ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 140


                                               

لغزش سر استخوان ران

لغزش سر استخوان ران یا لغزش اپی‌فیز سراستخوان ران هنگامی رخ می‌دهد که سر استخوان ران بر روی گردن استخوان جابجا شده و به اصطلاح لیز می‌خورد. در این بیماری به عللی که به درستی شناخته شده نیست، صفحه رشد بالایی ران ضعیف شده و سر استخوان اپی‌فیز ران ب ...

                                               

متاستاز

متاستاز یا دگرنشینی یا فراگُستری به گسترش و مهاجرت سلول‌های سرطانی از یک بافت به بافت‌های دیگر، گفته می‌شود. به این نوع تومورها، تومورهای دگرنشین نیز گفته می‌شود. در برخی از سلول‌های توموری تعداد اندکی از خصوصیات سلول اولیه تغییر می‌کند و سلول تو ...

                                               

متطبب

متطبب در گذشته به افرادی خاص از پزشکان ایرانی و مسلمان اطلاق میشده که در منابع مختلف به گونه‌هایی متفاوت معنا شده‌است.برخی عموم اطبای قدیم را جزو متطببین محسوب کرده و برخی دیگر متطببین را پزشکانی دانسته‌اند که صرفاً در طب تحصیل کرده و از علوم دیگ ...

                                               

مزمن

بیماری مُزمِن در پزشکی به بیماری‌هایی گفته می‌شود که زیاد طول می‌کشند یا ذاتاً بلندمدت هستند. مانند آسم یا دیابت. واژهٔ مزمن برخلاف واژهٔ حاد و تحت حاد استفاده می‌شود. درد مزمن معمولاً بیان‌کنندهٔ دردی است که بیش از ۶ ماه از زمان آن گذشته و پایان ...

                                               

نئوپلاسم

نئوپلاسم یا نورُسته * که در زبان عامیانه و در برخی تعاریف تومور نیز نام می‌گیرد، یک بافت غیرطبیعی ناشی از زایش و تقسیم بی رویهٔ سلول‌ها یا نئوپلازی است که رشد آن از میزان و سرعت رشد طبیعی بافت مربوطه و بافت‌های اطراف آن بیشتر است. با تکثیر نئوپلا ...

                                               

نشانگان

نشانگان * یا سَندرُم در پزشکی و روانشناسی آمیزه‌ای از علائم و نشانه‌ها که حاکی از اختلالی خاص است. سندرم به معنی مجموعه‌ای از خصوصیات قابل تشخیص بالینی است. شامل نشانه‌های بیماری ، علایم پزشکی و پدیده‌ها و خصوصیاتی که معمولاً با هم اتفاق می‌افتند ...

                                               

نشانه بیماری

نِشانهٔ بیماری یا سَمپتوم ، به اظهار، درک و تغییراتی در حالات بدن گفته می‌شود که نشان از ابتلاء به بیماری دارند و توسط بیمار گزارش می‌شوند. سمپتوم می‌تواند هم سوبژکتیو باشد و هم ابژکتیو. هرچند نشانه‌ها مانند حالت تهوع در روند شمار زیادی از بیماری ...

                                               

نکروز زینکر

نکروز زینکر این عارضه جزو دژنراسیون‌های هیالنی است که طی آن سلول‌ها و بافت همبند به یک نوع ساختار شفاف، یکنواخت و شیشه‌ای تبدیل می‌شود که آن را هیالن می‌گوییم. از نظر ساختمانی نامشخص ولی احتمالاً پروتئین‌ها در رنگ‌آمیزی با ائوزین صورتی می‌شود و ب ...

                                               

نوروپاتی محیطی

پلی‌نوریت یا نوروپاتی محیطی به معنی التهاب چندین عصب محیطی مختلف است. نوروپاتی محیطی به ضایعات یا آسیب‌های اعصاب محیطی به هر علتی می‌گویند که یک نام کلی برای این دسته از اختلالات محسوب می‌شود. نوروپاتی محیطی اختلال در اعصابی است که از مغز و طناب ...

                                               

واایستی

واایستی یا دیاستاز یا دیاستازیس مرحله‌ای در چرخهٔ ضربان قلب، پیش از انقباض دهلیزی که در آن بطن‌ها به آرامی پر می‌شوند. مرحله پر شدن بطن به سه ثلث تقسیم می‌شود. در ثلث اول: این مرحله بطن به میزان ۶۵–۶۰ درصد از خون پر می‌شود و این خونی است که در هن ...

