ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 131


                                               

فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی افغانستان و ایران

آرَنگ زدن، آرن زدن: بوق زدن ارن و آرنگ تحریف‌شده horn انگلیسی است کوچ‌کشی‌: نقل مکان آهوگک: آهوی کوچک اَنتیک: عتیقه آپه: خواهر بزرگ آرَنگ: بوق آمدآمدِ عید: در آستانه عید آمرصاحب: جناب سرکار

                                               

فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی تاجیکستان و ایران

فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی تاجیکستان و ایران: ریم: چرک مَدّه: چرک، چرکابه چَندِرپیچ کردن: محکم بستن عکس نمودن: منعکس کردن مصلحت: راهنمایی فرق کُناندن: تشخیص دادن کرده نمی‌تواند: نمی‌تواند انجام دهد درآورده شدن: درج شدن واریانت: گونه در دوام: ...

                                               

الفبای مالایی

الفبای مالایی یا الفبای اندونزیایی شامل ۲۶ حرف الفبای لاتین بدون هیچ حرکت‌گذاری اضافی است. این الفبا در کنار الفبای جاوی یکی از دو سامانه‌های نوشتاری زبان مالایی است. الفبای لاتین مالایی در اندونزی به عنوان زبان اندونزیایی، در مالزی به عنوان زبان ...

                                               

زبان مالزیایی

زبان مالزیایی یا مالایی مالزی گونه‌ای از زبان مالایی است که در مالزی بدان سخن گفته می‌شود. زبان اندونزیایی دیگر زبان‌گونهٔ مالایی است که در اندونزی کاربرد دارد. زبان رسمی مالزی از نظر قانون مالایی است، اما دولت هر از گاهی از آن به عنوان مالزیایی ...

                                               

ناحیه همگرایی زبانی

ناحیهٔ همگرایی زبانی که در زبان‌های غربی به آن اشپراخ‌بوند می‌گویند، گروهی از زبان‌ها هستند که به سبب نزدیکی جغرافیایی و تماس بین زبانی به یکدیگر شباهت‌هایی پیدا کرده‌اند. این زبان‌ها ممکن است از لحاظ خونی با یکدیگر ارتباطی نداشته باشند یا فقط ار ...

                                               

زبان نیااسلاوی

نیااسلاوی نیازبان تایید و بازسازی‌شده از همه زبان‌های اسلاوی است. این زبان تقریباً از هزاره دو پیش از میلاد تا سده ۶ میلادی گویش می‌شده‌است و همانند دیگر نیازبان‌ها هیچ متن تاییدشده‌ای از آن یافت نشده‌است. دانشمندان با استفاده از روش مقایسه‌ای در ...

                                               

زبان نیاایرانی

زبان نیا-ایرانی ، نیازبان بازسازی‌شدهٔ فرضیِ شاخهٔ زبان‌های ایرانی خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی است، و بدین روی، نیای زبان‌های ایرانی همچون فارسی، سغدی، زازاکی، مازندرانی، کردی، آسی و. است. بر پایه فرضیه کورگان گمان می‌شود که نیا-ایرانیانِ انگاش ...

                                               

زبان نیاترکی

زبان نیاترکی نیازبان فرضی خانوادهٔ زبان‌های ترکی است و به قبل از جدا شدن مردمان ترک و تفکیک آنها به دو شاخه اغوز و اغور مربوط می‌شود. قدیمی‌ترین مدرک از یک زبان ترکی، سنگ‌نبشته اورخون به زبان ترکی باستان است که به گوک‌ترک‌ها تعلق دارد و به قرن هف ...

                                               

زبان نیاسامی

زبان نیاسامی نیازبان احتمالی زبان‌های سامی می‌باشد. این زبان به احتمال در ۵۷۰۰ سال پیش گویشورانی داشته‌است و خاستگاه آن به احتمال در شبه‌جزیره عربستان، شام یا شمال میان‌رودان بوده‌است. این زبان خود زیرمجموعهٔ گروه بزرگ‌تر زبان‌های آفریقایی-آسیایی ...

                                               

زبان نیانورس

زبان نیانورس یکی از زبان‌های هندواروپایی از شاخه ژرمنی بود که در اسکاندیناوی صحبت می‌شد. نیا-نورسی شکل قدیم‌تر زبان نروژی باستان است. نیانورسی بنابراین سلف زبان‌های امروزی نروژی، سوئدی، دانمارکی و چند زبان دیگر به‌شمار می‌آید. زبان نیانورسی حدودا ...

