ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 175




                                               

ارام

ارام یا رام پسر حصرون و نواده فارص از سبط یهودا بود که پس از مهاجرت یعقوب به مصر، متولد شد. او از نیاکان عمیناداب، بوعز و داوود پادشاه است. نام او در نسب‌نامه‌های عیسی در عهد جدید ارام آمده است. نام او پس از کتاب راعوت در نسب‌نامه اول تواریخ ایام ...

                                               

شلمون

شلمون از شخصیت‌های تنخ یهودی و عهد عتیق در انجیل است که نامش در کتاب اول تواریخ و نیز در کتاب روت ذکر شده‌است. شلمون پسر نحشون و نوادهٔ عمیناداب از سبط یهودا بود. او در هنگام خروج کم‌تر از بیست‌سال داشت؛ و نخستین شخص از پسران عمیناداب بود که از ر ...

                                               

زادویه

زادویه نجیب زاده ایرانی در قرن هفتم میلادی است که در پادشاهی فرخ‌زاد خسرو نقش موثری داشت. گفته می‌شود که او در دوران بی نظمی بین حکمرانی پیروز دوم و فرخ‌زاد خسرو، رئیس خدمتکاران در ۶۳۱-۶۳۲ بوده است. شغلی که او داشت، احتمالاً پرستیگ‌بد بود. این اص ...

                                               

چشمه (همسر اردشیر بابکان)

اصالت چشمه ناشناخته است. از او در سنگ‌نوشته شاپور یکم بر کعبه زرتشت در میان اعضای خاندان سلطنتی ساسانی با عنوان بانو پارسی میانه: bānūg یاد شده‌است. مشخص نیست که رابطه او با خاندان ساسانی دقیقاً چیست، اما گفته می‌شود که وی همسر یا حداقل صیغه اردش ...

                                               

اردشیر (موبد موبدان)

اردشیر، موبد موبدان ، در دوران حکومت پیروز و همچنین در دوران حکومت خسرو اول انوشیروان زندگی می‌کرد. اردشیر یکی از ایرانیان اشراف‌زاده‌ای بود که در جنگ بین پیروز و شاه هپتالیتی که خواشنواز نامیده می‌شد، زندانی شد. موبد موبدان به نام اردشیر بار دیگ ...

                                               

پیروزدخت

قباد یکم به یاری دوستان و خواهرش پیروزدخت از زندان گریخت و به نزد هیاطله هفتالیان پناهنده شد و به یاری آنها، نیرویی بسیج کرد و در سال ۴۹۹ میلادی به ایران بازگشت. برادرش ژاماسپ به سود او از پادشاهی چشم پوشید و قباد یکم دیگر بار بر تخت پادشاهی نشست ...

                                               

زروان‌داد

زروان‌داد از اشراف ساسانی از خاندان سورن بود که به عنوان سپهبد خدمت کرد. او فرزند ارشد وزیر قدرمتند ساسانی، مهرنرسی بود دو برادر به نامه‌های کاردار و ماه‌گشنسپ داشت. نام او به معنی "هدیه زروان" است. با این حال داشتن این نام لزوماً به این معنی نیس ...

                                               

سامبیکه

سامبیکه دختر قباد یکم، پادشاه ساسانی، و شهبانو پیروزدخت بود. سامبیکه احتمالاً در فراری دادن قباد از قلعه فراموشی نقش داشته‌است. طبق گفته برخی از مورخان قباد یکم پس از چند سال با سامبیکه ازدواج کرد که حاصل این ازدواج پسری به نام کاووس بود؛ هرچند ا ...

                                               

آمیتیس (دختر خشایارشا)

آمیتیس، یک شاهدخت هخامنشی دختر خشایارشا یکم و شهبانو آمستریس، هم‌چنین خواهر تنی اردشیر یکم بود. او با یک نجیب‌زاده پارسی به نام بغابوخش فرزند زوپیر ازدواج کرد. آمیتیس و مادرش در زمان سلطنت اردشیر یکم زنان قدرتمند دربار بودند. بغابوخش ساتراپ سوریه ...

                                               

پیشینه ایرانیان لس آنجلس

لس آنجلس سکونتگاه تعداد زیادی از ایرانیان آمریکا است. جمعیت ایرانیها در این منطقه را در حدود ۵۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین می‌زنند. شهر لس آنجلس بزرگترین سکونتگاه ایرانیهای دور از میهن در جهان می‌باشد. پیشینه حضور ایرانیها در لس آنجلس به دهه ۱۹۶۰ و ۷۰ میلادی ...