                                               

وازنش

وازنش یا رد پیوند واکنش ایمنی‌شناختی بدن و ناسازگاری به عضو پیوندشده‌است. در پزشکی برای اجتناب از رد پیوند هنگام پیوند عضو تلاش می‌کنند دهنده عضو فردی باشد که با گیرنده عضو پیوندی بیشترین سازگاری بافتی را داشته باشد و نیز پس از انجام پیوند از دار ...

                                               

هیپوکسی

هیپوکسی یا هایپوکسیا یا کم‌اکسیژنی از علائم بیماری است و به معنای کاهش اکسیژن‌رسانی به تمام ارگانیسم یا بافت‌های بدن است و مهم‌ترین علامت کلینیک آن کبودی در لب و انگشتان دست و پا بوده و می‌تواند ناشی از کاهش اکسیژن هوا مانند صعود به ارتفاعات، اخت ...

                                               

زیپ‌کد

زیپ کد نوعی کد پستی که خدمات پستی ایالات متحده آمریکا از سال ۱۹۶۳ از آن استفاده می‌کند. که این لغت مختصر شده به معنی طرح رشد منطقه‌ای است.

                                               

کارت پستال

کارت پستال یک قطعه مستطیل شکل از جنس کاغذ ضخیم یا مقوای نازک است که در یک سوی آن تصویر و در سوی دیگری از آن متنی مرتبط با آن است که بدون پاکت نامه توسط فرایند پست میان افراد جابه‌جا می‌شود. گاهی این گونه کارت‌ها در درون پاکت نامه نیز قرار می‌گیرن ...

                                               

موچین

موچین نوعی از انبر کوچک است که معمولاً برای برداشتن موهای زائد صورت به‌کار می‌رود. همچنین، موچین برای کارهای حساس و ظریف در صنعت و در پزشکی کاربرد دارد. به موچین‌هایی که در امور پزشکی به‌کار می‌روند پنس می‌گویند.

                                               

آنیلوکس

در چاپ فلکسو، آنیلوکس روشی است برای اندازه‌گیری مقدار مرکب انتقالی به پلیت چاپ که قابل تغییر است. رول آنیلوکس یک سیلندر سخت است که معمولاً از یک هسته فولادی یا آلومینیوم ساخته شده‌است که توسط یک سرامیک صنعتی پوشش داده شده‌است که سطح آن حاوی میلیو ...

                                               

روزنامه قطع بزرگ

روزنامه قطع بزرگ یا برودشیت به برش، فرمت یا قطعی از روزنامه گفته می‌شود که اندازهٔ آن به‌طور معمول ۲۲/۵اینچ که با صفحات عمودی بلند شناخته می‌شود، بزرگتر از برلینی است.

                                               

هیدروگرافیک

دستگاه هیدروگرافیک یا چاپ آبی که یک فرایند دکوراتیو سه بعدی است، اولین بار در سال ۱۹۸۴ در کشور آمریکا ساخته شد. از دستگاه هیدروگرافیک که به نام‌های دستگاه تصویر برداری آبی و چاپ مکعب نیز معروف است، می‌توانیم برای چاپ طرح‌های هندسی مختلف، تزئین قط ...

                                               

تلگراف بی‌سیم

تلگراف بی‌سیم ، ارسال تلگراف از راه امواج رادیویی است. گولیلمو مارکونی، مخابرات بی‌سیم را حدود ۱۸۹۷ اختراع کرد، و موفق به ارسال تلگراف بی‌سیم برای حرف S در فاصله حدود سه کیلومتری شد. ارتش انگلستان، تلگراف بی‌سیم را نخستین بار در آفریقای جنوبی در ...

                                               

یونوسفر

یون‌سپهر یا یونوسفر در بالاترین لایهٔ اتمسفر جای دارد. این لایه پرتوهای خطرناک فرابنفش و پرتو ایکس خورشید را ربوده و مانند سقفی از ورودشان به زمین پیش‌گیری کرده تا زندگی بر روی سیاره زمین، شدنی گردد. همچنین به دلیل محیط الکتریکی موجود در یونسپهر ...

