ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 12




                                               

هندسه ناجابجایی

هندسه ناجابجایی شاخه‌ای از ریاضیات است که به دنبال رهیافتی هندسی برای جبر ناجابجایی می‌باشد و این کار را با ساختن فضاهایی انجام می‌دهد که به‌طور موضعی توسط جبرهای ناجابجایی توابع نمایشه یافته‌اند. یک جبر ناجابجایی جبری شرکت پذیر است که در آن عمل ...

                                               

ریسمان‌های باز و بسته

ریسمان‌های باز و بسته در نظریه مکانیک کوانتومی ذرات به صورت نقطه ای ریاضی در نظر گرفته می‌شود ولی در نظریه ریسمان ذرات ریسمان‌هایی بنیادی با طول در نظر گرفته می‌شوند. طول ریسمان‌ها تنها پارامتر بعد دار این نظریه می‌باشند. رد یا ردپای یک ذره در فض ...

                                               

فشرده‌سازی (فیزیک)

در فیزیک، فشرده سازی به معنی تغییر یک نظریه نسبت به یکی از ابعاد فضازمانی آن است. به جای داشتن نظریه ای که در آن این بعد نامتناهی است، می توان نظریه را به گونه‌ای تغییر داد که در آن این بعد طول متناهی داشته باشد و همچنین می‌تواند متناوب باشد. فشر ...

                                               

نظریه ریسمان کلاسیک

نظریهٔ ریسمان کلاسیک نظریه‌ای است برای تبیین حرکت یک ریسمان کلاسیک در فضای متریکی خاص. کنش این نظریه را می‌توان بر حسب مساحتی که یک ریسمان در طول زمان جاروب می‌کند نوشت و طبیعتاً معادلات حرکت ریسمان از کمینه کردن این کنش به دست می‌آیند. در اینجا ...

                                               

نظریه ریسمان نوع صفر

نظریه ریسمان نوع صفر مدلی از نظریه ریسمان است که کمتر شناخته شده‌است. این مدل به علت ابر متقارن بودن جهان رویهٔ آن یک نظریهٔ ابرریسمان به حساب می‌آید. با این وجود طیف فضا زمان ابر متقارن نیست و شامل هیچ فرمیونی نمی‌باشد. در ابعاد بزرگ‌تر از دو حا ...

                                               

استخلاف

استخلاف واژه‌ای است در شیمی آلی و زیست‌شیمی که به کلیه اتم‌ها یا گروه‌هایی که با اتم هیدروژن در یک ترکیب آلی جایگزین می‌شوند، گفته می‌شود. واژه‌هایی مانند شاخه فرعی، جانشین و زنجیر جانبی، واژگان معادل یک استخلاف هستند. همچنین واکنش‌هایی که منجر ب ...

                                               

ایلید

ایلید مولکولی دوقطبی و خنثی حاوی اتم با بار قراردادی منفی است که به‌طور مستقیم به یک هترواتم با بارقراردادی مثبت متصل شده‌است. هر دو گروه از اتم‌ها در این ساختار از قاعده هشت الکترون تبعیت می‌کنند. نتیجه کلی ساختاری است که در آن دو گروه اتم مجاور ...

                                               

دسته‌های عناصر شیمیایی

در حال حاضر ۱۱۸ عنصر شیمیایی شناخته شده وجود دارد که خصوصیات فیزیکی و شیمایی بسیار متنوعی از خود نشان می‌دهد. در بین این تنوع زیاد، دانشمندان دریافته‌اند که استفاده از نامگذاری دسته‌های مختلف این عناصر که خصوصیات مشابهی دارند به منظور بررسی و مطا ...

                                               

دوقلو (شیمی آلی)

در شیمی، عبارت دوقلو یا ژمینال به رابطه بین دو اتم یا گروه عاملی متصل به یک اتم اشاره دارد. این کلمه از لاتین gemini به معنی "دوقلوها" آمده‌است. به عنوان مثال، یک دی‌ال دوقلو، دی‌الی است که در آن هر دو گروه هیدروکسیل به یک اتم کربن متصل هستند، ما ...

                                               

کتاب‌های آیوپاک

اتحادیه بین‌المللی شیمی خالص و کاربردی کتابهای زیادی را منتشر می‌کند، که شامل فهرست کاملی از تعاریف آن است. تعاریف به هفت "کتاب رنگی" تقسیم می‌شوند: طلایی، سبز، آبی، بنفش، نارنجی، سفید و قرمز. همچنین یک کتاب هشتم وجود دارد - "کتاب نقره ای".