                                               

المعدل بن علی

المعدل بن علی بن لیث ، یکی از امیران صفاری بود که توانست برای مدت کوتاهی حاکم زرنج شود. وی پسر علی، برادر عمرو و یعقوب، و برادر لیث بن علی یکی از حکام صفاری بود. در سال ۲۹۶، وی به کمک برادر خود، لیث، پدر خودرا که اسیر عموی دومی آنها، عمرو بن لیث، ...

                                               

بکتوزون

بَکْتوزون یا بِگتوزون سپهسالار خراسان و از امیران ترک در پایان روزگار سامانیان بود. بکتوزون، ابوالقاسم سیمجور را که با او به منازعه برخاسته بود در ربیع‌الاول سال ۳۸۸ هجری قمری شکست داد. اما از عهدهٔ سلطان محمود غزنوی که ظاهراً به‌دعوت و تحریک منص ...

                                               

حسن بن فیروزان

حسن فیروزان یکی از سرداران و رجال سیاسی طبرستان و دیلمان بود که پدرش، فیروزان ، از سرداران ناصر کبیر بود و خودش پسرعموی ماکان پسر کاکی بود. او هنگام نبرد ری به نیابت از ماکان در ساری به امارت نشست ولی پس از مرگ ماکان در نبرد، به متحدش، وشمگیر، پش ...

                                               

عمرو بن یعقوب

ابوالحفص، عمرو بن یعقوب بن محمد بن عمرو بن لیث یکی از امیران صفاری سیستان بود که توانست برای مدت اندکی امارت سیستان را بدست بگیرد. وی برادر زاده طاهر بن محمد بن عمرو بن لیث، از امیران صفاری، بود. در سال ۲۹۸ قمری، سامانیان توانستند بر سیستان مسلط ...

                                               

محمد بن علی بن لیث

محمد بن علی صفاری ، پنجمین امیر سلسله صفاری بود و در زمانی که برادرش لیث در شیراز بود به عنوان نایب لیث در سیستان حکومت می‌کرد. با شکست و اسارت لیث ، برادرش محمد بن علی بن لیث در محرم سال ۲۹۸ ه.ق بر تخت امارت سیستان نشست. در همین زمان معدل برادر ...

                                               

ابو سعد خسرو شاه

پس از مرگ ابوکالیجار، برادرش ملک رحیم تاج‌ و تختی با همین عنوان در بغداد راه انداخت. جانشینی خسرو شاه توسط برادرش پولادستون که استان فارس را در کنترل خود داشت، ممانعت شد که به این ترتیب این دو نفر وارد مبارزه و پیکار شدند. در سال ۱۰۴۹ میلادی ملک ...

                                               

سماء الدوله دیلمی

سماء الدوله فرمانروای آل بویه همدان بود. او فرزند شمس الدوله بود. به محض مرگ پدرش، سماء الدوله به عنوان جانشین پدرش به عنوان فرمانروای همدان به تخت نشست. با این وجود، تنها پس از یک دوره حکومت کوتاه مدت، محمد بن رستم دشمنزیار فرمانروای آل کاکویه، ...

                                               

گیلانشاه زیاری

گیلانشاه آخرین حاکم سلسله زیاریان بین سال‌های ۱۰۸۷ تا ۱۰۹۰ میلادی بود. گیلانشاه فرزند عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن زیار است. بعضی بر این باورند که حکومت گیلانشاه توسط هجوم اسماعیلیان الموت در ۱۰۹۰ میلادی از بین رفته و پادشاه ...

                                               

حکیم زجاجی

زجاجی در کتابش همایون نامه خود را شمس می‌خواند و می‌سراید: در جایی دیگر، خود را نصر و فرزندش را سلیم می‌نامد و می‌سراید: زجاجی تاریخ تولد خود را ۶۰۸ اعلام می‌کند و این نشان می‌دهد که او با سخنوران بزرگی چون سعدی، مولانا جلال الدین رومی و فخرالدین ...

                                               

مرزبان پسر جستان

مرزبان بن جستان ، یکی از معروف‌ترین و قوی‌ترین پادشاهان جستانیان است که توانست برای مدتی حکمرانی بکند. اولین پادشاهی که از جستانیان معروف است مرزبان پسر جستان که در زمان خلیفه هارون الرشید است. پناه بردن یحیی بن عبدالله به کوهستان دیلم و داستان ا ...

