ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 147


                                               

سین‌بایو (زیست‌شناسی مصنوعی)

سین‌بایو یک پروژه بلند مدت است که در سال ۲۰۱۱ با هدف ایجاد داروهای مبتکرانه، از جمله آنچه که به عنوان Biobetters شناخته می‌شوند، آغاز شد. این پروژه یک تلاش مشترک برای چندین شرکت دارویی روسی و بین‌المللی است. بزرگ‌ترین شرکت‌کننده خصوصیِ سین‌بایو، ...

                                               

شدیددوست

جانور شدیددوست یا اکستریموفیل به گروهی از ارگانیسم‌ها گفته می‌شود که در محیط‌های خشن و شدید فیزیکی یا شیمیایی - که عموماً بیشتر انواع زیست در آنها ناممکن است - زندگی می‌کنند. هریک از کهن‌باکتری‌هایی که تمایل به زندگی در محیطی خاص با دما و نمک زیا ...

                                               

فاژ

باکتریوفاژها یا به اختصار فاژها، ویروس‌هایی هستند که به باکتری‌ها حمله می‌کنند و آن‌ها را از بین می‌برند. این ویروس‌ها برای باکتری‌ها اختصاصی هستند و نمی‌توانند به یوکاریوت‌ها حمله کنند.

                                               

فهرست پستانداران

پستانداران کیسه دار گربه کیسه‌دار شیطان تاسمانی گرگ تاسمانی صاریغ ویرجینیا اپوسوم والابی آرمادیلو زره دوز سنجاب پرنده موش کور کیسه‌دار نامبت باندیکوت موش هندی کانگوروی درختی وامبت کانگورو کوآلا

                                               

فهرست حشرات

کرم خراط زنجره بید لباس پشه مگس سنجاقک ساس شب‌پره کولی یا پروانه ابریشم‌باف ناجور Lymanteria dispar سوسک برگخوار غلات Oulem melanopus ملخ بید کاغذ دم‌جنبانک Collembola شب‌پره دم‌قهوه‌ای Euproctis chrysorrhoea خرمگس کک سوسک سفید ریشه Graphognathus ...

                                               

فیبروبلاست

فیبروبلاست ، فراوانترین سلول در بافت همبند است که همه انواع رشته‌های بافت همبند و مواد آلی ماده زمینه‌ای را سنتز می‌کند. فیبروبلاست، سلولی است با هسته بیضوی و روشن و دارای کروماتین ظریف است که حاوی یک یا دو هستک واضح می‌باشد. اندامک‌های دخیل در پ ...

                                               

کاوشگر پیوندی

کاوشگر پیوندی در زیست‌شناسی مولکولی قطعه ای از دی‌ان‌ای یا آران‌ای با طول متفاوت است که توسط مواد رادیواکتیو یا فلورسانس نشاندار شده و جهت تشخیص حضور یا عدم حضور رشته نوکلئوتیدی مکمل توالی کاوشگر به کار می‌رود. از این طریق کاوشگر با اسید نوکلئیک ...

                                               

کشت سوسپانسیون سلولی

کشت سوسپانسیون سلولی یا کشت سوسپانسیون یاخته‌ای شامل توده‌های سلولی پراکنده و در حال رشد در محیط کشت مایع و جنبان است. کشت سوسپانسیون سلولی معمولاً به‌منظور سنتز و جداسازی متابولیت‌های ثانویه‌ی سلولی باارزش یا بیوترانسفورماسیون انجام می‌شود. این ...

                                               

کلون

کلون در زیست‌شناسی به دو معنی بکار می‌رود: به همه مولکول‌های DNA که از تکثیر یک قطعه DNA شبیه‌سازی شده کلون شده ایجاد شده باشد نیز گفته می‌شود. به سلول‌های مشابه که از یک سلول منفرد ایجاد شده‌اند، کلون گفته می‌شود. مثلاً یک کلون باکتری متشکل از ت ...

                                               

کلیو بکستر

کلیو بکستر ، یک متخصص بازجویی در آژانس اطلاعاتی مرکزی آمریکا بود که در دهه شصت میلادی برای آزمایشهای خود با دروغ سنج در گیاهان به شهرت رسید او مدعی بود که گیاهان دارای ادراک فراحسی و احساس درد هستند چیزی که منجر به نظریه ادراک اولیه او شد گرچه اد ...