                                               

مقادیر، واحدها و نمادهای شیمی‌فیزیکی

مقادیر، واحدها و نمادهای شیمی فیزیکی که با عنوان کتاب سبز نیز شناخته می‌شود، تلفیقی از اصطلاحات و نمادهایی است که به‌طور گسترده در زمینه شیمی فیزیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. این جدول همچنین شامل جداول ثابتهای فیزیکی، جداول ذکر شده در مورد خواص ذ ...

                                               

نام آیوپاک ارجح

در نامگذاری شیمیایی، نام آیوپاک ارجح به صورت مخفف نامی منحصر به فرد است که به یک ماده شیمیایی اختصاص داده می‌شود و از بین نام‌های احتمالی ایجاد شده توسط نامگذاری آیوپاک، ترجیح داده می‌شود. "نام آیوپاک ارجح" مجموعه‌ای از قوانین برای انتخاب از بین ...

                                               

نامگذاری آیوپاک در شیمی معدنی

در نامگذاری شیمیایی ، شیمی معدنی یک روش منظم در نامگذاری ترکیبات شیمیایی معدنی است ، همانطور که توسط اتحادیه بین المللی شیمی محض و کاربردی توصیه شده است. در نامگذاری شیمی معدنی منتشر شده است. در حالت ایده آل ، هر ترکیب معدنی باید نامی داشته باشد ...

                                               

نام‌گذاری شیمی آلی

نام گذاری شیمیایی ارگانیک ، که معمولاً توسط شیمی دانان به عنوان کتاب آبی از آن یاد می‌شود، مجموعه ای از توصیه‌های نامگذاری شیمیایی آلی است که در فواصل نامنظم توسط اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی منتشر می‌شود. نسخه کامل در سال ۱۹۷۹ منتشر شد، ...

                                               

فوران پله

فوران پله یا فوران پله‌ای گونه‌ای فوران آتشفشانی است که می‌تواند در زمانی که ماگمای گرانرو از نوع ریولیت یا آندزیت باشد روی دهد. این نوع فوران آتشفشانی شباهت‌هایی با فوران ولکانو دارد. مهم‌ترین ویژگی فوران پله‌ای وجود توده‌های روشن و درخشان خاکست ...

                                               

فوران نوع استرومبولی

فوران استرومبولی گونه‌ای فوران آتشفشانی نسبتاً ملایم انفجاری است که نمایه شدت فوران آتشفشان آن حدود ۲ تا ۳ است. فوران استرومبولی نام خود را از آتشفشان استرومبولی در ایتالیا گرفته‌است که دارای این نوع فوران است. فوران‌های نوع استرومبولی شامل تخلیه ...

                                               

فوران وولکانو

اصطلاح فوران وولکانو نخستین بار توسط جوزپه مرکالی در زمان مشاهده فوران‌های آتشفشانی جزیره وولکانو در سال‌های ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۰ مورد استفاده قرار گرفت. توصیف او از چگونگی فوران آتشفشانی امروزه در همه دنیا برای تشریح فوران‌هایی به‌کار می‌رود که ویژگی آن ...

                                               

فوران هاوایی

فوران هاوایی گونه‌ای فوران آتشفشانی است که در آن گدازه از مجرای آتشفشان با فوران ملایم و سطح پایین جریان می‌یابد. چون ویژگی‌های این نوع فوران در آتشفشان‌های جزایر هاوایی دیده می‌شود، به این نام خوانده می‌شود. به طور معمول این نوع فوران دارای گداز ...

                                               

ماگماتیسم

به فرایند تشکیل و حرکت ماگما و تبدیل آن به سنگ آذرین، فعالیت ماگمایی یا ماگماتیسم گفته می‌شود. به عبارت دیگر، ماگماتیسم فرایند قرارگیری ماگما بر روی سطح یا لایه‌های بیرونی یک سیاره زمین‌سان است که طی آن ماگما به شکل سنگ آذرین سخت و جامد می‌شود. آ ...

                                               

ادبیات آلمانی

ادبیات آلمانی شامل متون ادبی است که به زبان آلمانی نوشته شده‌اند که شامل آثار ادبی در آلمان، اتریش، بخش‌های آلمانی بلژیک و سوئیس، لیختن‌اشتاین، تیرول جنوبی در ایتالیا و آلمانی‌زبان‌های پراکنده است. امروزه ادبیات آلمانی بیشتر به زبان آلمانی استاند ...