                                               

مشدی پروری

مشدی یا مشتی پروری با نام اصلی محسن احمدی فرزند قاسم، از سرکشان سال‌های پایانی عهد قاجار و دورهٔ پهلوی اول می‌باشد. برخی او را یاغی و گروهی نیز او را مبارز علیه رضاشاه می‌دانند و حتی برخی او را میرزا کوچک می‌نامند. او در سال ۱۲۷۱ در یکی از روستاه ...

                                               

رویان (طبرستان)

رویان نام ناحیه‌ای وسیع در غرب طبرستان بود که از غرب با دیلمستان و از شرق با آمل همسایه بوده است و نواحی کجور، کلارستاق، لنگا، تنکابن و هوسم جزئی از رویان بودند.رویان از شهرهای قدیم و تاریخی و بومی خطه طبرستان بوده‌است. بطوریکه بزرگترین شهر طبرست ...

                                               

طبرستان در زمان صفویان

از زمان یزدگرد سوم ساسانی تا زمان شاه عباس یکم صفوی، مازندران پادشاهی یا اسپهبدنشینی مستقل یا ایالتی خودمختار بود و پادشاهان محلی بر آن حکومت می‌کردند. ولی در این زمان همهٔ سلسله‌های این سرزمین نابود شدند و مازندران از آن پس به عنوان ایالتی در دس ...

                                               

کلار (طبرستان)

کلار از شهرهای بومی و تاریخی طبرستان است که نامش در منابع تاریخی سده‌های نخست اسلامی و آثار جغرافی نگاران بعنوان شهری آباد و یکی از پایگاه‌های اسپهبدان طبرستان آمده‌است. موقعیت جغرافیایی آن در منطقه کوهستانی و هم‌مرز با دیلم خاصه، مطابق با کلاردش ...

                                               

گشنسب

گُشنسپ که با نام‌ها گشتاسپ ، ویشتاسپ ، گشنسب ، گشنسپداد گرشاه ، جُشنسف و ماجشنس در منابع مختلف نامیده شده، گشنسب شاهان پادشاه طبرستان، پَذَشْخوارْگَرْ، گیلان، دیلمان، رویان و دماوند در اواخر دوران اشکانیان بود. نامهٔ تنسر به او که به واسطهٔ کتاب ...

                                               

گشنسب شاهان

گشنسب شاهان یا گشنسپداد گرشاهی سلسلهٔ پادشاهی در طبرستان بوده که در عصر اشکانیان در منطقه کوهستانی شرق مازندران شکل گرفت. این سلسله در اوایل عصر ساسانی قلمروی خود را تا گیلان گسترش دادند. در دوران اردشیر ساسانی قلمروی گشنسب شاهان علاوه بر رویان و ...

                                               

مازندران (شاهنامه)

مازندران از سرزمین‌هایی است که نام آن در شاهنامه آمده‌است این منطقه با نام "جایگاه دیوان" شناخته می‌شد. داستان نبرد رستم با دیو سپید که به هفت‌خان رستم نیز شهرت دارد، در این سرزمین رخ داد. بر پایهٔ شاهنامه، در دوره کیکاووس، رامشگری به دربار شاه ا ...

                                               

ماناذر

ابوالفوارس ماناذر بن جستان یا مناذر ششمین پادشاه دیلم از سلسله جستانیان از ۳۳۱ تا ۳۶۱ بود. جایگاه او در الموت بود. در سال ۳۳۱ حسن فیروزان پس از شکست از وشمگیر در گرگان ابتدا به ماناذر پناه برد. آن طور که ابراهیم صابی و ناطق بالحق نوشته‌اند ماناذر ...

                                               

روز داریوش بزرگ

در سال ۹۸ روز داریوش توسط انجمن هم اندیشان ایران فرهنگی در خانه اندیشمندان علوم انسانی با عنوان "بررسی مدیریت ایرانیان در روزگار هخامنشیان" در تهران برگزار شد. سخنران آغازین این نشست میرجلال‌الدین کزازی، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم، شاهنامه‌پژو ...

