ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 317


                                               

قتیل لاهوری

محمد حسن خان قتیل لاهوری مشهور به میرزا قتیل، فیضی دکنی و قتیل لاهوری به خاطر اشعار عرفانی زیبا در ایران و شبه قاره هند شهرت دارد. گفته شده‌است که قتیل نخست هندو بوده و بعدآً به اسلام گرویده است. بنا به همین سند نیز نامه نواب نظام الملک بهادر سپه ...

                                               

لایت نوول

لایت نوول ، یک سبک از رمان‌نویسی ژاپنی است که به‌طور معمول بیش از ۴۰ تا ۵۰ هزار کلمه نمی‌باشد و در درجه اول دانش‌آموزان مقطع متوسط و دبیرستانی را هدف قرار می‌دهد. درک مفهوم این سبک از رمان‌نویسی کار دشواری نیست چون در آن چالش‌ها و تغییرات داستانی ...

                                               

لوئیس دکاموئش

لوئیس واز د کاموئس بزرگترین شاعر پرتغال و زبان پرتغالی است. توانایی او در شعر به حدی بود که او را با ادیبانی مثل: ویلیام شکسپیر، هومر، ویرژیل و دانته آلیگیری مقایسه می‌کنند. او در طول زندگی هنری‌اش اشعار تغزلی و درام‌های زیادی نوشت اما برجسته‌تری ...

                                               

لیدی ال

لیدی ال رمانی از نویسنده فرانسوی رومن گاری است که آن را در سال ۱۹۵۸ به زبان انگلیسی نوشت و بعدها به زبان فرانسه نیز برگرداند. این رمان داستان عشق دو فرانسوی به همراه مبارزات سیاسی آن‌ها در قالب آنارشیزم و رویارویی عشق و سیاست است. این کتاب آکنده ...

                                               

مائده‌های زمینی

مائده‌های زمینی کتابی در ستایش شادی، شوق به زندگی و غنیمت شمردن لحظات است. آندره ژید در این کتاب خداوند را در همهٔ موجودات هستی متجلی می‌بیند و آزادانه و برخلاف قید و بندهای مذهب، عشق به هستی را مترادف عشق به خداوند می‌داند. او کتابش را "ستایشی ا ...

                                               

ماشاءالله خان در بارگاه هارون‌الرشید

ماشاءالله خان در بارگاه هارون‌الرشید رمانی طنز است به قلم ایرج پزشک‌زاد که اولین بار در ۱۳۳۷ در مجله اطلاعات جوانان و برای بار دوم در ۱۳۵۰ در مجله فردوسی منتشر شده‌است. ادعا شده‌است که داستان سریال قهوهٔ تلخ با الهام از این رمان نوشته شده‌است.

                                               

مرگ قسطی

مرگ قسطی رمانی از لویی فردینان سلین نویسنده فرانسوی است که اولین‌بار در سال ۱۹۳۶ منتشر شد. این اثر توسط مهدی سحابی به فارسی ترجمه شده‌است.

                                               

مری میپس داج

مری الیزابت مپس داج ، یا ماری مپس دوج ، نویسنده و ویراستار کودکان آمریکایی بود که بیشتر با رمانش هانس برینکر شناخته شده‌است؛ او تقریباً برای یک سوم قرن نوزدهم رهبر شناخته شدهٔ ادبیات نوجوانان بود.

                                               

مستأجر عمارت وایلدفل

مستأجر عمارت وایلدفل دومین و آخرین رمان به سبک نامه‌نگارانه نوشتهٔ آن برونته، شاعر و نویسندهٔ انگلیسی است که در سال ۱۸۴۸ با نام مستعار اکتون بِل منتشر شد. این رمان یکی از تکان دهنده‌ترین رمان‌های خواهران برونته است که موفقیتی خارق‌العاده پیدا کرد ...

                                               

مسدس

مسدس یک قالب شعر فارسی است و در واقع یک نوع مسمط است که هر رشتهٔ آن از شش مصرع ساخته شده باشد. منوچهری دامغانی بنیان‌گذار قالب مسمط و مشهورترین شاعری است که در این قالب شعر سروده است. تمام مسمط‌های منوچهری مسدس است.

