ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 134


                                               

قشر پیش‌پیشانی

در آناتومی مغز پستانداران، قشر پیش پیشانی قسمتی از قشر مغز است که قسمت جلویی لوب پیشانی را در بر می‌گیرد. قشر پیش پیشانی شامل نواحی برودمن ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۲۴، ۲۵، ۳۲، ۴۴، ۴۵، ۴۶ و ۴۷ است. بسیاری از نویسندگان، نشان داده‌اند پیوندی میان ا ...

                                               

قشر حرکتی اولیه

قشر حرکتی اولیه قسمتی از قشر مخ است و در جلوی شیار مرکزی قرار دارد و دارای نورون‌هایی است که در کنترل حرکت نقش دارند. اگر پژوهشگری قسمتی از سطح قشر حرکتی اولیه را با جریان برق کمی تحریک کند، بخش خاصی از بدن به حرکت در خواهد آمد. از آن جایی که نیم ...

                                               

قشر مغز

قشر مخ لایه نازکی از جنس ماده خاکستری است سطح مغز را می پوشاند.قشر مخ مرکز بسیاری از اعمالات ارادی بدن و مرکز پردازش اطلاعات حسی در مغز می باشد که چین خوردگی های این لایه به پردازش بهتر اطلاعات حسی کمک می نماید.این لایه از سلول‌های عصبی مغز تشکیل ...

                                               

کرمینه مخچه‌ای

کرمینه مخچه‌ای ، در ناحیه قشری-هسته‌ای داخلی مخچه، در حفره کرانیال قدامی قرار دارد. شکاف اولیه کرمینه، به صورت شکمی-خارجی ، به سمت سطح مخچه انحناء پیدا کرده و آن را به لوب‌های قدامی و خلفی تقسیم بندی می کند. کرمینه از نظر عملکردی همراه با وضعیت ب ...

                                               

لوب آهیانه‌ای

لوب آهیانه‌ای یا لَختهٔ آهیانه‌ای یکی از چهار لوب اصلی قشر مخ جانوران است. لوب آهیانه‌ای بخش بالایی وسط نیم‌کره مغز است که بین لوب پیشانی و لوب پس‌سری و بالای لوب گیجگاهی قرار دارد.

                                               

لوب پس‌سری

لُبّ پس‌سری مرکز پردازش اطلاعات دیداری و بینایی در مغز پستانداران است. این لب عقب‌ترین بخش نیم‌کره مغز است و قسمت کوچکی از سطح پشتی-جانبی آن را تشکیل می‌دهد. قشر بصری اولیه ناحیه 17 برودمن است، که معمولاً V1 نامیده می شود بصری ۱. V1 انسان در قسمت ...

                                               

لوب پیشانی

لوب پیشانی یا لوب قدامی بخشی از مغز پستانداران است. محتوای شخصیتی، چاره‌یابی، هیجانات، تمرکز، داوری، سخن گفتن و حرکات ارادی از کارکردهای این نقطه از مغز هستند. لوب پیشانی بیشترین تعداد نورون‌های حساس به دوپامین را داراست تحقیقات نشان داده است که ...

                                               

لوب گیجگاهی

لوب گیجگاهی یکی از چهار لوب اصلی قشر مخ در پستانداران است. لوب گیجگاهی در زیر شکاف جانبی در هر دو نیمکره ی مغز پستانداران قرار دارد. لوب گیجگاهی مرکز پردازش اطلاعات حس شنوایی است و همچنین در پردازش ورودی حسی به معانی مشتق شده برای حفظ حافظه بصری ...

                                               

محور مغز - روده

محور مغز - روده یک محور عصبی - هورمونی دوطرفه است که اعمال دستگاه گوارش و سیستم عصبی مرکزی را انسجام می‌دهد. احتمالاً عصب واگ نقش اصلی را در ارسال پیام از دستگاه گوارش به مغز ایفا می‌کند. این محور از تئوری‌های اصلی در توضیح بیماری‌های شایعی چون س ...

                                               

مخچه

مُخچه عریض‌ترین قسمت پس‌مغز است که در حفرهٔ جمجمه‌ای عقبی قرار دارد. مخچه بزرگترین بخش پس‌مغز است و در حفرهٔ مغزی پسین یعنی در عقب بصل النخاع و پل مغزی و در زیر چادرینه مخچه قرار می‌گیرد. مخچه مسئول هماهنگ‌کردن حرکات ارادی بدن می‌باشد. در بخش قدا ...

