ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 336




                                               

التصاق

التصاق یا سیمفیزیس نوعی مفصل غضروفی است که در آن دو سر استخوان‌ها به‌وسیله صفحه رشته‌ای غضروفی محکم به یکدیگر چسبیده‌اند. این مفاصل دارای غضروف‌های هیالن و فیبری بوده و تحرک کمی دارند. سطح مفصلی استخوان‌هایی که این نوع مفاصل را به وجود می‌آورند ا ...

                                               

مفصل ران

مفصل ران یا مفصل هیپ یک مفصل سینوویال از نوع گوی و کاسه‌ای است که از قرارگرفتن سر استخوان ران در داخل حفره استابولار استخوان هیپ ایجاد می‌گردد. این مفصل بزرگترین مفصل بدن پس از مفصل زانو است و از ویژگی‌های مهم آن، داشتن ثبات و تحرک توأم است. مفصل ...

                                               

مفصل زینی

مفصل زینی از گونه‌های مفصل در بدن است. مفصل زینی نوعی مفصل زلاله‌ای است شبیه به زین که امکان حرکت در جهات مختلف را امکان‌پذیر می‌سازد، مانند مفصل پایهٔ شست. دو استخوان مجاور در این مفاصل مانند زین اسب در هم فرورفته‌اند و به صورت محدب و مقعر بر رو ...

                                               

مفصل غضروفی

یک مفصل غضروفی مفصلی است که ماده اتصال دهنده بین دو قسمت استخوان از جنس غضروف است. به مفاصل غضروفی، آمفی آرتروز می گویند. این مفاصل نسبت به مفاصل لیفی، تحرک بیشتری دارند، ولی درمقایسه با مفاصل سینوویال از حرکت کمتری برخوردارند. ساختمان یک مفصل غض ...

                                               

مفصل لغزنده

در بدن، مفصل لغزنده یا مفصل مسطح ، نوعی مفصل زلاله‌ای است که در آن سطوح متقابل پهن بوده یا فقط دارای انحنای خفیفی هستند. سطوح این مفصل مسطح بوده و فقط اجازه حرکت به سمت جلو و عقب را دارا می‌باشد. حرکت در این مفصل به صورت خطی صورت می‌گیرد، نه زاوی ...

                                               

مفصل لقمه‌ای

مفصل لُقمه‌ای مفصلی در سر بیضی‌شکل یک استخوان است که در حفرهٔ بیضی‌شکل استخوان دیگر حرکت می‌کند. مفصل لقمه‌ای مفصل سر و دهانه‌داری است که چرخش آن در حول محور عمودی انجام نمی‌گیرد. مفصل لقمه‌ای گونه‌ای از مفصل است که در آن، انتهای برجسته یکی از اس ...

                                               

مفصل نیمه‌متحرک

مفصل نیمه‌متحرک یا بندگاه نیمه‌جُنبا گونه‌ای از مفصل است که در آن، استخوان‌های تشکیل دهنه مفصل توسط بافتی دیگر به یکدیگر چسبیده‌اند و نمی‌توانند به خوبی نسبت به هم حرکت کنند مانند مفاصل بین دو مهره کمری یا مفصل بین استخوان‌های درشت‌نی و نازک‌نی د ...

                                               

مجموعه تمایزی

مجموعهٔ تمایزی که با نام‌های دیگری همچون "مجموعهٔ تمایزگذاری" ، "دسته‌های متمایزکننده" ، "خوشه جدایش" و "مارکرهای تمایزی" هم شناخته می‌شوند و با حروف اختصاری "CD" نمایش داده می‌شوند، یک پروتوکل است که جهت شناخت و تمایز ملکولهای سطحی سلول بکار می‌ ...

                                               

بادکنک شناوری

بادکنکِ شناوری یا بادکنکِ ماهی، اندامی پر گاز داخل بدن است که به توانایی بسیاری از ماهیان استخوانی در کنترل شناور بودنشان کمک می‌کند. در نتیجه، این ماهی‌ها با داشتن این بادکنک داخلی قادرند بدون نیاز به اتلاف انرژی برای شنا، در عمقی که هستند باقی ...