                                               

مقامات حمیدی

مَقاماتِ حمیدی ، کتابی است به زبان فارسی نوشتهٔ حمیدی بلخی. این کتاب از یک مقدمه، ۲۴ مقامه و یک خاتمه تشکیل شده‌است. مقامات حمیدی از جمله نثرهای مصنوع قرن ششم هجری است که انواع صنایع ادبی به‌وفور در آن به کار رفته‌است. مقامات حمیدی بلافاصله پس از ...

                                               

مناس

مَناس نام حماسهٔ ملی مردم قرقیز است. نام شخص مناس، قهرمان این داستان، و دشمن او جولوی، نخستین بار در دست‌نویسی فارسی به نام مجمع‌التواریخ که توسط صیف‌الدین اخستیکی، ساکن وادی فرغانه در سال ۳-۱۷۹۲ میلادی نوشته شده یاد شده‌است. نگارش‌های گوناگونی ا ...

                                               

کاترین منسفیلد

منسفیلد از سال ۱۹۰۳ تا ۱۹۰۶ به دور اروپا سفر کرد؛ اما اغلب در بلژیک و آلمان ساکن بود و همین امر بر آثار او نیز تأثیر گذاشت. از آنجا که مادرش رابطهٔ همجنسگرایانهٔ او با نویسنده‌ای به نام آیدا بیکر را دلیل طلاق زودهنگامش می‌دانست، او را برای درمان ...

                                               

منشآت قائم مقام فراهانی

منشآت قائم مقام فراهانی عنوان کتابی است مشتمل بر برخی نوشته‌های قائم مقام فراهانی که به دستور و تدبیر شاگرد او، حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله قاجار در سال ۱۲۸۰ گردآوری و در سال ۱۲۹۴ برای نخستین بار چاپ شد. این اثر دارای نثری زیبا و ادبی است و در دو ...

                                               

می‌خواستم چیزی بهت بگم

می‌خواستم چیزی بهت بگم یک مجموعه داستان کوتاه از آلیس مونرو است که انتشارات مک‌گرا هیل آن را در سال ۱۹۷۴ منتشر کرد. این مجموعه داستان را نیایش عبدالکریمی در سال ۱۳۹۴ به فارسی ترجمه کرد که همراه با مقدمه و نقد بیژن عبدالکریمی از سوی انتشارات نقد ف ...

                                               

عبرت نائینی

محمدعلی بن عبدالخالق مصاحبی نائینی متخلص و مشهور به عبرت نائینی شاعر ایرانی بود. اهل نائین و از خانوادهٔ مصاحب‌های نائین بود.مدفن او در امامزاده عبدالله شهرری است.

                                               

ناحیه یاکناپاتافا

ناحیهٔ یاکناپاتافا، منطقه‌ای است خیالی که توسط نویسنده آمریکایی، ویلیام فاکنر ساخته و پرداخته شده است. اغلب داستان‌های فاکنر در این منطقه خیالی جریان می‌یابد. فاکنر از شهرستان لافایت در ایالت می‌سی‌سی‌پی برای تجسم این منطقه خیالی الهام گرفته است. ...

                                               

نازلی (مجموعه‌داستان)

نازلی نام مجموعه داستانی از منیرو روانی‌پور است. داستان "رعنا" از این مجموعه برنده دورهٔ سوم ۱۳۸۲ جایزه گلشیری شده‌است. کتاب نازلی نخستین بار توسط نشر قصه در سال ۱۳۸۱ در تهران با شابک ‎۹۶۴−۵۷۷۶−۲۷−۹ منتشر شده‌است که در کتابخانه ملی ایران با کد ۸۱ ...

                                               

نام گل سرخ

نام گل سرخ یا آنک نام گل نخستین رمان اومبرتو اکو نویسندهٔ ایتالیایی است که سال ۱۹۸۰ منتشر شد. کتاب یک داستان جنایی تاریخی است که در صومعه ای در ایتالیای سال ۱۳۲۷ میلادی می‌گذرد؛ معمایی روشنفکرانه که نشانه‌شناسی در داستان را با تحلیل انجیل، مطالعا ...

                                               

نامه قالبی

نامه قالبی نوعی نامه است که توسط یک الگو ساخته می‌شود؛ نه آنکه به صورت اختصاصی برای یک گیرنده خاص نوشته شده باشد. معمول‌ترین نوع نامه قالبی شامل یک یا بیشتر ناحیهٔ متن تکرار شونده است که توسط یک یا بیشتر "محل نگهداری برای متن جایگزینی" تفکیک و مج ...