                                               

زبان نیاهندوآریایی

زبان نیاهندوآریایی نیازبان بازسازی شده هندوآریایی است. این زبان، زبان بازسازی شده مردم نیاهندوآریایی است که شاخه‌ای از زبان‌های نیاهندوایرانی و به تبع آن نیاهندواروپایی است. این زبان مشخصات یک زبان ستم را داراست.

                                               

زبان نیاهندوایرانی

زبان نیا هندوایرانی که برخی آن را "زبان آریایی" نیز نامیده‌اند زبان گروهی از مهاجران هندو اروپایی بود که در حدود هزاره ۳ ق. م از هم نژادان خویش جدا شدند و در دشت‌های آسیای مرکزی رحل افکندند.

                                               

واج‌شناسی اوستایی

در این مقاله به واج‌شناسی زبان اوستایی پرداخته می‌شود. اوستایی یکی از زبان‌های ایرانی است و واج‌های سایشی-لثوی باستانی را درخود حفظ کرده‌است. همچنین واج‌های سایشی نسبت به دیگر زبان‌ها به زبان‌های هندو-آریانی نزدیکی بیشتر دارد.

                                               

واج‌شناسی کردی

واج‌شناسی کردی سامانهٔ گفتاری زنجیرهٔ زبان‌های کردی است. این مقاله به‌ترتیب شامل واج‌شناسی استاندارد هر سه شاخهٔ زبان‌های کردی است.ویژگی‌های واج‌شناسی شامل فرق میان انسدادی‌های بی‌واک تنفسی و غیرتنفسی و وجود واج‌های اختیاری است.

                                               

زبان هلندی

زبان هُلَندی ، و زبان ملی هلند و یکی از سه زبان رسمی بلژیک است. البته زبان هلندی بلژیک را فلَندری می‌نامند. زبان هلندی از شاخه ژرمنی خانواده زبان‌های هندواروپایی است.

                                               

زبان‌های فرانکونیایی

زبانهای فرانکونیایی شامل تعدادی از زبانها و گویشهای ژرمنی غربی است که احتمالاً ریشه در زبانها و گویشهایی دارند که در ابتدا توسط فرانکها در قرن ۳ بعد از میلاد صحبت می‌شدند. یکی از گویشوران معروف این زبانها امپراتور شارلمانی بوده‌است. زبان شناسان د ...

                                               

ویکی‌پدیای هلندی

ویکی‌پدیای هلندی نسخهٔ هلندی دانشنامه آزاد ویکی‌پدیا نسخهٔ هلندی وبگاه ویکی‌پدیا است و در ۱۹ ژوئن ۲۰۰۱ ایجاد شده‌است و در ۱۴ اکتبر ۲۰۰۵ به ۱۰۰٬۰۰۰ مقاله رسید. ویکی‌پدیای هلندی: ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۴ ۸ مرداد ۱۳۹۳ با ۱٬۷۸۴٬۶۷۷ مقاله از ویکی‌پدیای سوئدی با ...

                                               

سنگ‌نبشته خشایارشا در ترکیه

۳۸°۳۰′۸″ شمالی ۴۳°۲۰′۲۴″ شرقی سنگ‌نبشتهٔ خشایارشا در نزدیکی دریاچه وان ترکیه، بر فراز صخره‌ای و در ارتفاع ۲۰ متری از سطح زمین و در نزدیکی یک قلعه واقع شده‌است. این کتیبه در اصل توسط داریوش بزرگ آماده‌سازی شده‌است اما به دلائلی تکمیل نشده و خالی ر ...

                                               

سنگ‌نوشته داریوش یکم در نقش رستم

سنگ‌نوشتهٔ داریوش یکم در نقش رستم سنگ‌نوشته‌ای در آرامگاه داریوش یکم در نقش رستم است. داریوش در مقام فرمانروایی جهانی، در بالا و کنار دیوارهٔ بیرونی آرامگاه خود در نقش رستم با دو نوشتهٔ بزرگ که هریک به سه زبان فارسی باستان، عیلامی و اکدی نوشته شد ...

                                               

سنگ‌های راهنمای جورجیا

سنگ‌های راهنمای جرجیا یک بنای گرانیتی می‌باشد که در شهرستان البرت در ایالت جورجیا قرار دارد. ده راهنما به هشت زبان مدرن دنیا بر روی سنگ‌ها حک شده و یک پیغام کوتاه به چهار زبان باستانی؛ سانسکریت، بابلی، یونانی کلاسیک، و هیروگلیف مصری بر روی یک قطع ...

