ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 103


                                               

فیگور موسیقایی

فیگور موسیقایی به مهارت لازم برای نشان دادن تئوری اثرگذاری در دورهٔ باروک مربوط است و اصطلاحی است که برای برقراری ارتباط بین فیگورهای فصاحت و بلاغت زبان گفتاری و فیگورهای موسیقایی مشابه به کار می‌رود. مادریگالیسم یا نقاشی کلام در مادریگال‌های دور ...

                                               

متر (موسیقی)

در تئوری موسیقی، متر عبارت است از گروه‌های دوتایی، سه‌تایی، چهارتایی اصوات که معمولاً اولین‌شان دارای تأکید است. تکرار این گروه‌ها یک الگوی ریتمی ایجاد می‌کند که همان ضرب‌آهنگ موسیقی است. موسیقی‌هایی که ضرب‌آهنگ دارند را متریک می‌نامند؛ همهٔ موسی ...

                                               

موتیف (موسیقی)

موتیف کوچک‌ترین واحد دارای مفهوم در موسیقی است. همان‌طور که در زبان‌شناسی، هر جمله از چند کلمه تشکیل شده، در موسیقی هر جمله دربردارندهٔ چند موتیف است. اما در این میان تفاوت‌هایی وجود دارد؛ مثلاً چندان مشخص نیست که موتیف در چه بازه‌ای از موسیقی قر ...

                                               

دیرند

دیرند به انگلیسی Duration: دیرند کلمه ای فارسی است که در موسیقی استفاده می شودو به معنی کشش زمانی نت یا ارزش زمانیِ نت‌های موسیقی است. به عبارتی مقدار زمانی که هر صدای موسیقایی ادامه می‌یابد را دیرند می‌گویند. به عنوان مثال اگر آرشه ویلن برای مدت ...

                                               

ضرب‌آهنگ

ضرب‌آهنگ یا ریتم به معنی توالی ضربه‌های آهنگ که برای موزون کردن نوای موسیقی به کار می‌رود. به عبارت دیگر تکرار پی‌درپی یک حرکت پایدار در زمان مشخص را در موسیقی وزن یا ریتم گویند.

                                               

فراز (موسیقی)

در تئوری موسیقی، فراز به معنای یک واحد از موسیقی دارای متر است که به تنهایی دارای یک احساس موسیقایی کامل است. در یک فراز موسیقی، از موتیف‌ها و فیگورهای مختلف استفاده می‌شود و با ترکیب کردنِ فرازها، جمله‌ها و پاساژها ساخته می‌شوند و ملودی قطعه به ...

                                               

استابات ماتر

اِستابات ماتِر یا اِستابات ماتِر دُلُرُسا ، سرودی مسیحی متعلق به قرن سیزدهم، که رنج و ماتم مریم، مادر عیسی را در زمان مصلوب شدن به تصویر می‌کشد. "به سوگ ایستادن" به جای "نشستن" اشاره‌ای است به عظمت روح مادری که حتی از دست رفتن فرزندش، نمی‌تواند ز ...

                                               

پیش‌درآمد

پیش‌درآمد فُرمی ضربی در موسیقی ایرانی است که قبل از درآمد یک دستگاه یا آواز اجرا می‌شود و به همین دلیل پیش‌درآمد خوانده می‌شود. پیش‌درآمد معمولاً در ابتدای یک برنامهٔ موسیقی به عنوان اولین بخش اجرا می‌شود. پیش‌درآمد قطعه‌ای است سازی که به صورت گر ...

                                               

چهارمضراب

چهارمضراب یک فرم از موسیقی سازی و متریک است که در موسیقی سنتی ایرانی رواج دارد. چهارمضراب معمولاً جزو تندترین بخش‌های موسیقی سنتی ایران دانسته می‌شود و عموماً میزان‌بندی 6 8 یا 16 دارد. اجرای چهارمضراب در ابتدا روی سازهای تار و سه‌تار مرسوم بود و ...

                                               

درآمد (موسیقی ایرانی)

در ردیف موسیقی ایرانی، دستگاه‌ها و آوازها معمولاً با گوشه‌ای به نام "درآمد" آغاز می‌شوند که در آن مُدِ اصلی آن دستگاه یا آواز معرفی می‌شود. اگر چه ادامهٔ اجرای آن دستگاه یا آواز می‌تواند با پرده‌گردانی به دستگاه‌های دیگر همراه باشد اما معمولاً بی ...