                                               

فهرست شاهان ماد

پادشاهی ماد حکومتی بود که طی سده‌های میانی هزارهٔ یکم پیش از میلاد، بر نواحی فلات ایران حکمرانی می‌کرد. نام ماد در زبان یونانی به‌صورت "مِدیا" ، در زبان فارسی باستان "مادا" و در آشوری و اکدی به‌صورت "مادایا" نوشته می‌شده‌است. هرچند که دوران پادشا ...

                                               

توران‌شاه یکم

محیی‌الدین توران‌شاه یکم ، چهارمین سلطان قاوردیان و پسر قاورد که بعد از بردارش، سلطان‌شاه به سلطنت رسید و توانست به مدت ۱۳ سال بر کرمان و نواحی آن حکومت کند.

                                               

آموزش زبان فارسی

آموزش زبان فارسی به لحاظ اجرایی، به سه دسته کلی قابل تقسیم است: آموزش فارسی به عنوان زبان دوم آموزش فارسی به عنوان زبان خارجی آموزش فارسی به عنوان زبان اصلی

                                               

لوطی

لوطی لفظ لوطی معانی متفاوتی دارد. لوطی در زمان قاجار به گروهی از کشتی‌گیران و بدنسازان آن زمان که به زورخانه رفت‌وآمد می‌کردند، اطلاق می‌شد. نشان ظاهری لوطی‌ها، دستمال یزدی و زنجیر کاشانی بود. بسیاری از این لوطی‌ها به عنوان کاسب خرده‌پا در بازار ...

                                               

چ

چ حرف هفتم در الفبای فارسی است. این حرف در الفبای عربی وجود ندارد. الفبا فارسی چ یکی از همخوان‌ها صامتها است و هفتمین حرف از الفبای فارسی، هشتمین حرف از الفبای اردو و چهارمین حرف الفبای ترکی است.این حرف در الفبای عربی وجود ندارد. در فارسی در قدیم ...

                                               

خ

الفبا فارسی خ حرف نهم در الفبای فارسی و حرف هفتم در الفبای عربی است که برای نمایش همخوان سایشی نرمکامی بی‌واک بکار می‌رود. برای نمایش این همخوان در انگلیسی باستان از دونگاره gh استفاده می‌شد، مانند واژه doughter داختر. برای نوشتن کلمات دارای این ...

                                               

غ

الفبا فارسی غ حرف بیست‌ودوم در الفبای فارسی و حرف نوزدهم در الفبای عربی است. نام این حرف "غَین" است و برای صدای سایشی نرمکامی واکدار که نمادش در الفبای آوانگاری بین‌المللی ⟨ɣ⟩ است به کار می‌رود همچنین برای صدای انفجاری نرمکامی واک‌دار ⟨ɡ⟩ یا انسد ...

                                               

-شناسی

-شناسی یک پسوند در پارسی است، این دیسه‌ای‌ست ترکیبی، که در نام دانش‌ها، مکتب‌ها یا تنه‌های شناخت به کار می‌رود. این پسوند در پارسی نوین از šenās ، ستاک حال šenāsidan و šenāxtan ؛ از پارسی میانی šnāxtan و šnās و dānistan ؛ از پارسی کهن/اوستایی xšn ...

                                               

زبان فارسی در پاکستان

زبان فارسی در شبه قاره جنوب آسیا دست‌کم هشت تا نه سده پیشینه دارد. در پاکستان که هم در روزگار گسترش تمدن فارسی‌زبانان مسلمان در شبه قاره به وجود آمد تا سده سیزدهم هجری، زبان فارسی به مدت هفت سده دارای سوابق رسمی، علمی، ادبی، و اداری بوده‌است. خیل ...

                                               

حرف نشانه

حرف نشانه حرفی است که برای تعیین نقش کلمه در جمله می‌آید. حرف‌های نشانه سه دسته‌اند: نشانهٔ ندا، نشانهٔ مفعول و نشانهٔ اضافه و صفت، و به ترتیب به قرار زیرند: ا الف - که به عنوان نشانهٔ ندا به کار می‌رود. کلمه‌ای که این نشانه در آخر آن می‌آید نقش ...

                                               

دستور زبان فارسی

دستور زبان فارسی یا دستور زبان پارسی دستور زبان فارسی است که گویش‌های آن در ایران، افغانستان، ازبکستان و تاجیکستان رایج هستند. دستور زبان فارسی با دستور زبان‌های دیگر زبان‌های هندواروپایی همانندی دارد. این زبان در دوره میانه بسیاری از ویژگی‌های د ...