                                               

کتیبه‌های داریوش بزرگ در سوئز

کتیبه‌های داریوش بزرگ در سوئز، یادبودهایی بودند که به سه زبان پارسی باستان، عیلامی، بابلی و مصری نوشته شده بودند و در وادی تملات، برای یادآوری بازکردن کانالی میان رود نیل و دریاچه تلخ بزرگ، که به کانال سوئز باستان شناخته می‌شود، نصب شده بودند. به ...

                                               

آجرنوشته عیلامی میانه هفشجان

آجرنوشته عیلامی میانه هفشجان دومین کتیبه باستانی استان چهارمحال و بختیاری پس از کتیبه گر نوشته هفشجان است. این آجرنوشته به طول ۲۴، پهنای ۱۵ و قطر ۸ سانتی‌متر و دارای ۲۶ سطر است و متعلق به بیش از ۳۱۰۰ سال پیش می‌باشد. کشف این آجرنوشته در استان چها ...

                                               

پهلوی کتیبه‌ای

پهلوی کتیبه‌ای ساسانی یک شیوه نوشتاری برای زبان فارسی میانه بوده است. از شواهد اولیه می توان به کتیبه نوشته های پهلوی بر روی سکه ها و مهرها و سنگ نوشته های پادشاهان ساسانی و سایر افراد برجسته مانند کارتیر اشاره کرد. در اواخر دورانی که زبان فارسی ...

                                               

خط پهلوی

خط پهلوی یا دبیره پهلوی یا دبیره پارسی میانه نام یک دستهٔ کلی از خط‌هایی است که برای نوشتن زبان پارسی میانه و پهلوی اشکانی به کار می‌رفته‌اند. این خطوط از خط مانوی مستقل‌اند. تمام این خط‌ها ریشه در خط آرامی دارند و مانند آرامی از راست به چپ نوشته ...

                                               

سنگ‌نبشته اشکانی

پهلوی اشکانی کتیبه ای خطی است که برای نوشتن زبان اشکانی روی سکه‌های پارتی از زمان ارشک یکم اشکانی استفاده می‌شده‌است. همچنین در کتیبه‌های اشکانیان و متعاقباً دوره ساسانیان استفاده شده‌است. دیپ خط پهلوی اشکانی از راست به چپ نوشته می‌شده و در آن حر ...

                                               

سنگ‌نوشته‌های پارسی باستان

در دوران هخامنشی، کتیبه‌های حکاکی شده بر روی کوه‌ها به سه زبان عیلامی، پارسی باستان و اکدی نوشته شده‌است. این مقاله به توضیح کتیبه‌های پارسی باستان می‌پردازد.

                                               

فهرست کتیبه‌های هخامنشی

فهرستی از کتیبه های هخامنشی یافت شده در مناطق مختلف: کتیبه های داریوش کبیر در مصر کتیبه های خشایارشا در مکتوب بر لوح سنگی در تخت جمشید کتیبه های خشایارشا در مکتوب بر لوح سنگی در نزدیکی تخت جمشید کتیبه های داریوش دوم در موزۀ ایران باستان کتیبه های ...

                                               

سنگ‌نبشته آجرهای لعابی کاخ آپادانای تخت جمشید

سنگ‌نبشته آجرهای لعابی کاخ آپادانای تخت جمشید احتمالاً در سه خط مختلف پارسی باستان، ایلامی و بابلی و در جبهه شمالی کاخ آپادانا قرار گرفته بودند که در طول زمان نابود شده‌اند. پس از کاوش‌های باستان شناسان آمریکایی در دهه ۱۳۵۰ خورشیدی این کتیبه را ب ...

                                               

سنگ‌نبشته ایلامی پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید

سنگ‌نبشته ایلامی پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید یکی از چهار کتیبه پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید است. این کتیبه به خط عیلامی می‌باشد. تعداد سطور این سنگ نبشته ۲۴ سطر است. موضوع سنگ نبشته که به دستور داریوش بزرگ ساخته شده‌است، ستایش اهورامزدا، ساخت ...

                                               

سنگ‌نبشته ایلامی و بابلی پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید

سنگ‌نبشته ایلامی و بابلی پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید در یک سری و در جبهه شمالی پلکان شرقی کاخ آپادانا قرار گرفته‌است. مفاد این کتیبه که به خط میخی ایلامی و بابلی است، در سنگ‌نبشته پارسی باستان پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید نیز تکرار شده‌است.