                                               

مغز

مَغز یکی از حسّاس‌ترین و پیچیده‌ترین اعضای بدن در همه مهره داران و بیشتر بی‌مهرگان است که در برخی گونه‌ها ۲ درصد از وزن بدن جان‌دار را تشکیل می‌دهد. در انسان حدود ۲۰ تا بیش از ۲۵ درصد کالری روزانه را مصرف می‌کند وزن مغز انسان حدود ۱.۵کیلوگرم میبا ...

                                               

مغز انسان

مغز انسان مرکز دستگاه عصبی است. دستگاه عصبی مرکزی در درون حفاظی استخوانی به نام جمجمه و ستون مهره ها قرار گرفته و شامل مغز و نخاع می‌باشد. سیستم عصبی مرکزی در زبان عام به دو قسمت با نام‌های مادهٔ سفید و مادهٔ خاکستری تقسیم می‌شود. مغز شامل قسمت‌ه ...

                                               

میان‌مغز

میان‌مغز یا مزانسفال یا midbrain بخشی از مغز است که از بخش میانی سه حفرهٔ اولیهٔ لولهٔ عصبی رویانی تکوین می‌یابد. مغز میانی در بالای پل مغزی قرار گرفته‌است و ریشه‌های عصب محرک چشم، جسم سیاه، که بعضی اعمال حرکتی را به عهده دارد، در آن قرار دارد.

                                               

ناحیه برودمن ۴۳

ناحیهٔ برودمن ۴۳ ناحیه‌ای تقریباً مرکزی از مغز است که تقریباً می‌توان آن را جداگانه از ناحیهٔ قشر مغزی بر مبنای ساحتار سیتو دسته بندی کرد. مشابه با نواحی ۱ و ۲ و۳ ناحیه ۴۳ برودمن قسمت از ناحیهٔ مرکزی پیشین مغز است. یکی از عملکردهای این ناحیه شرکت ...

                                               

هسته قرمز

هستهٔ قرمز از عناصر مهم سیستم حرکتی است. دسته‌ای از اکسون‌ها که از هستهٔ قرمز می‌اید، یکی از دو مجموعهٔ اصلی تارهای عصبی را درست می‌کند و پیام‌های حرکتی را از مغز به نخاع شوکی یاطناب نخاعی حمل می‌کند. هسته قرمز از بخش‌های مهم سیستم خارج هرمی است.

                                               

هیپوتالاموس

هیپوتالاموس ، غده ای است در مغز، که دستگاه عصبی را با کمک غدهٔ هیپوفیز به دستگاه غدد درون‌ریز متصل می‌کند. هیپوتالاموس در اکثر پستانداران یافت می‌شود و خصوصیات متفاوتی در دو جنس مذکر و مؤنث دارد. هیپوتالاموس مانند بصل النخاع در تنظیم تنفس نقش دار ...

                                               

هیپوفیز

غدهٔ زیرمغزی یا هیپوفیز این غده در بخش تحتانی مغز قرار دارد و یکی از پیچیده‌ترین غدد دربدن به شمار می‌آید. برخی از هورمون‌های غدهٔ هیپوفیز فعالیت بعضی از غدد درون ریز بدن را تنظیم می‌کنند. هیپوفیز شامل سه بخش هیپوفیز پیشین، هیپوفیز میانی و هیپوفی ...

                                               

هیپوکامپ

هیپوکمپوس قسمتی از دستگاه لیمبیک مغز است که مرکز یادگیری است. هیپوکامپ ساختمان عصبی خمیده‌ای است در مغز که در کف شاخ میانی بطن طرفی مغز قرار دارد. اسبک از سازواره‌های دستگاه لیمبیک است که شکلی همانند اسب دریایی دارد و در اعماق لوب گیجگاهی جای گرف ...

                                               

هیومن برین مپینگ

هیومن برین مپینگ یا نقشه‌برداری مغز انسان ، نام یک ژورنال علمی تخصصی آمریکایی است. این ژورنال معتبرترین ژورنال علمی جهان در زمینهٔ تصویربرداری از مغز است، و ضریب تأثیرگذاری ۶٫۱۵۱ که بالاترین ضریب در میان ۸۷ ژورنال در این شاخه است از نظر مؤسسه اطل ...

                                               

العین (کتاب)

انتشارات اسوه در ایران در سال ۱۴۲۴ق اقدام به چاپ بسیار زیبای العین نمود و تنها اشکال کار شاید ترتیب الفبایی کتاب بود که بر خلاف چینش مؤلف است. نام کامل: ترتیب کتاب العین.