                                               

ادبیات آمریکا

ادبیات آمریکا ادبیاتی است که در ایالات متحده آمریکا و مستعمرات پیشینش نوشته و یا پدید آورده شده است. پیش از تأسیس ایالات متحده مستعمرات بریتانیا در ساحل شرقی ایالات متحده امروزی به شدت تحت تأثیر ادبیات انگلیسی بودند. بدینسان، سنت ادبیات آمریکا به ...

                                               

ادبیات داستانی گوتیک آمریکایی

ادبیات داستانی گوتیک آمریکایی ، زیرگروه ادبیات گوتیک است. شاخص‌های مشخص گوتیک آمریکایی شامل عقلانیت در برابر بی‌خردی، پیوریتنیزم، گناه، امر غریب ، اب هیومن ، شبح، هیولا و جدایی درونی می‌شود. ریشه‌های این مفاهیم در گذشته‌ای رمزآلود با بردگی، ترس ا ...

                                               

تحصیلکرده

تحصیلکرده نام کتاب نویسنده آمریکایی تارا وستوور است. نویسنده، سرگذشت خود را تا حدود سی سالگی توصیف می‌کند. تارا، دختری است که در آیداهوی آمریکا و در خانواده‌ای مورمون و به شدّت متعصّب به دنیا می‌آید. دوران کودکی تارا و خانواده‌اش شدیداً زیر سایه ...

                                               

جنگ چهره زنانه ندارد

جنگ چهره زنانه ندارد نوشتاری مستند از نویسنده اهل بلاروس، سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات در سال ۲۰۱۵ است. این کتاب از داستان‌های ضبط شده در ضبط صوت از زنان شوروی که در جنگ بزرگ میهنی شرکت کرده بودند تهیه شده‌است. عنوان کتاب از اولین سط ...

                                               

آستقیک

آستقیک دومین ایزد بانوی ارمنیان پس از آناهید است که ایزد عشق، آب، غم و سهولت بوده‌است. واژه ارمنی "آستق" به معنی ستاره است. آناهید و آستقیک در ابتدا نام‌های مختلف یک ایزد بانوی مادر بوده‌است، سپس از هم جدا شده و نام دو ایزد بانو شده‌است. معبد اصل ...

                                               

آناهید (اساطیر ارمنی)

آناهید ایزد بانوی باروری، رونق بخش میوه‌ها و همچنین زایمان بوده و هشیارترین مادر و سمبول بهترین ارزش‌ها و از ارجمندترین الهه‌ها بشمار می‌رفته، دارای لقب هائی چون حیات‌بخش و افتخار ملت ارمنی حامی و پشتیبان الهه عشق و آب و باروری نیز بوده‌است. معبد ...

                                               

میهر (اساطیر ارمنی)

میهر که نام او از اسطوره مهر ایرانی برگرفته شده مربوط به شکل هند و ایرانی میترا به معنی دوست، خیرخواه، عهد و پیمان است. میهر در مجموعه ایزدان ارمنی فرزند آرامازد است و قدیمی‌ترین ایزد خورشید و نور آسمانی در میان ارمنیان محسوب می‌شود. او را در دور ...

                                               

واهاگن

واهاگن والاترین مقام در اساطیر ارمنی، ایزد جنگ، شجاعت و فتح و پیروزی است. در بعضی از روایات اساطیری، به عنوان ایزد خورشید نیز آمده‌است. در یکی از دستنوشته‌های مربوط به خلقت جهان چنین آمده‌است: "خورشید را پرستیدند و واهاگن نامیدند." بنابر گفته آنا ...

                                               

هوهانس تلگورانتسی

هُوْهانِس تلگورانتسی شاعر سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی ادبیات ارمنی است. برخی منابع او را شاعر سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی ذکر می‌کنند. وی مدت ۳۶ سال اسقف اعظم کلیسای ارمنی کیلیکیه بوده است. تلگورانتسی با آنکه مرد خدا بود در عین حال از آ ...

                                               

ادبیات چکی

ادبیات چکی به ادبیاتی گفته می‌شود که به زبان چکی نوشته شده باشد. اولین آثار ادبی به زبان چکی مربوط به سده چهاردهم است. ادبیات نوین چکی را می‌توان دوره‌های بیداری ملی در سده نوزدهم؛ دوره پیشرو بین دو جنگ؛ دوره کمونیسم و بهار پراگ؛ و ادبیات پساکمون ...