                                               

ارمنستان غربی

ارمنستان غربی اصطلاحی است که به بخش‌های شرقی کشور ترکیه که در قسمت‌هایی از سرزمین تاریخی ارمنیان بوده‌است اطلاق می‌شود که امروزه شامل بخش‌هایی از ناحیه آناتولی شرقی و ناحیه دریای سیاه ترکیه امروزی می‌باشد و با مناطقی از لازستان و کردستان ترکیه هم ...

                                               

ترکستان شرقی

ترکستان شرقی ، بخشی از منطقه آسیای مرکزی است که در ایالت سین کیانگ چین قرار دارد. بسیاری از شهرهای مهم و تاریخی جهان که برخی پیشینه هزارسال سکونت اقوام ایرانی تخاری و سکایی و سغدی هم دارند در آن واقع شده است که از آن جمله می‌توان کاشغر، ختن، یارک ...

                                               

تروییکای اروپایی

در رسانه‌ها، اصطلاح ترویکای اروپایی نامی است برای یک گروهِ تصمیم‌گیری متشکل از کمیسیون اروپا، بانک مرکزی اروپا، و صندوق بین‌المللی پول. واژهٔ "ترویکا" در روسی: тро́йка به معنای گروهِ سه‌تایی است)

                                               

تیم ب

تیم ب برای اولین بار توسط محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در سفر او به نیویورک به کار برده شد. این تیم به افرادی چون محمد بن زاید ، محمد بن سلمان ، بنیامین نتانیاهو و جان بولتون گفته می شود، که شخصیت هایی هستند که آمریکا را ترغیب به درگیری ن ...

                                               

ژاکوبن‌ها

ژاکوبن‌ها یا یعقوبیان در واژه‌نامه انقلاب کبیر فرانسه به اعضای باشگاه ژاکوبن می‌گفتند. انجمن طرفداران نظام‌نامه که به باشگاه یا حزب ژاکوبن هم معروف می‌باشد. یکی از معروفترین حزب‌هایی بود که به دلیل نفوذ سیاسی، نقش عمده‌ای در توسعه و پیروزی انقلاب ...

                                               

سیستم تاراج

در علوم سیاسی تقسیم مناسب دولتی بین اعضاء حزب حاکم ، حزب‌سالاری یا سیستم تاراج به پدیده‌ای گفته می‌شود که طی آن یک حزب پس از پیروز شدن در انتخابات شغل‌های اداری مهم را به عنوان جایزهٔ همکاری در راه پیروزی به هواداران، دوستان و خویشاوندان خود می‌د ...

                                               

فاشیست (توهین)

فاشیست گاه به عنوان یک عبارت تحقیرآمیز و توهین‌آمیز استفاده می‌شود. از زمان ظهور فاشیسم در اروپا در دههٔ ۱۹۲۰، این کلمه علیه طیف گسترده‌ای از افراد، جنبش‌های سیاسی، دولت‌ها، و موسسات عمومی و خصوصی استفاده می‌شود. بهره‌وری گسترده از این اصطلاح به ...

                                               

محور مقاومت

محور مقاومت اصطلاحی می‌باشد که منظور از آن، ائتلاف نانوشته‌ای است میان نظام جمهوری اسلامی، دولت بشار اسد در سوریه و حزب‌الله لبنان. گروه‌های شبه‌نظامی شیعه عراقی، گروه‌های شبه‌نظامی سوری طرفدار اسد و حوثی‌های یمنی نیز بخشی از این ائتلاف به حساب م ...

                                               

ووک (لفظ)

وُوک به عنوان یک اصطلاح سیاسی با منشأ آفریقایی-آمریکایی اشاره به آگاهی نسبت به مسائل مربوط به عدالت اجتماعی و عدالت نژادی دارد. این لفظ برگرفته از اصطلاح انگلیسی سیاهپوستان آمریکایی stay woke به معنای بیدار ماندن است که جنبه دستوری آن اشاره به آگ ...

                                               

هلال شیعی

هلال شیعی اصطلاحی است که بیشتر از سوی کسانی که در صدد القای خطر شدت یافتن روابط شیعیان عراق با شیعیان خارج از عراق خصوصاً ایران است، استفاده می‌شود. این اصلاح در کتاب‌های دانشگاهی و ادبیات علمی از جمله در آلمانی دارای پیشینه‌است. اما از هنگامی که ...