                                               

سنگ‌نبشته بیستون

سنگ‌نوشته بیستون بزرگ‌ترین سنگ‌نبشتهٔ جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی و از آثار دودمان هخامنشیان واقع در شهر بیستون از توابع شهرستان هرسین در سی کیلومتری شهر کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون است. سنگ‌نوشته بیستون یکی از مهم‌ترین و مشهورترین سندها ...

                                               

سنگ‌نبشته پنجره کاخ تچر

سنگ‌نبشته پنجره کاخ تچر در تخت جمشید، بر روی پنجره‌ها، طاقچه‌های ایوان و تالار اصلی کاخ تچر واقع شده‌است. این کتیبه به سه زبان میخی پارسی باستان، خط میخی ایلامی، میخی بابلی نقر شده‌است که هر زبان دارای یک سطر است. نوع چیدمان خط‌ها به این صورت است ...

                                               

سنگ‌نبشته پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید

سنگ‌نبشته پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید از کتیبه‌های موجود در تخت جمشید است که در ضلع جنوبی پارسه قرار دارد. این کتیبه توسط داریوش بزرگ و هنگامی که درب جنوبی محل آمد و شد در تخت جمشید بود به مناسبت پی‌بنای کاخ تخت جمشید هک شده است. این کتیبه بر ر ...

                                               

سنگ‌نبشته کاخ دروازه کشورها

سنگ‌نبشته کاخ دروازه کشورها در دیواره‌های کاخ دروازه کشورها، بالای چهار پیکر بزرگ حیوانات و در تخت جمشید قرار دارد. این کتیبه‌ها در ۴ سری و در ۳ زبان در این کاخ نقر شده‌است. چیدمان کتیبه‌ها به نحوی است که در هر ۴ سری، متن بابلی به سمت اندرون کاخ ...

                                               

کتیبه‌های پی‌بنای کاخ آپادانا تخت جمشید

کتیبه‌های پی‌بنای کاخ آپادانا تخت جمشید لوح زرین تخت جمشید الواحی باستانی است که از دوران زمامداری داریوش بزرگ به جا مانده‌است. این کتیبه‌ها از زیر ستون‌های کاخ آپادانا تخت جمشید کشف شده‌است. چهار کتیبه از این کتیبه‌ها از جنس طلا و چهار کتیبه دیگ ...

                                               

سنگ‌نبشته اردشیر یکم در کاخ ه

کتیبه اردشیر یکم در کاخ ه یکی از چندین کتیبه موجود در تخت جمشید واقع در کاخ ه است که از دوران هخامنشیان به جا مانده‌است. این کتیبه نشان می‌دهد که اردشیر یکم نیز همچون پدر خود خشایارشا و نیایش داریوش بزرگ پیرو کیش اهورایی بوده‌است.

                                               

سنگ‌نبشته پارسی باستان پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید

سنگ‌نبشته پارسی باستان پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید در دو سری و در جبهه غربی پلکان شمالی و جبهه جنوبی پلکان شرقی کاخ آپادانا قرار گرفته‌است. مفاد این کتیبه که به خط میخی پارسی باستان است، در سنگ‌نبشته ایلامی و بابلی پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید ن ...

                                               

سنگ‌نبشته دوم پارسی باستان پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید

سنگ‌نبشته دوم پارسی باستان پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید یکی از چهار کتیبه پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید است. این کتیبه به میخی پارسی باستان می‌باشد. تعداد سطور این سنگ نبشته ۲۴ سطر است. موضوع سنک نبشته که به دستور داریوش بزرگ ساخته شده‌است، معرف ...

                                               

سنگ‌نبشته هخامنشی (جزیره خارک)

سنگ‌نبشته هخامنشی در جزیره خارک در سال ۱۳۸۶ در پی احداث جاده‌ای در جزیره خارگ کشف شده‌است که به خط میخی فارسی باستان و با طول و عرض تقریبی سی سانتیمتر می‌باشد که بر روی سنگی مرجانی نوشته شده‌است. طبق برخی مدعیات این کتیبه، قدمت آن به ۲۴۰۰ سال پیش ...

                                               

سنگ‌نبشته یکم پارسی باستان پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید

سنگ‌نبشته یکم پارسی باستان پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید یکی از چهار کتیبه پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید است. این کتیبه به میخی پارسی باستان می‌باشد. تعداد سطور این سنگ نبشته ۲۴ سطر است. موضوع سنگ نبشته که به دستور داریوش بزرگ ساخته شده‌است، ستای ...