                                               

کمپلکس سیناپتونمی

کمپلکس سیناپتونمی مجموعه‌ای از پروتئین‌های سلولی است که باعث می‌شود کروموزوم‌های هومولوگ یکدیگر را شناسایی کرده و در مرحله زیگوتن از پروفاز I میوز در کنار هم قرار بگیرند.پروتئین‌هایی که در کنار هم قرار گرفتن کروموزوم‌های هومولوگ نقش دارند، بسیار ...

                                               

گیاه‌شناسی

گیاه‌شناسی یا زیست‌شناسی‌گیاهی یکی از رشته‌های زیست‌شناسی است که به مطالعه و بررسی زندگی و رشد و نمو گیاهان می‌پردازد. گیاه‌شناسی دربرگیرنده شاخه‌های بسیاری از علوم زیستی است که به بررسی گیاهان، جلبک‌ها و برخی قارچ‌ها می‌پردازند. از زیرشاخه‌های گ ...

                                               

متابولیسم

متابولیسم مجموعهٔ تغییرات ترکیبی و تخریبی در سلول‌های موجودات زنده است. آنزیم‌هایی که واکنش‌ها را کاتالیز می‌کنند، به ارگانیسم‌ها اجازه رشد و تولید مثل، حفظ ساختار، و پاسخ به محیط خود را می‌دهند. متابولیسم به تمام واکنش‌های شیمیایی که در ارگانیسم ...

                                               

میکرواینجکشن فیزیولوژیک

میکرواینجکشن فیزیولوژیک در این روش در یکسری دیش‌های مخصوص که رویشان قطرات حاوی هیالورونیک اسید قرار گرفته‌است اسپرم‌ها را قرار داده، در طی این فرایند فقط اسپرم‌هایی با شکل و حرکت نرمال و بالغ به این قطرات متصل می‌شوند و از حرکتشان هم کم می‌شود، د ...

                                               

نام علمی

نام علمی یا نامگذاری دوجمله‌ای یا سیستم دونامی ، در زیست‌شناسی، روش معمول برای نامیدن گونه‌ها است. اساس این نام‌گذاری، این است که نام هر گونه به زبان لاتین علمیِ جدید آورده می‌شود دو بخش دارد. به همین دلیل، گاه این نام‌گذاری را "نام لاتینِ" گونه ...

                                               

نشخوار

در لغت‌نامه دهخدا برای عمل نشخوار کردن، آمده است: "آنچه گاو و شتر و گوسپند خورده خود را باز از معده به دهن آورده، بخایند و فروبرند." که از دو بخش "نش" احتمالا مخفف "نوش" و "خوار" به معنی "خوردن" آمده است.

                                               

واکنش زنجیره‌ای پلیمراز

واکنش زنجیره‌ای پلیمراز که مخفف آن PCR می‌باشد. واکنش زنجیره‌ای پلیمراز تکنیکی در زیست‌شناسی مولکولی است و به منظور تکثیر یک نسخه منفرد یا نسخه‌های کمی از یک قطعه DNA با توالی خاص به تعداد هزار یا میلیون‌ها نسخه به کار می‌رود. این تکنیک ابزاری آس ...

                                               

واکنش زنجیره‌ای پلیمراز بی‌درنگ

واکنش زنجیره‌ای پلیمراز بی‌درنگ که مخفف آن است یا همچنین واکنش زنجیره‌ای پلیمراز کمّی یک روش آزمایشگاهی زیست‌شناسی مولکولی برپایهٔ واکنش زنجیره‌ای پلیمراز است. این واکنش همانند PCR معمولی، بر تکثیر مولکول دی‌ان‌ای هدف نظارت می‌کند ولی در نهایت، ب ...

                                               

واکنش زنجیره‌ای پلیمراز رونویسی معکوس

واکنش زنجیره‌ای پلیمراز رونویسی معکوس که مخفف آن است، یک روش آزمایشگاهی زیست‌شناسی مولکولی برپایهٔ رونوشت معکوس آران‌ای به دی‌ان‌ای مکمل و تکثیر دی‌ان‌ای هدف توسط واکنش زنجیره‌ای پلیمراز است. از این روش در درجه اول برای اندازه‌گیری مقدار آران‌ای ...

                                               

هم‌زیستی

همزیستی در زیست‌شناسی به برهم‌کنش دو گونهٔ زیستی یا بیشتر در یک رابطهٔ نزدیک و در بیشتر موارد دراز مدت می‌گویند مانند هم‌زیستی دلقک ماهیها و شقایقها. همزیستی گاه اجباری است، گاه اختیاری. تعریف همزیستی در میان دانشمندان بحث‌برانگیز است. دسته‌ای بر ...