                                               

یونیتاریسم سیاسی

یونیتاریسم سیاسی یا واحد گرایی سیاسی ، نظریه‌ها، مفاهیم یا سیاست‌های مختلفی را تعریف می‌کند که از یک سیستم حکومتی کاملاً یکپارچه و متمرکز با هدف نهایی ایجاد یک دولت متمرکز حمایت یا آن را اعمال می‌کنند. در عمل، یونیتاریسم اغلب به عنوان یک آموزه یا ...

                                               

آکورد آلتره

آکورد آلتره در موسیقی، آکوردی از یک یا چند نت تغییر یافته به بالا یا پایین در یک گام دیاتونیک است که به اندازهٔ نیم پردهٔ کروماتیک تغییر می‌کند. معمول‌ترین روش استفاده از "آکورد آلتره" ، قرض گرفتن آکورد از گام موازی یا همسایه است و شایع‌ترین کارب ...

                                               

آلتو

آلتو نام گونه‌ای از صدا در موسیقی است. در ایتالیایی به معنای صدای بلند است. اما در موسیقی به معنای صدای آواز یا ساز موسیقی بین تنور و سوپرانو، با گسترهٔ تقریبی "سل" تا "می" است.

                                               

آهنگساز

آهنگساز شخصی است که آثار موسیقی را تألیف می‌نماید. آهنگساز در حقیقت نویسندهٔ موسیقی است که با احاطهٔ کامل به علم موسیقی ایده‌های فکری خود را در قالب موسیقی به رشتهٔ تحریر درمی‌آورد. آهنگسازی این نیست که شخص ملودی بسازد یا تنها در صورتی که قطعه‌ای ...

                                               

آهنگسازی

آهنگ‌سازی به فرایند آفرینش و ساخت یک قطعهٔ جدید موسیقی می‌گویند، و کسی را که چنین می‌کند آهنگ‌ساز می‌نامند. در واقع، آهنگ‌سازی، درک یک قطعه موسیقی، آفرینش، و ساخت آن است. یک قطعهٔ موسیقی در آهنگ‌سازی ،با نت‌نویسی یا یک رویداد صوتیِ منفرد پدید می‌ ...

                                               

ارکستر مجلسی

ارکستر مجلسی به ارکستری گفته می‌شود که در آن از سازهای زهی آرشه‌ای، سازهای بادی چوبی و سازهای کوبه‌ای و سازهای کلیددار همچون پیانو می‌تواند استفاده شود. ارکستر مجلسی از نظر تعداد نوازنده و ساز ارکستری کوچکتر از ارکسترهای سمفونیک می‌باشد. پیشینه ا ...

                                               

اوراتوریو

ارتوریو یک ساخته موسیقایی بزرگ برای اجرا به وسیله ارکستر، گروه کر و تکنوازان است. متن ارتوریو غالباً بر مبنای متون کتاب مقدس است و روایت لازم برای حرکت از صحنه‌ای به صحنه دیگر، به وسیله صداهای گوناگونی تأمین می‌شود، که زمینه را برای آریاها و گروه ...

                                               

پاساژ (موسیقی)

بخش در موسیقی، یک طرح موسیقایی کامل اما غیرمستقل است. انواع بخش شامل: پیش‌درآمد یا مقدمه، درآمد یا گشایش، تکرار و مرور، آواز، کر، فرجام، خاتمه یا سررسید و اتمام آهسته است. برخی از قطعات شناخته‌شده تنها از یک یا دو بخش ساخته شده‌اند. پاساژ به انگل ...

                                               

پرلود

پرلود یک ساختهٔ موسیقایی است، که اغلب کوتاه و عموماً قبل از یک قطعهٔ طولانی دیگر نواخته می‌شود. این اصطلاح به‌طور کلی برای هر قطعه‌ای که قبل از اجرای موسیقی‌های مذهبی، غیرمذهبی و اپرا اجرا می‌گردد به کار برده می‌شود. در قرن هفدهم ارگ‌نوازان به‌طو ...

                                               

تک‌نوازی

تک‌نوازی ، تک‌خوانی ، تنها یا سولو قطعه یا قسمتی از موسیقی است که توسط یک اجراکننده، اعم از نوازنده یا خواننده، اجرا می‌شود. در عمل، این عنوان می‌تواند شامل مفاهیم متعددی در زمینهٔ موسیقی و مفهوم آن باشد. برای مثال، یک تک‌نوازیِ پیانو در یک کنسرت ...