                                               

کتیبه داریوش بزرگ در کاخ آپادانای شوش

کتیبه داریوش بزرگ در کاخ آپادانای شوش ، یکی از الواح ارزشمندی است که متعلق به دوران هخامنشیان می‌باشد. این لوح در یکی از دروازه‌های کاخ آپادانای شوش کشف شده‌است. در سال ۱۹۱۱ ژاک دو مورگان و رولاند دو مکوئنم با حفاری در کاخ آپادانای شوش موفق به ای ...

                                               

سنگ شکسته پل اوجی

سنگ شکسته پل اوجی قدیمی‌ترین سنگ‌نوشته در ژاپن و از اولین نمونه‌های خوشنویسی در ژاپن است. این سنگ به یادبود ساخت پل اوجی نوشته شده‌است. ساخت پل اوجی در ۶۴۶ میلادی به پایان رسید. این سنگ‌نوشته هم‌اکنون در معبد هاشی-درا در کیوتو نگهداری می‌شود.

                                               

سنگ‌نوشته شاپور یکم بر کعبه زرتشت

کتیبه شاپور یکم در کعبه زرتشت این کتیبه بر دیوار ساختمان کعبه زرتشت در نقش رستم درشهرستان مرودشت استان فارس کنده شده‌است. ساختمان کعبه به صورت مکعب است و بر سه ضلع آن به سه زبان پارسی میانه، زبان پارتی و زبان یونانی کتیبه‌هایی نگاشته‌شده‌است. تحر ...

                                               

غار کرفتو

غار کَرَفتو غاری باستانی و اثری تاریخی در استان کردستان است که در صخره مرتفعی در شرق شهر سقز و شمال غرب شهرستان دیواندره قرار دارد. این غار، یک غار آهکی است که در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته‌ و با توجه به تحقیقات به عمل آمده در دوران مزوزوئیک ...

                                               

آکادمی پشتو

آکادمی پشتو یک مؤسسه تنظیم‌کننده زبانی در دانشگاه پیشاور در شهر پیشاور، خیبر پختونخوا، پاکستان که مسئولیت معیارسازی، توسعه و ترویج زبان پشتو را بر عهده دارد. آکادمی پشتون در سال ۱۹۵۵ با پشتیبانی دولت خیبر پختونخوابا مدیریت مولانا عبدالقادر بنیانگ ...

                                               

انجمن آکادمی‌های زبان اسپانیایی

انجمن آکادمی‌های زبان اسپانیایی نهادی است که به تنظیم زبان اسپانیایی در کشورهای بسیاری می‌پردازد. این انجمن نخست در مکزیک و در سال ۱۹۵۱ تأسیس شد و نشان یگانگی تمامی آکادمی‌های زبان اسپانیایی است، که در ملل مختلف وجود دارند. این انجمن آثار مرجع و ...

                                               

انجمن زبان ترکی استانبولی

انجمن زبان ترکی استانبولی نهاد تنظیم‌کننده رسمی زبان ترکی استانبولی است که در ۱۲ ژوئیه ۱۹۳۲ برابر با ۲۱ تیر ۱۳۱۱ در دوران ریاست جمهوری مصطفی کمال آتاترک در آنکارا بنیان نهاده شد. این سازمان به عنوان مرجع رسمی زبان ترکی استانبولی عمل کرده، در مورد ...

                                               

انستیتوت زبان و ادبیات رودکی

انستیتوت زبان و ادبیات به نام ا. رودکی یک مؤسسه تحقیقات علمی وابسته به آکادمی ملی علم‌های تاجیکستان در شهر دوشنبه است که در آن مسائل زبان و ادبیات فارسی تاجیکی پژوهش و بررسی می‌شود. این مؤسسه یکی از قدیمی‌ترین موسسات تحقیقاتی در آکادمی علوم تاجیک ...

                                               

فرهنگستان ملی علوم ارمنستان

فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بدنه اولیه اداره‌کننده پژوهش‌ها و هماهنگ‌کننده فعالیت‌ها در زمینه‌های علوم و علوم اجتماعی در جمهوری ارمنستان است.

                                               

مؤسسه علمی ییدیش

مؤسسه علمی ییدیش که در سال ۱۹۲۵ در ویلنو در جمهوری دوم لهستان با عنوان اصلی Yidisher Visnshaftlekher Institut گشوده شد، سازمانی است که میراث فرهنگی زندگی یهودیان را در سراسر اروپای شرقی، آلمان و روسیه پاسداری، مطالعه، و ترویج می‌کند. این مؤسسه هم ...