                                               

آراپایما

آراپایما که پیراروکو و پایکه نیز نامیده می‌شوند از ماهیان آب شیرین در مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی هستند. آراپایما یکی از بزرگ‌ترین ماهیان آب شیرین در جهان است. این ماهیان می‌توانند تا درازای بیش از ۲ متر رشد کنند. گوشت آراپایماها در بازارهای آمری ...

                                               

آروانا

آرُوانا یا زبان‌استخوانی گونه‌ای ماهی از خانواده استخوان‌زبانان است. آروانا معمولاً تا ۶۰_۹۰ سانتیمتر رشد می‌کند ولی تا ۱/۲ هم ممکن است در خارج از آکواریوم رشد کنند.

                                               

آسیابک

آسیابک‌ها حشراتی هستند که گونه ‌ای از سنجاقک ‌ها بوده و ظاهری تقریباً مشابه سنجاقک دارند. این حشرات نیز شکارچی هستند و معمولاً در نزدیکی و روی آب استخرها، جویبارها، با پروازهای بلند و سریع خود قابل تشخیص هستند. رکورد طولانی‌ترین پرواز بی ‌وقفه مت ...

                                               

آمبورلا

آمبورلا سرده‌ای تک‌گونه‌ای درختی یا درختچه‌ای است که در جزیره Grande Terre کالدونیای جدید می‌روید. این سرده تنها عضو خانواده Amborellaceae است و تنها یک گونه دارد، Amborella trichopoda Baill. آوندهای چوبی در این گونه ویژگی‌های شاخص نهاندانگان را ...

                                               

اسب شوالسکی

اسب شوالسکی یا تاخی یا اسب جونغارستانی زیرگونهای کمیاب و در معرض انقراض از اسب وحشی است که بومی استپهای آسیای مرکزی به ویژه مغولستان می‌باشد. مشخصهٔ این جانور بدن و سر بزرگ، گردن قوی، و رنگ کرم مایل به زرد است. چنین هیبتی از اسب شوالسکی به کرات د ...

                                               

بی‌تیغه‌ها

بی‌تیغه‌ها دسته‌ای از پرندگان هستند شامل راستهٔ شترمرغ‌سانان. بی‌تیغه‌ها در بالاراستهٔ دیرین‌آروارگان قرار دارند. از آنجا که جناغ سینه این دسته از پرنده فاقد استخوان تیغه‌ای است بی‌تیغه نامیده می‌شوند. فقدان این استخوان که به عنوان تکیه‌گاهی برای ...

                                               

پاندا

پاندای غول پیکر که با عنوان خرس پاندا یا پاندا شناخته می‌شود، خرسی است که در نواحی مرکزی و جنوب غربی چین زندگی می‌کند. پاندا به سادگی توسط لکه‌های سیاه روی گوش و دور چشم و دور بدنش قابل شناسایی است. این حیوان هرچند در راسته زیستی گوشتخوارسانان قر ...

                                               

پاندای سرخ

پاندای سرخ یا ریز پاندا یا گربه درخشان، پستانداری گیاه‌خوار است و مانند خویشاوند دیگر خود خرس پاندا متخصص خوردن گیاه بامبو است ولی با این حال همه‌چیزخوار است و می‌تواند تخم مرغ، پرندگان، حشرات و پستانداران کوچک را بخورد. کمی از گربه خانگی بزرگ‌تر ...

                                               

پلیکان

پلیکان‌ها یا مرغان سقا خانواده ای از پرندگان آبزی درشت جثه با گلویی تخصص یافته به همراه منقاری بزرگ‌اند که می‌توانند برای جمع کردن مقدار زیادی طعمه و تخلیه آب ورودی از آن استفاده کنند. این خانواده دارای هشت گونه است و متعلق به راسته ی پلیکان سانا ...

                                               

تریوپس کانکریفرمیس

تریوپس کانکریفُرمیس ، که با نام میگوی کله‌وزغی نیز شناخته می‌شود، نام یک گونه از راسته سپرمیگو است. این جانور را می‌توان یک فسیل زنده برشمرد که از گونه‌های سخت پوست آبزی در آب‌های شیرین جهان می‌باشد، این گونه جزو گونه‌های در معرض انقراض رده‌بندی ...

                                               

تک‌لاکه‌ای‌ها

تَک‌لاکه‌ای‌ها رده‌ای از جانوران هستند. تک‌لاکه‌ای‌ها رده‌ای از نرم‌تنان صدف‌دار هستند. زیست‌شناسان تا مدت‌ها این سازوارهها ارگانیزم‌ها را از طریق بازمانده‌های سنگوارهای می‌شناختند. این سنگواره‌ها به مدت زمان میان کامبرین آغازین تا دوونین میانی م ...