                                               

نغمه غمگین

نغمهٔ غمگین نام مجموعه داستانی از جروم دیوید سلینجر است. عنوان کتاب نغمهٔ غمگین از داستانی با همین نام گرفته شده که نخستین بار در سپتامبر سال 1948 در مجله کازماپولیتن چاپ شده‌است.

                                               

نوروزنامه

نوروزنامه کتابی است به زبان فارسی منسوب به عمر خیام. این کتاب دربارهٔ پیدایش جشن نوروز و آداب آن نوشته شده‌است. با توجه به اشاراتی که خیام به مبدأ تقویم جلالی و کبیسه‌های پیش از آن می‌کند، نگاشتن کتاب باید در حدود سال ۴۹۵ هجری قمری ۴۸۰ خورشیدی صو ...

                                               

نوشته‌های پراکنده

نوشته‌های پراکنده نگارش ۱۳۳۴ عنوان آثار پراکندهٔ صادق هدایت است. این مجموعه را حسن قائمیان گرد آورد و مقدمه ای مفصل در معرفی کتاب دارد. چاپ دوم با تجدید نظر کامل و اضافات در ۱۳۴۴ منتشر شد.

                                               

وغ‌وغ ساهاب

وَغ‌وَغ ساهاب کتابی است به طنز نوشتهٔ صادق هدایت و مسعود فرزاد که اوضاع اجتماعی، سیاسی، و ادبی زمان نوشته شدنش را به تصویر می‌کشد. وغ‌وغ ساهاب به صورت مجموعه‌ای از "قضیه" ها نوشته شده‌است که هر قضیه به موضوع خاصی می‌پردازد. بعضی از این قضیه‌ها به ...

                                               

ولتا (ادبی)

به این چرخش در شعر نام‌های زیادی داده‌اند. در "شعر در ضدحرکت" ، در فصل آخر شعر چگونه معنی می‌شود؟ ، جان سیاردی چرخش را به مثابه یک "اهرم" می‌داند. در هنر شاعر ، ام‌ال روزنتال، دو اصطلاح مختلف را برای انواع مختلف چرخش به کار می‌برد: "نوسان آهسته ، ...

                                               

هابیت (رمان)

هابیت، یا آن‌جا و بازگشت دوباره ، یک رمان تخیلی است که توسط نویسنده انگلیسی جی.آر. آر تالکین نوشته شده است. این کتاب در ۲۱ سپتامبر سال ۱۹۳۷ منتشر شد و مورد استقبال منتقدین و خوانندگان قرار گرفت. همچنین نامزد دریافت Carnegie Medal شد و جایزه New Y ...

                                               

هدا گابلر

هدا گابلر نمایش‌نامهای اثر هنریک ایبسن نمایشنامه‌نویس نروژی است که در سال ۱۸۹۰ نگاشته شده‌است. در سال ۱۸۹۱ این نمایش‌نامه در آلمان با واکنش‌های منفی مواجه شد. اما پس از آن به عنوان نمایش‌نامه‌ای کلاسیک از واقع‌گرایی درام در تئاتر قرن نوزدهم شناخت ...

                                               

هزاره شاهنامه

هزارهٔ شاهنامه آیینی بود که به‌پیشنهاد بنیاد شاهنامهٔ فردوسی بنا بود در سال ۱۳۵۹ به‌مناسبت هزارمین سال آغاز سرایش آن برگزار شود اما با چند سال تأخیر برگزار شد. سرانجام به پیشنهاد بنیاد فردوسی ثبت هزارهٔ پایان سرایش شاهنامه در فهرست مفاخر و رویداد ...

                                               

هزلیات سعدی

بخش بسیار کوچکی از کلیات سعدی را خبیثات و مجالس‌الهزل تشکیل می‌دهد. این بخش همان چیزی است که به هزلیات سعدی معروف است. خودِ سعدی در مقدمهٔ چندسطریِ این بخش گفته‌است: "الهَزلُ فِی الکلام، کَالمِلحِ فِی الطّعام".

                                               

پاول هایزه

او در برلین به دنیا آمد. پدرش زبان‌شناس برجسته‌ای بود و مادرش جواهرساز دربار و از خویشاوندان فلیکس مندلسون بود. پل تحصیلات خود را در برلین و بن در رشته زبان‌های یونانی و لاتین انجام داد. چندین شعر از ایتالیایی ترجمه کرد. بیش از ۶۰ نمایشنامه و چند ...