                                               

بافت همبند در دستگاه عصبی محیطی

بافت همبند که از آن به نام بافت پیوندی هم یاد می‌شود، در ساختمان دستگاه عصبی مشارکت می‌کند. مهم‌ترین وظیفه بافت همبند در دستگاه عصبی محیطی، محافظت از دسته‌ها و رشته‌های عصبی است. هر عصب محیطی از دو نوع بافت تشکیل می‌گردد که عبارتنداز: ۱- تارها یا ...

                                               

پارانشیم

پارانشیم یا نَرم‌آکَنه بافت گیاهی عموماً نرم و نسبتاً نامشخص است که فاصلهٔ میان بافت‌های دیگر را پر می‌کند. واژه نرم‌آکنه برابرنهاده فرهنگستان زبان فارسی است و بخش دوم آن از فعل آکندن به معنی پر کردن مشتق شده‌است. واژه پارانشیم از ریشه یونانی παρ ...

                                               

استروما

استروما بخشی از یک بافت یا عضو است که نقش ساختاری یا پیوندی دارد. استروما، از تمام بخش هایی از یک عضو که عملکرد ویژه ای ندارند تشکیل شده، مثل: بافت همبندی، عروق خونی، مجراها و. بخش دیگر پارانشیم است که شامل سلول‌هایی می شود که برای عضو یا بافتی ک ...

                                               

تورتیغه

تورتیغه یا ترابکولا ساختاری است تارمانند از بافت همبندی که تکیه‌گاه یا نگهدارندهٔ بافت‌های دیگر است. تبدیل شدن یک بافت هم‌بند تمایزنیافته به تورتیغه، تورتیغه‌ای شدن نامیده می‌شود. به هر بافتی که ساختاری متشکل از تارها و تیغه‌های شعاعی و ازهم‌گذرن ...

                                               

زردپی پهن

زردپی پهن لایه‌هایی از زردپی‌های پهن و تخت هستند. عملکرد اصلی آن‌ها اتصال دادن ماهیچه‌ها با اندام‌هایی از بدن است که این ماهیچه‌ها با آن‌ها کار می‌کنند. نام‌های دیگر زردپی پهن عبارتند از پهن‌زردپی، پهن‌وَتَر، نیام ماهیچه، غلاف عضله و آپونورز. این ...

                                               

بورس آرنج

بورس آرنج یا اوله کرانون یک بورس در ناحیه پشت آرنج بوده که بین زائده اوله کرانون اولنا و پوست قرار می‌گیرد. احتمال درگیری بورس اوله کرانون نسبت به بورس‌های دیگر آرنج بیشتر است.

                                               

کلسیمی‌شدن کیسه

بورسیت کلسیفیه یا کلسیمی‌شدن کیسه عبارت است از وجود توده‌های کلسیمی در کیسه‌ها. کیسه در بدن، کیسه‌ای کوچک حاوی مایع سینوویال است که باعث کاهش اصطکاک بین بافت‌های مجاور خود می‌گردد، بنابراین در تسهیل حرکات آن‌ها نسبت به یکدیگر نقش دارد. به التهاب ...

                                               

انفیه‌دان دست

اَنفیه‌دان دست یا انفیه‌دان تشریحی نام یک گودی در پوست دست است که با کشیده شدن دو زردپی متصل به شست دست پدید می‌آید. این گودی در کناره بیرونی مچ دست قرار دارد. انفیه‌دان جای تنباکو و اجزاء دیگر است که بعضی برای تری دماغ به بینی کشند و از آنجا که ...

                                               

ماهیچه‌های کرمی دست

ماهیچه‌های کِرمی دست چهار ماهیچه کرم‌مانند هستند که خم کردن مفاصل کف‌دستی ـ بندانگشتی، و باز کردن بندهای میانی و دورینه را برعهده دارند. خاستگاه آن‌ها زردپی‌های ماهیچه خم‌کننده عمقی انگشتان دست و پیوندگاه‌شان زردپی‌های بازکننده اکستانسور چهار انگ ...