                                               

رنگ (موسیقی ایرانی)

رِنگ یکی از فرم‌های اصلی در ردیف موسیقی ایرانی است که برای شادی و رقص نواخته می‌شده و معمولاً ضرب‌آهنگ آن شش‌هشت است و به‌ویژه الگوی ضربی "شیرِ مادر" در آن رایج است. رنگ نوعی موسیقی سازی است و آواز در آن نقشی ندارد. معمولاً رنگ در انتهای اجرای دس ...

                                               

فرم (موسیقی)

در تئوری موسیقی، فرم اشاره به ساختار یک قطعهٔ موسیقی دارد. واژهٔ "فرم" به معنی قالب یا شکل است. فرم در یک قطعه موسیقی سعی می‌کند که آن قطعه را با شکستن به اجزایی توصیف کند. به عبارت دیگر، شکل، ساختمان و نظم یک اثر موسیقایی است و مفاهیمی مشابه در ...

                                               

فرم‌های موسیقی ردیفی

در موسیقی ردیفی چند فرم اصلی رایج هستند که معمولاً با ترتیبی مشخص و یکی پس از دیگری اجرا می‌شوند. این فرم‌ها عبارتند از پیش‌درآمد، چهارمضراب، آواز و تصنیف، و رِنگ. در برخی از اجراهای جدیدتر، فرم‌های فرعی دیگر با نام‌های "قطعه" و "کارِ عمل" نیز ذک ...

                                               

مرکب‌نوازی

در موسیقی سنتی ایرانی، مرکب‌نوازی یا مرکب‌خوانی اصطلاحی است که برای توصیف یک فرم به کار می‌رود که در آن ترکیبی از دستگاه‌ها و آوازهای مختلف موسیقی با ساز یا آواز اجرا می‌شوند.

                                               

مس (موسیقی)

مَس فرمی از آهنگسازی روحانی و مقدس می‌باشد که تنظیم کُرال مجموعه‌ای ثابت از مناجات‌های عشاء ربانی به موسیقی‌ست. اکثر مَس‌ها بر روی مناجات‌های لاتینی، زبان مقدس مناجات‌های کلیسای کاتولیک روم، تنظیم شده‌اند. تعداد قابل توجهی مَس نیز به زبان کشورهای ...

                                               

موسیقی برنامه‌ای

موسیقی برنامه‌ای گونه‌ای از موسیقی است که تلاش دارد روایتی ناموسیقایی، یا جلوه‌های طبیعت را ارائه دهد. این روایت ممکن است به‌وسیلهٔ عنوان یا توضیحی به نام برنامه به شنوندگان ارائه گردد تا موجب همبستگی تصورات شود. یک مثال آشنا از موسیقی برنامه‌ای ...

                                               

پرده‌گردانی

پرده‌گردانی ، مُدگردی یا مُدولاسیون ، در موسیقی تغییر از یک تونالیته به گامِ دیگر است. این ممکن است با تغییر سرکلید همراه باشد یا نباشد. مدولاسیون‌ها ساختار یا فرم بسیاری از قطعات را تغییر یا به بیان جدیدی منتقل می‌کنند. در این تغییر از آکورد به ...

                                               

دایره پنجم‌ها

دایرهٔ پنجم‌ها یا دایرهٔ چهارم‌ها در موسیقی به نموداری گفته می‌شود که به بیان رابطه میان ۱۲ نت در گام کروماتیک می‌پردازد. این توالی از مهم‌ترین توالی‌های آکوردی است که در تمامی سبکهای موسیقی وجود دارد. اگر بر روی این دایره به‌طور ساعت‌گرد حرکت کن ...

                                               

کلید (تونالیته)

در تئوری موسیقی، کلیدِ یک آهنگ دسته‌ای از زیروبمی‌ها یا گامی است که در موسیقی کلاسیک، هنر غربی و موسیقی پاپ غربی، باعث خلق آهنگ می‌شود. این دسته از نواک‌ها، حول نُتِ پایه قرار دارند و مجموع این‌ها برابر و متناظر آکوردی است که آکورد پایه نیز گفته ...

                                               

آرپژ

آرپِژ یا چنگ‌سان ، در موسیقی، نوعی آکورد شکسته که در آن، نغمات به‌صورت متوالی از بم به زیر یا از زیر به بم اجرا می‌شود. آرپژ به‌عبارتی نواختن تک‌به‌تک نت‌های یک آکورد به‌جای اجرای همزمانِ آن‌هاست. واژهٔ فرانسویِ "آرپژ" و ایتالیاییِ آرپِجو arpeggi ...