                                               

توکاتا

توکاتا از واژگان موسیقی است. توکاتا فرمی است برای سازهای کلیدی که اصل و ریشه‌اش به سدهٔ شانزدهم می‌رسد. فرم توکاتا آزاد و نزدیک به فانتزی است. توکاتا در اصل قطعه‌ای نمایشی است که برای نشان دادن چیره‌دستی نوازنده یا توانایی‌های ساز ساخته می‌شود. ا ...

                                               

دونوازی

دونَوازی ، دوسرایی ، دوتایی یا دوئت یا دوئو به قطعه‌ای از موسیقی گفته می‌شود که در آن دو نفر به اجرا می‌پردازند. در موسیقی کلاسیک این اصطلاح معمولاً برای دو خواننده یا دو نوازندهٔ پیانو به‌کار می‌رود. اگر دوئت پیانو توسط دو نوازنده روی یک پیانو ا ...

                                               

دیورتیمنتو

دیوِرتیمِنتو یا دیورتیسمان، عنوان قطعهٔ موسیقیِ سازی، در حیطهٔ موسیقی کلاسیک است که از نیمهٔ دوم قرن ۱۸ میلادی بکار برده شده‌است. دیورتیمنتو می‌تواند رابطی بین بخش‌های گوناگون و اجزاء یک قطعهٔ بزرگ باشد. دیورتیمنتو بیشتر برای موسیقی مجلسی ساخته ش ...

                                               

ربع پرده

نوعی فاصلهٔ موسیقایی است که تحت عنوان فواصل ریزپرده‌ای طبقه‌بندی می‌شود. ربع پرده کوچک‌تر از نیم‌پرده است. در موسیقی ایرانی، مقدار دقیقی برای این فاصله تعیین نشده‌است، اما با توجه به تئوری اعتدالیِ علینقی وزیری، می‌توان آن را معادل با ۲۵ سِنت گرف ...

                                               

رودسته

اسکلوپد به انگلیسی: scalloped اصطلاحی است که در مورد سازهای زهی بکار برده می‌شود. برخلاف سازهای معمولی که در آن فاصله بین پرده‌ها کاملاً صاف هستند سازهای اسکلوپد پرده‌بندی فرو رفته U شکل دارند. استفاده از این‌گونه سازها به تبحر کافی شخص در نوازند ...

                                               

سمفونی

سَمفونی ، از کلمهٔ یونانیِ Συμφωνία‏ به‌معنی هم‌صدایی و هم‌آوایی گرفته شده‌است. سمفونی در موسیقی کلاسیک به قطعه‌ای ارکسترال گفته می‌شود که از چند بخشِ مجزّا به‌نام موومان تشکیل شده باشد و موومان اول دارای فرم سونات است. فرم سمفونی درحقیقت همان فر ...

                                               

سمفونی کرال

سمفونی کُرال عنوانی است در آهنگسازی که قطعه موسیقی با ترکیبی از ارکستر، گروه کر و تکخوان ساخته می‌شود و در این ساختار، "سمفونی کُرال" کاملاً مطابق با طراحی و فرم سمفونی است. این اصطلاح نخستین بار توسط هکتور برلیوز برای توصیف یک متن پنج‌بندی از مق ...

                                               

سه‌صدایی

فاصلهٔ نت‌ها از پایین به بالا محاسبه می‌شود و در چهار نوع به نام‌های آکورد ماژور، آکورد مینور، آکورد کاسته و آکورد افزوده است. این آکوردها از نتِ پایه شروع شده و دارای یک فاصلهٔ سوم کوچک سه نیم پرده یا یک سوم بزرگ چهار نیم پرده است. صدای سوم نیز ...

                                               

سه‌نوازی

سه‌نوازی ، سه‌سرایی ، سه‌تایی یا تریو در موسیقی به معنای یک گروه اجرایی برای سه خواننده یا اجرای سازی یا آهنگسازی برای سه صدا و سه ساز است. اشکال رایج سه گانه شامل موارد زیر است: تریو برنجی هورن ، ترومپت ، ترومبون تریو کلارینت ، ویولون سل ، پیانو ...

                                               

شش‌نوازی

شش‌نوازی ، شش‌سرایی ، شش‌تایی یا سکستت در موسیقی به معنای یک گروه اجرایی برای شش خواننده یا اجرای سازی یا یک آهنگسازی برای شش صدا و شش ساز است. فرهنگستان زبان و ادب فارسی برابرهای شش‌نوازی ، شش‌سرایی و شش‌تایی را برای "سکستت" تصویب کرده‌است.