                                               

تاج شعاعی

در آناتومی اعصاب، تاج شعاعی صفحه‌ای از ماده سفید است که به صورت قدامی به عنوان کپسول داخلی و به صورت خلفی به عنوان مرکز نیم دایره‌ای ادامه می‌یابد. این صفحه، دارای آکسون‌های صعودی و نزولی است که تقریباً تمام حجم اطلاعات را از و به لایه قشری مغز م ...

                                               

راه ستون پشتی-نوار داخلی

راه ستون پشتی-لمنیسکوس داخلی یا راه ستون خلفی-لمنیسکوس داخلی همانند راه نخاعی-تالاموسی یک راه حسی در دستگاه عصبی مرکزی است. این راه حس‌های مکانیکی را انتقال می‌دهد. راه ستون پشتی بیشتر مربوط به ارسال پیام‌ها از گیرنده‌های حسی با تطابق سریع است. ا ...

                                               

عصب محیطی

یک عصب محیطی یا عصب یا پَی ، بخشی از دستگاه عصبی محیطی است که خود از مجموعه رشته‌های عصبی تشکیل می‌گردد.فیبرهای عصبی در داخل یک عصب محیطی، به دسته‌هایی تقسیم می‌شوند که هر کدام یک فاسیکول نامیده می‌شوند.اعصاب محیطی حاوی رشته‌های عصبی مختلف جهت عض ...

                                               

کپسول داخلی

کپسول داخلی عبارت است از یک تیغه عصبی سفید رنگ به قطر ۵ تا ۱۰ میلی‌متر که از سمت داخل به هسته دمدار ، تالاموس و ناحیه زیرتالاموسی محدود بوده، از طرف خارج مجاور هسته عدسی است و از سمت پایین در امتداد پایه مغزی قرار دارد. این ناحیه همانند کپسول خار ...

                                               

هسته (نوروآناتومی)

در نوروآناتومی، هسته ، دسته از نورون‌ها در دستگاه عصبی مرکزی اند، که در عمق نیم‌کره‌های مغز و ساقه مغز قرار دارند. نورون‌های یک هسته، اغلب، اتصالات و عملکردهای مشابهی دارند. هر هسته به سایر هسته‌های تنه عصبی، از طریق دسته آکسون‌های بیرون آمده از ...

                                               

اتصالات محکم

اتصالات محکم بین سلول‌های اپیتلیال مجاور معمولاً به صورت یک باند احاطه کننده سلول، درست در زیر سطح رأسی قرار گرفته‌اند و به استقرار و حفظ قطبیت سلولی کمک می‌کنند. این اتصالات سدی را تشکیل می‌دهند که حفره‌های بدن از قبیل لومن روده را مهروموم می‌کن ...

                                               

اینوادوپودیا

اینوادوپودیا که به آن "پای کاذب تهاجمی" هم گفته شده‌است، یک بیرون‌زدگی یا برآمدگیِ غنی از اکتین در غشاء سلولی است که سلول‌های سرطانی از آن، در تخریب ماتریکس سلولی و تهاجم و متاستازشان به بافت‌های اطراف استفاده می‌کنند. این برآمدگی سلولی بسیار شبی ...

                                               

پریپلاسم

فضای پریپلاسم یا پریپلاسم ، فضای بین اعضای داخلی سیتوپلاسم و اعضای خارجی باکتری گرم منفی است. باکتریها نه تنها پروتئینهایی که عمل آنها درون سلولی است، بلکه پروتئین‌های غشایی و خارج غشایی را نیز سنتز می‌نمایند. در واقع پوسته یک باکتری گرم منفی مان ...

                                               

سیتوپلاسم

میان‌یاخته یا سیتوپلاسم ماده‌ای است که فضای درون یاخته را پر می‌کند. ترکیب اصلی سیتوپلاسم، آب و پروتئین‌های محلول در آب است. بسیاری از واکنش‌های شیمیایی زیستی در سیتوپلاسم یا اندامک‌های آن صورت می‌گیرد. شبکه‌ای از رشته‌ها و لوله‌های پروتئینی در س ...