                                               

الگوی ملودیک

در موسیقی و بداهه‌نوازی، الگوی ملودیک سلول و ریشه‌ای است ملودیک ، که پایه و اساسِ تکرار در یک الگو را تشکیل می‌دهد. این فیگور ملودیک با هر تمپویی قابل اجرا است. الگوی ملودیک ابتدا برای تکنوازی استفاده می‌شود، و با تمرین کافی، برای بداهه‌نوازی کار ...

                                               

سکانس (موسیقی)

سکانس در موسیقی، بیان مجدد یا توالی یک موتیف، یک ملودی بلند یا فیگور هارمونیک است در گام که با عبور به بالاتر یا پایین‌تر از ارتفاع صدا شکل می‌گیرد. سکانس، یکی از رایج‌ترین روش‌های گسترش ملودی در قرن هجدهم و نوزدهم میلادی بود که موسیقی دوره باروک ...

                                               

ملودی

آهنگ ، نَوا یا ملودی در موسیقی به معنای اجرای چند نُت است که شنونده آن را به صورت یک مجموعهٔ واحد احساس می‌کند. به عبارت دیگر، آهنگ عبارت است از احساس آغاز و انجام داشتنِ این سلسله از نت‌ها. به دیگر سخن، ملودی احساسی است که از ترکیب زیروبمیِ نت‌ه ...

                                               

بوئتیوس

انیکیوس مانلیوس بوئتیوس ، فیلسوف مسیحی سده ششم میلادی زاده رم است. او بسیاری از آثار فیلسوفان و دانشمندان یونان باستان را به لاتین برگرداند. افزون بر این بوئتیوس آثار بسیاری نیز برجا گذاشت: منطق کهن ، پرآوازه‌ترین اثر ارسطو که تا نیمه سده دوازدهم ...

                                               

مارتیانوس کاپلا

مارتیانوس کاپلا یکی از نویسندگان نثر لاتین در دوران باستان متأخر بود, او یکی از نخستین نظام‌های هفت‌گانهٔ علوم مقدماتی قرون وسطی را شکل داد. دانشنامه‌ای که او نگاشته، De nuptiis Philologiae et Mercurii از استادانه‌ترین گونه‌های تمثیل برای ادبیات ...

                                               

میخائیل مشاقه

میخائیل مُشاقه که با نام دکتر مشاقه هم شناخته می‌شود، تاریخ‌نگار یونانی‌تبار عرب‌زبان بود که به "اولین مورخ مدرن سوریه عثمانی" و "بنیان‌گذار گام بیست‌وچهار ربع پرده‌ای" در موسیقی عربی مشهور است. مشاقه در خانواده‌ای کاتولیک و در زمان امارت فخرالدی ...

                                               

بزرگ و کوچک (موسیقی)

بزرگ و کوچک یا ماژور و مینور در موسیقی غربی، صفتی است که یک آهنگ، موومان، پاساژ، گام، آکورد، کلید یا فاصله را توصیف می‌کند. بزرگ و کوچک، به‌تناوب، در عنوان قطعات موسیقی کلاسیک تکرار می‌شوند و اغلب به کلیدی که قطعه در آن ساخته شده، اشاره دارند. دو ...

                                               

چندصدایی

چندصدایی یا پُلی‌فونی ، بافت موسیقاییای است که در آن چند بخش صدایی غالباً با هویت مستقل لحنی به‌طور هم‌زمان اجرا می‌شود. چندصدایی شیوه‌ای است که در آن، دو یا چند صدا در قالب ملودی‌های مستقل‌اند، و هر کدام از این ملودی‌ها حرکت و روند خاص خود را در ...

                                               

حد (موسیقی)

مفهوم حد اولین بار توسط هری پرچ مطرح شد. مفهوم حد در چارچوب سری هارمونیک قابل درک است. از دید هری پرچ موسیقی در طول زمان به سمت استفاده از هارمونیک‌های بالاتر حرکت کرده‌است. در موسیقی قرون وسطی فقط فاصلهٔ اکتاو و پنجم درست با نسبت‌های ۲:۱ و ۳:۲، ...