                                               

ادبیات اسپانیایی

ادبیات اسپانیایی به آن دسته از متون ادبی گفته می‌شود که به زبان اسپانیایی و در محدودهٔ سرزمینی که امروزه به آن اسپانیا می‌گویند نگاشته شده باشد. گسترش این ادبیات همزمان با دیگر سنت‌های ادبی این منطقه به خصوص ادبیات کاتالانی و گالیکی و در زمان معا ...

                                               

درام مذهبی در اسپانیا

درام مذهبی در قرون وسطی به دلیل فرهنگ مورها فقط در شمال شرقی اسپانیا رواج داشته و بعد از تسلط دوباره مسیحیان بر اسپانیا، درام وسیله‌ای برای آموزش‌های مذهبی معرفی شد. نمایشنامه‌های مذهبی اسپانیایی تا میانهٔ سده شانزدهم شبیه نمایشنامه‌های مذهبی ارو ...

                                               

لا آروکانا

لا آراوکانا حماسه‌ی منظومی از قرن شانزدهم میلادی است که به زبان اسپانیایی دربارهٔ تسخیر شیلی توسط آلونسو د ارسیا سروده شده‌است. این مجموعه اشعار حماسه ملی در ناحیهٔ فرمانداری شیلی و یکی از مهم‌ترین آثار ادبی در عصر طلایی اسپانیا بود. بنا بر ادعای ...

                                               

پته خزانه

پته خَزانه یا گنجینه پنهان عنوان دست‌نوشته‌ای به زبان پشتو است که عبدالحی حبیبی ادعای کشف آن‌را کرده است. ادعا شده که این دست‌نوشته حاوی گلچینی از نخستین آثار شناخته شده ادبیات پشتو از صدها سال پیش است. اصالت این دست‌نوشته تایید نشده است و پژوهشگ ...

                                               

و کوهستان به طنین آمد

و کوهستان به طنین آمد سومین رمان نویسندهٔ افغان-آمریکایی خالد حسینی است که در سال ۲۰۱۳ توسط انتشارات ریورهد بوکس منتشر شد. این کتاب از سبک حسینی در دو رمان نخستش و تمرکز روی یکی از شخصیت‌ها عدول کرده‌است. کتاب تا حدودی شبیه مجموعه داستانی نوشته ش ...

                                               

زندگی و مرگ کینگ جان

زندگی و مرگ کینگ جان نمایشنامه‌ای تاریخی اثر ویلیام شکسپیر است، که به برجسته سازی و بازگویی هنری دوران سلطنت شاه جان ، پادشاه انگلستان می‌پردازد. وی که در فاصله سال‌های ۱۱۹۹ تا ۱۲۱۶ میلادی بر انگلستان حکومت می‌کرد، فرزند هنری دوم پادشاه انگلستان ...

                                               

ادبیات ایتالیایی

ادبیات ایتالیایی در ابتدا مجموعه‌ای از غزل‌واره‌ها و اشعار عاشقانه و رزمی و بزمی بود که شاعران دوره گرد و نقالان برای مردم می‌خواندند یا همراه با چنگ و آواز آن‌ها را می‌خواندند و مردم ایتالیا بسی راغب به شنیدن این گونه ترانه‌ها و اشعار بودند. نغم ...

                                               

تاریخچه رمان‌نویسی در ایران

تاریخچهٔ رمان‌نویسی در ایران به ظهور و تکامل رمان‌نویسی در کشور ایران به عنوان یک قالب ادبی نو اشاره می‌کند که اگرچه با مفهوم "تاریخچه رمان فارسی" همپوشانی زیادی دارد، اما کاملاً منطبق با آن نیست؛ چنان‌که رمان‌هایی که ایرانیان به زبانی غیر از فار ...

                                               

شاهنامه لکی

شاهنامهٔ لکی مجموعه‌ای از اشعار حماسی که به زبان لکی سروده شده و در کتابی با همین عنوان توسط حمید ایزدپناه گردآوری شده و به چاپ رسیده‌است. تاریخ نگارش این اثر ادبی در پرده‌ای از ابهام قرار دارد، اما با توجه به نوع کاغذ و نیز شیوه نگارش آن، مربوط ...