                                               

سیتوزول

سیتوزول یا مایع درون‌سلولی که گاه ماتریکس سیتوپلاسمی نیز خوانده می‌شود همان مایعی است که درون سلول‌ها یافت می‌شود. سیتوزول توسط غشاها به سهم‌ها یا بخش‌هایی تقسیم می‌شود. در سلول‌های یوکاریوتی، سیتوزول توسط غشای سلولی احاطه شده و بخشی از سیتوپلاسم ...

                                               

غشای سلولی

غشای پلاسمایی یا غشای سلولی یک غشای زیستی است و به غشای نازک یاخته‌ها که از دو لایه فسفولیپیدی تشکیل شده گفته می‌شود. غشای سلول همچنین به عنوان مرز میان اندامک‌های درون‌یاخته‌ای عمل می‌کند. در واقع غشای یاخته دیواره‌ایست که محافظت از یاخته را برع ...

                                               

گیرنده‌های سطح سلول

گیرنده‌های سطح سلول یا گیرنده‌های غشایی پروتئینهایی انتگرال هستند که پیامهایی را از فضای خارج سلولی به داخل سلول منتقل می‌سازند. منشا پیامهایی که گیرنده‌های سطح سلول را تحریک می‌کنند می‌تواند هورمونها، نوروترانسمیترها، سیتوکینها، فاکتورهای رشد و. ...

                                               

لایه سطحی

یک لایهٔ سطحی یا لایهٔ اس بخشی از پوشش یاخته است که معمولاً در باکتری‌ها و باکتری‌های باستانی یا آرکئا یافت می‌شود و از لایهٔ تک‌مولکولی که از پروتئین‌ها یا گلیکوپروتئین‌ها ساخته شده تشکیل می‌گردد. این ساختار دو بعدی به روش مونتاژ خود به خودی ساخ ...

                                               

پلکتانشیم

پلکتانشیم یا بافته‌آکنه اصطلاحی عمومی برای اشاره به تمامی گونه‌های بافت قارچ‌ها است. گاه آرایش منظمی از نَخینه‌ها هیف‌ها دیده می‌شود. بافت حاصل از منظم شدن نخینه‌ها را پلکتانشیم نامیده می‌شود. دو نوع اصلی پلکتانشیم در قارچ‌ها دیده می‌شود: ۱ – پرو ...

                                               

جلینه

در گیاه‌شناسی به توده‌ای از نَخینه‌های یک قارچ جُلینه یا میسیلیوم گفته می‌شود. جلینه بیشتر در زیر خاک قرار دارد ولی در قارچ‌های انگلی همچون سفیدک و کپک خاکستری، جلینه در خود گیاه و بیشتر در میان سلول‌های گیاه قرار می‌گیرد. جلینه گاه به صورت حلقوی ...

                                               

کنیدی

کنیدی اسپور غیرجنسی و غیر متحرک قارچ می‌باشد. کارکرد آن تولید مثل غیرجنسی است. کنیدی گاه به نام‌های کلمیدوسپور یا کلمیدی‌کنیدی خوانده شده‌است. کنیدی، میتوسپور نیز خوانده می‌شود. این نام بدلیل روش میتوز تولیدمثل کنیدی است. کلمه کنیدی یونانی به یون ...

                                               

استخوان نامنظم

استخوان‌های نامنظم ، استخوان‌هایی هستند که به خاطر اشکال بخصوصشان، نمی‌توان آن‌ها را در دستجات استخوان‌های: بلند، کوتاه، تخت یا کنجدی طبقه بندی کرد. استخوان‌های نامنظم، کارکردهای مختلفی در بدن دارند، همچون محافظت از بافت عصبی ، امکان وجود چندین ن ...

                                               

اسفنکتر بیرونی مقعد

اسفنکتر خارجی مقعد یا بنداره بیرونی مقعد ماهیچه‌ای اسکلتی است که کار بستن مقعد را برعهده دارد. خاستگاه آن نوک دنبالچه و رباط مقعدی‌دنبالچه‌ای و پیوندگاه آن مرکز وتری میاندوراه پرینه است.عصب‌گیری اسفنکتر خارجی مقعد از عصب راست‌روده‌ای پایینی، و شا ...