                                               

فوسرولاسیون

فوسرولاسیون به معنای ارتباطِ نادرست یا پیوند نامانوس ، نوعی نامطبوعی است که گاهی در موسیقی چندصدایی اتفاق می‌افتد و در موسیقی رنسانس رایج بود. این اصطلاح تضادِ کروماتیک بینِ دو نت موسیقی را نشان می‌دهد که به‌طور هم‌زمان یا در نزدیکیِ دو بخش مختلف ...

                                               

معکوس دوم

معکوس دوم ، یک آکورد سه‌صدایی، آکورد هفت یا آکورد نهم است که در آن پنجم آکورد در بخش باس قرار گرفته و پایه آکورد به فاصلهٔ چهارم درست در بالای آن قرار دارد. در این معکوس به‌طور سنتی قرار گرفتن فاصلهٔ چهارم در باس، نامطبوع شناخته می‌شود و باید تهی ...

                                               

هم‌صدایی

هم‌صدایی یا هوموفونی یک بافت موسیقی است که در آن صدای اصلی توسط یک یا چند صدای دیگر پشتیبانی می‌شود تا هارمونی ایجاد کند و اغلب زمینه را برای تضادی ریتمیک میسر می‌سازد. این تمایز نقش‌ها در تضاد با چندصدایی است که در آن خطوط بیشتر با استقلال ریتمی ...

                                               

یک‌صدایی

موسیقی یک‌صدایی یا مونوفونیک به موسیقی گفته می‌شود که تنها عنصر اصلی آن یک خط ملودی می‌باشد. یک‌صدایی نوعی بافت موسیقایی شامل تنها یک بخشِ لحنی است. موسیقی در اروپا تا قرن رنسانس به صورت یک‌صدایی بود.

                                               

تئوری اثرگذاری

تئوری اثرگذاری اولین بار به طور گسترده‌ای توسط موسیقی‌شناسان آلمانی به کار گرفته شد تا یک مفهوم استتیک که اساساً از حکمت یونان راجع به فصاحت و بلاغت در کلام آمده بود را در موسیقی باروک توضیح دهد. درست مانند نویسندگان و سخنوران باستان همچون ارسطو، ...

                                               

دو دیز

دو دیز با مخفف یک نت از نت‌های موسیقی است که نیم پرده کروماتیک بالاتر از "دو" و نیم پرده دیاتونیک پایین‌تر از "ر" صدا می‌دهد. "دو دیز" نت مترادف "ر بمل" محسوب می‌شود. یک دو دیز وسط یا بر اساس زیروبمی فرکانسی معادل را داراست.

                                               

ر (نت موسیقی)

رِ نام دومین نُت از هفت نُت اصلی موسیقی است. یک نت "ر" وسط یا بر اساس زیروبمی، فرکانسی معادل را داراست.

                                               

ر بمل

ر بمل با مخفف یک نت از نت‌های موسیقی است که نیم پرده دیاتونیک بالاتر از "دو" و نیم پرده کروماتیک پایین‌تر از "ر" صدا می‌دهد. "ر بمل" نت مترادف "دو دیز" محسوب می‌شود. یک "ر بمل" وسط یا بر اساس زیروبمی، فرکانسی معادل را داراست.

                                               

ر دیز

ر دیز با مخفف یک نت از نت‌های موسیقی است که نیم پرده کروماتیک بالاتر از "ر" و نیم پرده دیاتونیک پایین‌تر از "می" صدا می‌دهد. "ر دیز" نت مترادف "می بمل" محسوب می‌شود. یک ر دیز وسط یا بر اساس زیروبمی فرکانسی معادل را داراست.

                                               

لا بمل

لا بمل با مخفف یک نت از نت‌های موسیقی است که نیم پرده دیاتونیک بالاتر از "سل" و نیم پرده کروماتیک پایین‌تر از "لا" صدا می‌دهد. "لا بمل" نت مترادف "سل دیز" محسوب می‌شود. یک "لا بمل" وسط یا بر اساس زیروبمی، فرکانسی معادل را داراست.

                                               

لا دیز

لا دیز با مخفف یک نت از نت‌های موسیقی است که نیم پرده کروماتیک بالاتر از "لا" و نیم پرده دیاتونیک پایین‌تر از "سی" صدا می‌دهد. "لا دیز" نت مترادف "سی بمل" محسوب می‌شود. یک "لا دیز" وسط یا بر اساس زیروبمی، فرکانسی معادل را داراست.