                                               

تهی‌خار

تُهی‌خار یا سیلَکانت Coelacanth راسته‌ای کمیاب از ماهی‌ها است که باستانی‌ترین ماهی‌های گوشتی‌باله Sarcopterygii زنده را تشکیل می‌دهند. تهی‌خارها از نظر شجره تکاملی بیشتر به شش‌ماهیها، خزندگان، و پستانداران نزدیک‌اند تا به ماهیان عادی پرتوباله. دو ...

                                               

خامه‌ماهی

خامه‌ماهی یک ماهی از خانواده خامه‌ماهیان است. بدن این نوع ماهی‌ها دوک مانند و دراز و صاف و ساده است و رنگ بدن آن نقره ای و در قسمت‌های شکمی و کناری دارای خطهای زیتونی رنگ و در قسمت پشتی آبی رنگ است. قسمت پشتی مقعد است و کودال باله‌ها رنگ پریده یا ...

                                               

خرچنگ نعل‌اسبی

خرچنگ نعل‌اسبی مشهور به "فسیل زنده" گونه‌ای جانور دریازی است که قدمت آن به ۳۰۰ میلیون سال قبل بازمی‌گردد. خرچنگ‌های نعل‌اسبی نقش بسزایی در بوم‌شناسی خلیج‌ها و همچنین در داروسازی ایفا می‌کنند. ترکیبی از خون این جانور به عنوان دارو مورد استفاده قرا ...

                                               

خزه

خَزه‌ها گیاهانی هستند دارای ۱۲ هزار گونه متعلق به شاخه خزه‌تباران. خزه‌ها گیاهان ظریف و سبزرنگ ساده‌ای هستند که بندرت طولشان به هفت و نیم سانتیمتر می‌رسد. خزه‌ها بر روی زمین، صخره یا روی تنهٔ درختان، طبقات حصیری یا بالش‌مانندی به وجود می‌آورند. ه ...

                                               

دارکوب کاکل‌دار

دارکوب‌های کاکل‌دار بالغ طولی بین ۴۰ تا ۴۹ سانتی‌متر و وزنی بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ گرم دارند. اکثراً پرهایشان سیاه‌رنگ بوده و تنها به هنگام پرواز است که بخش سفیدرنگ زیر بال‌هایشان نمایان می‌شود. این پرندگان تاجی قرمزرنگ بر روی سرشان دارند و خطی سفید تا ب ...

                                               

دم‌اسب (سرده)

دم اسب گیاهی است که از ۲۷۰ میلیون سال پیش در روی زمین وجود داشته‌است و به‌عنوان گیاه داروئی در اروپا و چین بکار رفته‌است. دم اسب چون دارای مقدار زیادی سیلیس می‌باشد بنام سیلیس Silica نیز معروف است. دم اسب دو نوع ساقه هوایی دارد. ساقه‌ای که برنگ ق ...

                                               

دیوکوسه

دیوکوسه یک گونه کمیاب کوسه است ، که اطلاعات کمی از آن در دسترس است و در ژرفای دریا زندگی می‌کند. این کوسه گاهی با نام "سنگوارهٔ زنده" نامیده می‌شود زیرا تنها بازمانده خانواده Mitsukurinidae که تبار برخی از آنان به ۱۲۵ میلیون سال پیش برمی‌گردد، می ...

                                               

رخ‌کرکس آند

رُخ‌کرکس آند نام یک گونه از تیره کرکس‌های بر جدید است. رُخ‌کس آند با حداکثر طول بال‌های ۳٫۳ متر بزرگترین پرندهٔ دارای توانایی پرواز در دنیا است. چنگال‌های پای وسط این پرنده تا حدود زیادی کشیده شده‌است در حالی که سایر آنها به نسبت مستقیم و صاف می‌ ...

                                               

زرافه گردن‌کوتاه

زرافه گردن‌کوتاه یا اُکاپی پستاندار سم‌شکافته‌ای از خانواده نوعی زرافگان است. هرچند بدن راه‌راه این حیوان به گورخر شباهت بیشتری دارد اما زرافه نزدیکترین خویشاوند اکاپی است هرچند برخلاف زرافه گردن بسیار کوتاهی دارد. این پستاندار بومی جنگل‌های بارا ...