                                               

دستور زبان فارسی تاجیکی

این مقاله دستور زبان فارسی تاجیکی معیار را که در تاجیکستان و ازبکستان رایج است را توصیف می‌کند. به‌طور کلی، دستور زبان تاجیکی متناسب با نوع تحلیلی آن است. اندکی از سامانه حالتی باقی مانده‌است و روابط دستوری اساساً از طریق واژه‌بست‌ها، ترتیب کلمات ...

                                               

را

را ، به تعریف برخی از دستورنویسان زبان فارسی، یکی از حرف‌های نشانه و نشانهٔ مفعول است، و کلمه یا گروهی که پیش از "را" می‌آید نقش مفعولی پیدا می‌کند. بنابر تعریفی دیگر، "را" نوعی حرف اضافه است و اصولاً تمامی حروف، ازجمله حرف اضافه و حرف ربط و حرف ...

                                               

مسند

مسند در دستور زبان فارسی، یکی از نقش‌هایی است که یک کلمه یا گروهی از کلمات می‌توانند در جمله داشته باشند. ساخت جمله‌ای که مسند در آن به‌کار می‌رود، چنین است: "مسند الیه + مسند+ فعل ربطی". مسند همواره، یا گروه اسمی است یا گروه صفتی یا گروه حرف اضا ...

                                               

منهاج‌الطلب

مِنهاج‌الطَلَب یکی از کهن‌ترین کتاب‌ها در دستور زبان فارسی است. این کتاب در سال ۱۰۷۰ هجری قمری، برابر با ۱۶۶۰ میلادی، توسط فردی چینی به نام محمد بن حکیم زینیمی شندونی چینی و در کشور چین نوشته شده‌است. این کتاب را نخستین پژوهش علمی در مورد دستور ز ...

                                               

اشعار پارسی به‌جای‌مانده از دوران ساسانیان

اگرچه شعر پارسی پس از ورود اسلام به ایران پیشرفت چشمگیری نمود، ولی پیش از ورود اسلام به ایران نیز شعرسرایی یا چامه‌سرایی رواج داشته‌است، هرچند امروزه تنها بخش کمی از آن به دست ما رسیده‌است. موسیقی اصیل ایرانی همواره با شعر فارسی هم‌آهنگ بوده‌است. ...

                                               

سنگ نگاره‌های کال‌جنگال

سنگ نگاره‌های کال جنگال در خوسف، ۵ کیلومتری جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سنگ‌نگاره‌های کال‌جنگال در دو طرف دره‌ای به همین نام در کوه رچ از قله‌های رشته‌کوه با ...

                                               

هفت دبیرگ ساسانی

هفت دبیرگ ساسانی به هفت نوع دبیره‌ای گفته می‌شود که در زمان ساسانیان در ایران برای نوشتن روایی داشته‌اند. این دبیره‌ها شامل: ۱- اَم دبیره یا هام دبیره: دبیره‌ای همگانی بوده‌است و به ۲۸ شیوه نوشته می‌شد که از این دست بودند: آخورآمار دبیره؛ برای حس ...

                                               

لهجه کابلی

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های لهجهٔ کابلی استفاده از واژهٔ "دَ" da به‌جای "در" است. مثال: فارسی معیار: آن مرد در نانوایی کار می‌کند. لهجهٔ کابلی: آن مرد دَ نانوایی کار می‌کند.

                                               

لهجه آبادانی

لهجهٔ خوزستانی یا جنوب غربی که به آن لهجهٔ آبادانی نیز می‌گویند یکی از لهجه‌های زبان فارسی است. این شیوهٔ سخن گفتن فارسی به‌دنبال آغاز فعالیت‌های نفتی در آبادان و مهاجرت اقوام ایرانی و غیر ایرانی در دهه نخست قرن بیستم میلادی شکل گرفت. بنا به گزار ...

                                               

لهجه آرانی

لهجه آرانی و بیدگلی یا آرونی بیدگلی بخشی از گویش شهر آران و بیدگل است که از زبان دهی و زبان فارسی قدیم گرفته شده است. در واقع بسیاری از واژه‌های اصیل فارسی در این گویش دیده می‌شود. این گویش به گویشهای یزدی، اصفهانی و گویشهای مرکزی ایران بسیار نزد ...