                                               

فهلوی

فهلوی عربی‌شده "پهلویک" است، که خود واژه‌ای در پارسی میانه برای اشاره به موضوع‌های گوناگونی چون خط، زبان، دوره و طبقه است. پس از حمله تازیان نویسندگانی که به تازی یا پارسی نو یا دری می‌نوشتند، برای اشاره به عناصر فرهنگ و حکمت و زبان ایران پیش از ...

                                               

نخستین کنگره نویسندگان ایران

نخستین کنگره نویسندگان ایران یکی از مهم‌ترین رویدادهای فرهنگی و هنری ایران دوره دههٔ ۱۳۲۰ بود که نقش بارزی در جریان نوین ادبیات و نثر فارسی داشت. این کنگره در سال تیرماه ۱۳۲۵ به دعوت انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی و با شرکت ۷۸ نفر از نویسندگان، ...

                                               

ادبیات برزیل

پدرو آلوارس Alwares کوبرال سرزمین برزیل را در سال ۱۵۰۰ در راهش به هند کشف کرد و منشی او پرووازد کامینها Caminha اولین کسی بود که شرحی از منطقه برزیل به رشته تحریر درآورد. در سده شانزدهم هم مهم‌ترین نویسندگان برزیل همه به زبان پرتغالی می‌نوشتند و ...

                                               

فانوس دریایی (رمان)

فانوس دریایی (به انگلیسی: The Lighthouse رمانی نوشته آلیسون مور رمان‌نویس بریتانیایی است. این رمان در ۲۰۱۳ جایزه برترین رمان بنیاد ادبی مک کیتریک را از آنِ خود کرد.

                                               

کتاب پشت زرد

کتاب پشت زرد یک نوع از کتاب‌های رمان ارزان قیمت است که در نیمهٔ دوم قرن نوزدهم در انگلستان چاپ می‌گردید، از این نوع کتاب‌ها گاهی با عنوان هم یاد می‌شد، طراحی و توسعهٔ این گونه از کتاب‌ها به سال ۱۸۴۰ میلادی و در رقابت با کتاب‌های معروف به پنی محنت ...

                                               

انارکلی

انارکلی که با عنوان شریف النسا و همچنین به نام نادره بیگم نیز شناخته می شود، یک روسپی درباری اهل لاهور بود؛ انارکلی با شاهزاده جهانگیر ، پسر اکبر کبیر رابطه خارج از ازدواج داشت که همین منجر به این شد تا به دستور اکبر او را زنده دفن کردند. گرچه او ...

                                               

برخاسته از گور (رمان)

درباره‌ی انقلاب کمونیستی پرتغال است و در آن، سرگذشت یک خانواده‌ی دهقانی بازگو می‌شود که به همراه خانواده‌های دهقانی دیگر، درگیر خشونت‌های اربابی هستند که با پلیس هم‌دست است. آن‌ها که زیر فشار این خشونت‌ها و مالیات‌های سنگین تحت فشار هستند، بارها ...

                                               

لوسیادها

لوسیادها یک حماسه منظوم به زبان پرتغالی است که آن را لوئیس دکاموئش نوشت. لوسیادها به عنوان حماسه ملی کشور پرتغال شناخته می‌شود. این اثر احتمالاً در سال ۱۵۵۶ نگاشته شد اما تاریخ انتشار آن ۱۵۷۲ در عصر کلاسیسیسم ادبیات اروپا است. مضمون آن توصیفات خی ...

                                               

همه نام‌ها

همهٔ نام‌ها رمانی است از ژوزه ساراماگو نویسنده پرتغالی برنده جایزه نوبل ادبیات ۱۹۹۸. کتاب همه نام‌ها در سال ۱۹۹۷ منتشر شد.

                                               

مرثیه شرق در رثای پوشکین

مرثیه شرق در رثای پوشکین یا "مرثیه شرق در وفات پوشکین" نام قصیده ایست که میرزا فتحعلی آخوندزاده در واقعه بعد از کشته شدن الکساندر پوشکین سروده‌است. این قصیده در سال ۱۸۳۷ سروده شده و جزء اولین کارهای آخوندزاده می‌باشد. این قصیده بعداً به کمک الکسا ...

                                               

کوهسار جان

کوهسار جان ، ، رمان مشهوری از گائو شینگجیان نویسنده معاصر چینی است که برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۰ شده‌است. این رمان بر پایه سفر نویسنده به مناطق روستایی چین است. رمان بخشی از یک خودزندگی‌نامه خیالی شخصی است که در سفری برای پیدا کردن کوهستان ...