                                               

یک‌هزار خورشیدرو

هزار خورشید تابان ، دومین رمان خالد حسینی، نویسندهٔ افغانستانی است که به زبان انگلیسی نوشته شده‌است و به ده‌ها زبان زنده دنیا ترجمه شده‌است. این رمان در ژوئن سال ۲۰۰۷ برای دست کم سه هفته پرفروش‌ترین رمان آمریکای شمالی شد. خالد حسینی این کتاب خود ...

                                               

میکائیل چامچیان

وی از اهالی کنستانتینوپل بود. وی در سال ۱۷۵۷ در ونیز به مخیتاریست‌ها پیوست و در سال ۱۷۶۲ "نشان مقدس" را دریافت نمود. به مدت شش سال پیشوای روحانی ارمنیان کاتولیک بصره بود. وی در ۱۷۷۵ به ونیز بازگشت و شاهکارش خویش History of Armenia را تکمیل نمود ک ...

                                               

دیوید مارشال لانگ

دیوید مارشال لانگ ، استاد قفقازشناسی در سواز دانشگاه لندن بود. او یکی از پرکارترین پژوهشگران در زمینه تاریخ گرجستان، ارمنستان و بلغارستان باستان بود. دیود لانگ دانش‌آموخته مانکتون کمب و جانز کالج دانشگاه کمبریج بود، که در دانشگاه کمبریج به عنوان ...

                                               

آلکساندر ساهینیان

آلکساندر ساهینیان تاریخ‌نگار معماری اهل ارمنستان که ریاست دپارتمان معماری انستیتو هنری فرهنگستان ملی علوم ارمنستان را در بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۸۲ میلادی برعهده داشت.

                                               

آشخاربک کالانتار

وی در سال ۱۹۰۳ تحصیلات ابتدایی خویش در مدرسه نرسیسیان تفلیس به اتمام رساند و در سال ۱۹۱۱ از دانشگاه دولتی سن پترزبورگ زیر نظر نیکلاس مار فارغ‌التحصیل شد. وی یکی از بنیانگذار دانشگاه دولتی ایروان است.

                                               

هاینریش هوبشمان

یوهان هاینریش هوبشمان لغت‌شناس و ایران‌شناس نامدار آلمانی است. او همچنین متخصص زبان‌های ارمنی و ارمنی باستان بود. هوبشمان در یِنا، توبینگن، لایپزیگ و مونیخ در زمینهٔ لغت‌شناسیِ زبان‌های شرقی تحصیل کرد. در ۱۸۷۶، در لایپزیگ، به‌عنوان استاد در رشتهٔ ...

                                               

رابرت هیوسن

رابرت هیوسن تاریخ‌دان آمریکایی و استاد بازنشسته تاریخ دانشگاه رووان و متخصص در زمینه تاریخ باستان جنوب قفقاز است. هیوسن نویسنده کتاب ارمنستان: اطلس تاریخی به سال ۲۰۰۱ است.

                                               

روسالکا (اپرا)

روسالکا ، تلفظ اپوس ۱۱۴، اپرایی در سه پرده و نهمین اپرای آنتونین دورژاک است که نخستین بار در مارس ۱۹۰۱ در پراگ اجرا شد. روسالکا از موفق‌ترین اپراهای دورژاک است و یکی از محبوب‌ترین اپراهای چکی دانسته می‌شود. در اساطیر اسلاو، روسالکاها پریانی هستند ...

                                               

زیگفرید (اپرا)

زیگفرید سومین درام یا اپرای موسیقی از مجموعهٔ چهارگانهٔ معروف به حلقه نیبلونگ اثر ریچارد واگنر مصنف و آهنگساز آلمانی است، این اثر برای اولین بار در جشنواره بایروت به سال ۱۶ اوت ۱۸۷۶ به عنوان اولین اجرای کامل از چرخه یا حلقهٔ نیبلونگ بر روی پرده ر ...

                                               

فلوت سحرآمیز

فلوت سحرآمیز اپرایی در دو پرده از ولفگانگ آمادئوس موتسارت، آهنگساز نامدار اتریشی، است که در سال ۱۷۹۱ خلق شده‌است. اپرانامهٔ این اثر به زبان آلمانی و نوشتهٔ امانوئل شیکاندر است. این اثر در قالبِ زینگ‌اشپیل یا تلفیق صحبت کردن عادی و خواندن آواز است ...