                                               

الکلمات الفارسیه فی المعاجم العربیه

الکلمات الفارسیه فی المعاجم العربیه نام واژه‌نامه‌ای عربی است که سه‌هزار واژهٔ عربی از ریشهٔ فارسی را توضیح داده‌است. نویسندهٔ این کتاب جهینه نصر علی است که در سال ۲۰۰۲ منتشر شد. این کتاب در واقع تکمیل‌کنندهٔ کتاب "معجم المعربات الفارسیه: منذ بوا ...

                                               

دودن

کتاب دودن لغت‌نامه زبان آلمانی و در عین حال و به صورت غیر مستقیم، کتاب قانون زبان آلمانی در رابطه با معناها، دستور خط، قواعد گویش و نگارش است. این کتاب حتی روش تصحیح متن‌ها و علامت‌گذاری غلط‌گیری را قاعده مند می‌کند که خود این باز تابع قوانین است ...

                                               

فرهنگ پهلوی

فرهنگ پهلوی نام واژه‌نامهٔ کوچکی است دربارهٔ حدود ۵۰۰ هزوارش که در نوشته‌های پارسی میانه زردشتیان به کار می‌رفته‌است. نویسنده و تاریخ نگارش این واژه‌نامه مشخص نیست. مؤلف در این کتاب کوشیده است، واژه‌هایی را که از نظر املایی برای دبیران و کاتبان د ...

                                               

واژه‌نامه مینوی خرد

واژه‌نامه مینوی خرد کتابی است که توسط احمد تفضلی تنظیم و نوشته شده‌است. این کتاب نخستین بار توسط بنیاد فرهنگ ایران در سال ۱۳۴۸ خورشیدی چاپ و منتشر شده‌است. این کتاب شامل همهٔ واژه‌هایی که در متن مینوی خرد آمده‌است. برای تنظیم واژه‌نامه مینوی خرد ...

                                               

انقیاد نام

بستگی نام یا انقیاد نام در زبان‌های برنامه‌نویسی، ایجاد پیوند بین شناسه‌ها و موجودیت‌ها است. شناسه‌ای که به یک شی انقیاد شود، به‌عنوان مرجع آن شی شناخته می‌شود. شناسه‌ها در کد ماشین وجود خارجی ندارند و انقیاد بین اشیا و نام‌ها به‌عنوان یک سرویس ب ...

                                               

فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی

فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی یک فرهنگ لغت اختصاصی برای ریشه‌شناسی زبان فارسی تألیف دکتر محمد حسن‌دوست است که در سال ۱۳۹۳ در پنج جلد و از سوی انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی چاپ و منتشر شده‌است. این کتاب در سی‌وسومین دورهٔ کتاب سال جمهوری اسلا ...

                                               

ابن منظور

محمد بن مکرم بن علی أبو الفضل جمال الدین ابن منظور الأنصاری الرویفعی الأفریقی معروف به اِبن منظور ادیب و تاریخ دان و دانشمند علوم اسلامی، فقه و زبان عربی است. ابومنظور زاده شده در سال ۶۳۰ قمری و وفات یافته در 711 قمری می باشد. مشهورترین اثر کتاب ...

                                               

احمد خانی

احمد خانی نویسنده، شاعر و فیلسوف کرد بود. وی سراینده یکی از برجسته‌ترین داستانهای عاشقانه به زبان کردی به نام مم و زین است. خانی به دلیل سرودن این مجموعه و استفاده از درون مایه ملی در شعرهایش در ادبیات کردی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. احمد خا ...

                                               

ارتداد در ادیان

میرچا الیاده در دائره المعارف ادیان، برای ارتداد از واژه Apostasy استفاده می‌کند. این واژه از واژه یونانی ἀποστασίαآپوستازیا به معنای فرار، کناره گیری، شورش و ارتداد گرفته شده‌است. واژه ارتداد از واژه "رد" گرفته شده‌است و به معنای بازگشت است. در ...

                                               

خلیل بن احمد فراهیدی

خلیل بن احمد بن عمرو بن تمیم فراهیدی اَزْدی زبان‌شناس و از جمله برجسته‌ترین پژوهشگران فقه‌اللغهٔ عربی است که به پژوهش‌هایی درزمینهٔ تصحیح نظام نوشتاری عربی، فرهنگ‌نویسی و عروض پرداخته‌است.