                                               

سرخس (گیاه)

سرخس‌ها گروهی از گیاهان نهان‌زاد آوندی هستند که ۱۲۰۰۰ گونه را در برمی‌گیرد. این گیاهان از طریق تولید هاگ تولید مثل می‌کنند. رشد برگ در سرخسها نسبتاً کامل و مدوام و زمین‌ساقه آن‌ها پایا است. در سرخس‌ها مثل سایر نهان‌زادان آوندی تولید گیاه برگدار ب ...

                                               

سنجاقک

سَنجاقَک حشره‌ای است از راسته سنجاقک‌سانان است. واژه سنجاقک در پارسی به بدن سنجاق مانند اعضای این گروه اشاره دارد. نام علمی آن یعنی Odonata از Odous:دندان به معنی دندان داران است که به قطعات دهانی جونده و نیرومند نیز اشاره دارد. سریع‌ترین حشره پر ...

                                               

سوسمار پل‌دماغی

سوسمار پل‌دماغی یا توآتارا دو نوع خزنده در سردهٔ بینی‌سَر هستند که هرچند به سوسمارها شباهت دارند اما به یک گروه جداگانه از خزندگان به نام بینی‌سران تعلق دارند که ۲۰۰ میلیون سال پیش شکوفا شدند و بقیه آن‌ها اکنون منقرض شده‌اند. به همین دلیل این حیو ...

                                               

شش‌ماهی

شُش‌ماهی یا ماهی ششدار از ماهی‌های آب شیرین است که توان تنفس در هوا را نیز دارد. شش‌ماهی‌ها به زیررده دوتَنَفُسیان Dipnoi تعلق دارد و از ماهی‌های استخوان‌داری است که ویژگی‌های باستانی ابتدایی ماهی‌های استخوان‌دار را حفظ کرده که از آن جمله تنفس اس ...

                                               

صاریغ

صاریغ یا ساریگ به گروهی از کیسه‌داران گفته می‌شود که انواع مختلف آن‌ها جثه‌هایی به اندازه موش تا گربه دارند و در قاره آمریکا، به ویژه جنگل‌های آمریکای جنوبی یافت می‌شوند. صاریغ‌های ماده در زیر شکم کیسه‌ای دارند که بچه‌های خود را در آن نگه می‌دارن ...

                                               

صاریغ موشی

صاریغ‌های موشی یا کم‌برآمدگی‌داران راسته‌ای از ابرراسته کیسه‌داران آمریکا است که شامل شش گونه صاریغ موشی می‌شود. صاریغ‌های موشی کوچک‌جثه هستند و ظاهری همانند موش دارند و تنها در رشته‌کوه‌های آند در آمریکای جنوبی یافت می‌شوند. از این جانوران با نا ...

                                               

کرگدن سوماترایی

کرگدن سوماترایی که با نام‌های کرگدن مودار و کرگدن دوشاخ آسیایی از گونه‌های نادر و همچنین کوچک‌ترین گونهٔ زنده کرگدن است. در گذشته این گونه پراکندگی وسیعی در چندین کشور آسیایی از جمله چین، بنگلادش، بوتان، برمه، تایلند، مالزی، میانمار و لائوس داشته ...

                                               

کرم‌های مخملی

کرم‌های مخملی یا ناخُن‌دارتباران شاخه‌ای کوچک از جانوران پوست‌انداز هستند. این ارگانیسم‌های بندبند شبیه به هزارپا، چشم‌هایی ریز دارند و دارای شاخک هستند. کرم‌های مخملی هم‌چنین چندین جفت پا و غده‌های مخاطی دارند. این کرم‌ها بیشتر در مناطق گرمسیری ...

                                               

کژدم

کژدم یا عقرب یا درازدم نام یکی از گونه‌های بندپایان رده عنکبوتیان است که دارای ۸ پا و نیشی با زهر کشنده می‌باشد. نیش عقرب در نوک دم آن قرار دارد. عقرب‌ها شب‌ها به آرامی به فعالیت‌های زیستی خود می‌پردازند و بیشتر در آب و هوایی گرم فعال هستند. این ...

                                               

کمان‌باله

کمان‌باله از ماهیان آب شیرین بومی شرق آمریکای شمالی است. این ماهی یگانه باقی‌ماندهٔ ماهی‌های راستهٔ درازباله‌سانان Amiiformes است. کمان‌باله قادر به تنفس هواست و برای تغذیه ماهیان دیگر را می‌خورد. کمان‌باله در آب‌های کم‌عمق و نیزارهای آبی کناره ر ...