                                               

تابع مقدماتی

در ریاضیات یک تابع مقدماتی ، تابعی است یک متغییره که از ترکیبی از تعداد متناهی عمل‌های اصلی ، توابع نمایی، لگاریتمی، اعداد ثابت و جواب‌های معادلات جبری است. تابع مقدماتی؛ توابع مثلثاتی، توابع هذلولوی و معکوس آن‌ها را هم شامل می‌شود، چرا که این تو ...

                                               

تبدیل آدامار

تبدیل آدامار که به تبدیل والش-آدامار ، تبدیل والش و تبدیل والش-فوریه نیز معروف است، یک نمونه کلی‌شده از تبدیل فوریه می‌باشد. این تبدیل یک عملیات متعامد متقارن، معکوس‌پذیر و نگاشت خطی را بر روی 2 m {\displaystyle 2^{m}} عدد حقیقی انجام می‌دهد. می‌ ...

                                               

تبدیل باروز-ویلر

تبدیل باروز-ویلر یک الگوریتم است که چیدمان حروف در کلمات را تغییر می‌دهد. ان روش برای فشرده‌سازی داده‌ها بسیار مناسب است. اگر متنی که می‌خواهیم آن را فشرده کنیم شامل حروف تکراری ترجیحاً پشت سر هم باشد می‌توان از روش‌های دیگر فشرده سازی نظیر کدبند ...

                                               

تبدیل باکس-مولر

تبدیل باکس-مولر ، توسط جورج ادوارد پلهام باکس و مروین ادگار مولر، یک روش نمونه‌گیری عدد تصادفی برای تولید جفت اعداد تصادفی مستقل، استاندارد، توزیع نرمال است، با استفاده از یک منبع اعداد تصادفی با توزیع یکنواخت. در حقیقت این روش برای اولین بار صری ...

                                               

تبدیل پراکندگی معکوس

در ریاضیات، تبدیل پراکندگی معکوس روشی برای حل برخی معادلات دیفرانسیل جزئی غیر خطی است. این یکی از مهمترین تحولات فیزیک ریاضی در 40 سال گذشته است این روش مشابه غیر خطی و به تعبیری تعمیم تبدیل فوریه است که خود برای حل بسیاری از معادلات دیفرانسیل جز ...

                                               

تبدیل زد

‫در ریاضیات و پردازش سیگنال، تبدیل زد تبدیلی از سیگنال گسسته در حوزه زمان به فضای فرکانسی مختلط است. این تبدیل کاربرد گسترده‌ای در پردازش سیگنال‌های گسسته-زمان و دیجیتال دارد. این تبدیل را می‌توان تعمیمی از تبدیل فوریهٔ گسسته‌زمان در نظر گرفت که ...

                                               

تبدیل فوریه کوانتومی

در پردازش کوانتومی، تبدیل فوریه کوانتومی یک نگاشت خطی روی کیوبیت‌ها است و مشابه کوانتومی تبدیل فوریه گسسته می‌باشد. تبدیل فوریه کوانتومی جزئی از بسیاری از الگوریتم‌های کوانتومی است، و به خصوص در الگوریتم شر برای فاکتورگیری و محاسبهٔ لگاریتم گسسته ...

                                               

تبدیل ویژگی مقیاس‌نابسته

تبدیل ویژگی مستقل از مقیاس یک الگوریتم در بینایی ماشین است که برای استخراج ویژگی‌های مشخص از تصاویر، برای استفاده در الگوریتم‌های کارهایی چون تطبیق نماهای مختلف یک جسم یا صحنه و شناسایی اجسام به کار می‌رود. ویژگی‌های بدست آمده نسبت به مقیاس تصویر ...

                                               

تصویر آگزنومتریک

تصویر آگزنومتریک یا تصویر سه‌محوری یکی از انواع تصاویر موازی است که خود به سه دستهٔ ایزومتریک ، دی‌متریک و تری‌متریک تقسیم می‌شود. دستهٔ دیگر تصاویر موازی، تصویر مایل یا اُبلیک است. تصاویر آگزنومتریک در دستهٔ تصاویر ارتوگرافیک قرار می‌گیرند. ویژگ ...

                                               

تصویر ایزومتریک

تصویر ایزومتریک رایج‌ترین نوع تصویرسازی گرافیکی در علوم فنی‌مهندسی است و یکی از انواع تصویر آگزنومتریک به شمار می‌رود. برای رسم این تصویر، جسم به اندازهٔ ‎۴۵° در راستای محور عمودی‌اش چرخانده و تقریباً ‎۳۵٫۲۶۴° به جلو مایل می‌شود. به این ترتیب زاو ...