                                               

فلاکوس

وریوس فلاکوس لغت‌نویس و نحوی رومی بود که در حدود ۱۰ ق م در روم برآمد و بسیار سال‌خورده بود که در زمان تیبریوس درگذشت. او مؤلف قدیم‌ترین واژه‌نامهٴ لاتینی‌ است، که ظاهراً یک واژه‌نامهٴ دائرةالمعارفی بوده، چون علاوه بر کلمات، حاوی اطلاعات زیادی درب ...

                                               

فرگه: فلسفه زبان

کتاب فرگه: فلسفه زبان بسیار تأثیرگذار بوده‌است. این کتاب به همراه فرگه: فلسفه ریاضیات چاپ شده در ۱۹۹۱، مهم‌ترین آثار دامت راجع به فرگه هستند. با این حال، تفسیرهای معرف‌ت‌شناسانه دامت از نظر مسیر به مرجع توسط دنیل دنت غیرضروری دانسته‌شده‌است. فیلس ...

                                               

ویتگنشتاین و قواعد و زبان خصوصی

ویتگنشتاین و قواعد و زبان خصوصی کتابی است نوشتهٔ سول کریپکی که در ۱۹۸۲ منتشر شده است. قسمت عمده‌ای از کتاب به خوانش شکاکانه‌ای از استدلال مشهوری در مورد زبان خصوصی می‌پردازد که ویتگنشتاین در تحقیقات فلسفی مطرح کرده است. کریپکی پارادوکسی ویتگنشتای ...

                                               

تفسیرگرایی

قانون یک سری داده‌های از پیش تعریف شده نیست قانون و اخلاقیات از هم جدا نیستند اگرچه تفاوت‌هایی با هم دارند قانون سرشتی الهی ندارد و قوانین طبیعت هابز حاکم بر قوانین موجود نخواهد بود. معمولاً تفسیر گرایی را با رونالد دورکین می‌شناسند رونالد در دست ...

                                               

پل دو مان

پل دو مان از منتقدان ادبی ساختارشکن و نظریه پرداز بلژیکی است. او در اواخر دهه ۱۹۵۰ مدرک دکترای خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد. او در دانشگاه‌های کورنل، جان هاپکینز و دانشگاه زوریخ تدریس کرده است. سرانجام در دانشکده زبان فرانسه و ادبیات تطبی ...

                                               

مرگ مؤلف

مرگ مؤلف مقاله‌ای از رولان بارت، منتقد ادبی و نظریه‌پرداز فرانسوی می‌باشد. این مقاله، روش سنتی نقد ادبی را که قصد نویسنده و تاریخچه زندگی وی را در خوانش و تفسیر متن دخالت می‌دهد، به چالش می‌کشد و در عوض پیشنهاد می‌دهد که نویسنده یا پدیدآور از متن ...

                                               

ورنر هاماخر

ورنر هاماخر منتقد و نظریه پرداز ادبی آلمانی متأثر از ساختارشکنی بود. هاماخر فلسفه، ادبیات تطبیقی و مطالعات دینی را در دانشگاه آزاد برلین و مدرسه عالی نرمال پاریس خواند. در پاریس بود که هاماخر با ژاک دریدا ملاقات کرد و با کارهای او آشنا شد. او از ...

                                               

جفری هارتمن

جفری هارتمن منتقد ادبی آمریکایی و یکی از شاخص‌ترین صاحب نظران مکتب شالوده‌شکنی دانشگاه ییل است. او در یک خانواده یهودی در آلمان به‌دنیا آمد، در ۱۹۴۶ به آمریکا مهاجرت کرد و در ۱۴ ماه مارس ۲۰۱۶ در ۸۶ سالگی در آمریکا درگذشت. هارتمن پروفسور بازنشسته ...

                                               

اینگه‌بورگ باخمان

باخمان در کلاگن‌فورت اتریش زاده شد. فیلولوژی، فلسفه و روان‌شناسی را در دانشگاه‌های اینسبروک، گراتس و وین خواند و با نوشتن پایان‌نامه‌ای درباره مارتین هایدگر دکترا گرفت. از ۱۹۵۳ به نویسندگی روی آورد و عضو گروه ۴۷ شد. در همان سال او به رم مهاجرت کر ...

                                               

ریچارد مانتگیو

ریچارد مانتگیو ریاضی‌دان و فیلسوفی آمریکایی بود. مانتگیو در ۱۹۵۷ در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی تحت نظر آلفرد تارسکی دکترا گرفت. رسالهٔ دکترای او حاوی اولین اثباتِ این قضیه است که اصول‌موضوعِ تسرملو-فرنکل برای نظریهٔ مجموعه‌ها را نمی‌توان با تعدادی ...