                                               

گوتردامرونگ

گوتردامرونگ یا شامگاه ایزدان ، عنوان چهارمین و آخرین اپرا از چهار اپرای حلقهٔ نیبلونگ اثر ریشارد واگنر، آهنگ‌ساز نامدار آلمانی است. این اثر نخستین نمایش عمومی خود را در سالن اپرای بایرویت در ۱۷ اوت ۱۸۷۶، به عنوان بخشی از اولین اجرای کامل حلقه نیب ...

                                               

آترگاتیس

آترگاتیس / ɑ:tɛrgɑ:tɪs/، خدای آتش پاک و پسر اهورا مزدا است. او را بیشتر با نام آتر / ɑ:tær/ یا آذر/ ɑ:zær/ می‌شناسند. در دین زرتشتی و حتی پیش-زرتشتی که در ایران رواج داشت، همواره آتش نماد خیر و نیکی و حتی زایش و زندگی بوده‌است. و ایزد آتش، نگهبان ...

                                               

اساطیر مندایی

اساطیر مندایی جلوه‌های اساطیری و حماسی و روایت‌های دینی مندائیان را شامل می‌شود که متون دینی مندائی ذکر شده‌اند.دین مندائی با وجود اینکه پیامبران بنی اسرائیلی دارد اما اساطیری مجزا از سنت یهودی داشته و به سنن گنوسی و آئین‌ها و اعتقادات ایرانی نزد ...

                                               

بانو گادایوا

گادایوا که اغلب از او با عنوان بانو گادایوا یاد می‌شود، بانوی نجیب‌زادهٔ آنگلوساکسون بود که بر اساس افسانه‌ای از قرن ۱۳هم میلادی، برهنه - در حالی که تنها موهایش او را پوشانیده بود - سوار بر اسب از خیابان‌های کاونتری گذر کرد تا تخفیفی در مبالغ ظال ...

                                               

پازوزو

پازوزو اغلب به صورت ترکیبی از حیوانات گوناگون و بدن انسان به تصویر کشیده شده‌است. او بدن یک انسان، سر یک شیر یا سگ، چنگال عقاب، دو جفت بال، دم کژدم، و آلت تناسلی مار مانند را داشت. دست راست او اشاره به بالا و دست چپ او اشاره به پایین دارد.

                                               

تک‌شاخ

تک‌شاخ یا یونی‌کورن نام موجودی اساطیری و افسانه در فرهنگ ایران، اروپای کهن و قرون وسطی است. با اینحال اسب تک شاخ در اساطیر دیگر فرهنگ‌ها نیز دیده شده‌است. تک‌شاخ موجودی افسانه ای به شکل اسب با یک شاخ روی سر است. بر پایه افسانه‌ها، تک شاخ‌ها را نم ...

                                               

دورف (اساطیر)

دورف‌ها در اساطیر ژرمن‌ها، موجوداتی‌اند که در غارها و کوه‌های زمین زندگی می‌کنند و معمولاً آهنگر و معدنچی و صنعتگر هستند. دورف‌ها همچنین معمولاً کوتوله و زشت توصیف شده‌اند که برخی دانشمندان معتقدند که شاید اینگونه توصیفات بعدها توسط نقاشی‌ها در ب ...

                                               

راپانزل

راپانزل یا راپونزل یک افسانهٔ آلمانی است و برای نخستین بار در سال ۱۸۱۲ منتشر شد. داستان راپانزل شباهت‌های چشمگیری با افسانهٔ پارسی رودابه که در شاهنامه آمده است دارد. در شاهنامه آمده است که رودابه موهای بلندش را پایین می‌اندازد تا زال بتواند بالا ...

                                               

زروان (ایزد)

زَروان یا زروان به معنی زمان و نام یکی از ایزدان آئین مزدیسناست. این نام در اوستا به صورت زَروان یا زُروان آمده و گاه با صفت اکرانه و گاه با دَرِغوخَودات همراه است. زروان در نوشته‌های پهلوی خدای زمان است، اما بنا بر آیین زروانی، زروان خدایی است ک ...

                                               

طوفان بزرگ

طوفان بزرگ طوفانی است که از سوی خداوند برای نابودی تمدن فرستاده شد. داستان طوفان، در تورات و قرآن به نوح نسبت داده شده‌است؛ به همین دلیل یهودیان، مسیحیان و مسلمانان از آن با نام طوفان نوح یاد می‌کنند. این داستان، یک داستان رایج در بین ملت‌ها با ن ...