                                               

کیت دانلان

کیت دانلان فیلسوف آمریکایی و استاد دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس بود. شهرت دانلان در فلسفهٔ تحلیلی عمدتاً بابت پژوهش‌های او در فلسفهٔ زبان و نقش او در ایجاد و گسترش نظریهٔ علّی-تاریخی ارجاع است. او با بررسی تمایزِ ارجاعی/اِسنادی در بین وصف‌های معیّ ...

                                               

پل گرایس

هربرت پل گرایس فیلسوف تحلیل زبانی انگلیسی، چهرهٔ اساسی و اصلیِ فلسفهٔ آکسفورد پس از جنگ جهانی دوم است. تأثیر وی بر گسترش فلسفهٔ تحلیلی غیرقابل انکار است. گرایس در فلسفهٔ زبان دارای دو نظریهٔ عمده است: یکی معنای غیرطبیعی و دیگر نظریه استلزام ارتباطی

                                               

آنتون مارتی

نخستین ریشه‌های مکتب زبان‌شناسی پراگ به آنتون مارتی بازمی‌گردد. مارتی استاد فلسفه در دانشگاه پراگ بود و در زمره پیروان برنتانو جای داشت. مارتی زبان‌شناس نبود، اما به عنوان فیلسوف در بحث نهاد و گزاره که در آستانه قرن بیستم دنبال می‌شد، شرکت می‌کرد ...

                                               

ریموند ویلیامز

ریموند هنری ویلیامز منتقد و رمان‌نویس اهل ولز بود. او شخصیتی تأثیرگذار در حزب چپ نو و مباحث گسترده‌تر فرهنگ بود. نوشته‌های او دربارهٔ سیاست، فرهنگ، رسانه‌های جمعی و ادبیات سهم عمده‌ای را از نقدهای مارکسیستی از فرهنگ و هنر به خود اختصاص داده‌اند. ...

                                               

یوهان گئورگ هامان

یوهان گئورگ هامان) مترجم و الهی‌دان لوتری آلمانی بود، که در کونیگسبرگ زاده شد و در دانشگاه کونیگسبرگ الاهیات خواند. هرچند با دانشگاه را ناتمام گذاشتن، به سراغ کارهای دفتری رفت، اما همواره به فلسفه می‌پرداخت و هرچند در این زمینه شغلی رسمی و کرسی ا ...

                                               

ابوالحسین فارسی

ابوالحسین محمد بن حسین فارسی یا ابوالحسین فارسی از علمای نحو و لغت و دانشمندان قرن پنجم و خواهرزادهٔ ابوعلی فارسی فسوی نحوی معروف بود و به همین جهت به ابن اخت الفارسی شهرت یافته‌است. ابوعلی دایی او وی را پس از تکمیل کمالات خدمت صاحب بن عباد می‌فر ...

                                               

ابوالقاسم شیرازی

ابوالقاسم ناصر بن احمد شیرازی یا ابوالقاسم شیرازی از نحودانان قرن پنجم هجری قمری بود. او در سال ۵۰۷ هجری قمری درگذشت. اثری در نحو به نام شرح اللمع لابن جنی دارد که شرحی است بر کتاب ابن جنی.

                                               

ابوعلی نحوی فارسی

ابوعلی حسن بن احمد بن عبدالغفار بن محمد بن سلیمان بن آبان نحوی فارسی که به اختصار ابن درستویه خوانده می‌شود، از علمای بزرگ نحو و از معاصرین و مصاحبین عضدالدوله دیلمی بود. ابوعلی به سال ۲۸۸ هجری قمری در فسا به دنیا آمد و پس از تحصیل مقدمات در فسا ...

                                               

حال (نحو)

در ادبیات عرب، حال غالباً پس از ذوالحال صاحب حال می‌آید. در مثال "جاء علی ضاحکاً" علی ذوالحال بوده و ضاحک به معنای خندان بودن، حال علی بوده که بیانگر هیئت و حالت علی است.گاهی اوقات تقدم حال بر ذوالحال واجب و گاهی ممتنع می‌باشد. حال به صورت مفرد، ...

                                               

حرف اضافه

. حرف اضافه یا حرف افزونه یکی از پاره‌های سخن است که برای بیان رابطه‌ای یا برای ساختِ ساختارهای دستوری به‌کار می‌رود. حرف اضافه معنای مستقل ندارد و کاربرد آن در زبان فارسی گاهی در بندها برای نقش‌نماییِ کلمات پیش و پسِ خود است. بسته به موقعیتش، "ح ...