                                               

اعصاب انگشتی مخصوص کف دستی عصب اولنا

اعصاب انگشتی مخصوص کف دستی عصب اولنا عصب اولنا ulnar nerve پس از ورود به کف دست به دو شاخه تقسیم می گردد شاخه عصب انگشتی مخصوص کف دستی proper digital nerves که به لترال انگشت پنجم عصب می دهد. شاخه مشترک انگشتی کف دستی Common palmar digital nerves ...

                                               

اعصاب کمری

اعصاب کمری ، پنج جفت از اعصاب نخاعی اند که از مهره‌های کمری نشأت می گیرند. این اعصاب، به بخش های خلفی و قدامی منشعب می شوند.

                                               

الیاف رابط

الیاف رابط یا الیاف عرضی آکسون‌هایی اند که دو نیم‌کره مغز را به هم متصل می کنند. الیاف محدود به هر نیم‌کره، در مقایسه، الیاف رابط نواحی یک نیم‌کره را به همان نیم‌کره مغز وصل کرده و الیاف پرتابی هر ناحیه را به بخش های دیگر مغز یا طناب نخاعی وصل می ...

                                               

دندان‌های دائمی

دندان‌های دائمی یا دندان‌های ماندگار مجموعهٔ ثانویهٔ دندانی شامل ۳۲ دندان هستند که رویش آن‌ها از پنج تا هفت‌سالگی آغاز و در هفده تا بیست‌وسه‌سالگی با رویش دندان‌های آسیای سوم، یا دندان‌های عقل، کامل می‌شود. اولین دندان دایمی در سن ۶ سالگی می‌روین ...

                                               

راه نخاعی-تالاموسی

راه نخاعی-تالاموسی یا راه اسپاینوتالامیک یک راه حسی در دستگاه عصبی مرکزی است که پیام‌های حسی را از نخاع به طرف تالاموس و قشر مخ انتقال می‌دهد. این راه همانند راه ستون پشتی-نوار داخلی یک راه صعودی است. راه نخاعی-تالاموسی ازنظر تکاملی نسبت به راه س ...

                                               

رباط تهیگاهی‌رانی

رباط خاصره‌ای رانی یا ایلیوفمورال یکی از رباط‌های مفصل ران بوده که سه گوش و به شکل Y معکوس است. این رباط ضخیم و بسیار قوی است. رباط خاصره‌ای رانی در جلوی کپسول مفصلی مفصل ران قرار می‌گیرد و دارای یک راس مشترک دو باند خارجی و داخلی است. راس رباط ب ...

                                               

رباط خاجی-خاصره‌ای پشتی

رباط خاجی خاصره‌ای پشتی یا ساکروایلیاک خلفی یکی از رباط‌های مفصل خاجی خاصره‌ای است که ازنظر ساختاری قوی تر از رباط خاجی خاصره‌ای جلویی است. این رباط شامل فیبرهای زیادی است که در مسیرهایی جهت دهی شده‌اند.

                                               

رباط سر استخوان ران

رباط سر استخوان ران یک رباط مربوط به داخل مفصل ران بوده که رباط گرد نیز نامیده می‌شود. این رباط از حفره سر استخوان ران به قسمت‌های زیر متصل می‌گردد: رباط عرضی حقه‌ای رباط عرضی استابولار لبه بریدگی حقه‌ای بریدگی استابولار حفره حقه‌ای حفره استابولا ...

                                               

رباط شرمگاهی‌رانی

رباط عانه‌ای رانی یا پوبوفمورال یک رباط مربوط به مفصل ران بوده که در جلوی کپسول مفصلی قرارمی گیرد و مثلثی است. این رباط از یک طرف به پوبیس ، غشاء و ستیغ ابتوراتور اتصال داشته و در قسمت پایین به کپسول مفصلی و سطح عمقی باند داخلی رباط خاصره‌ای رانی ...

                                               

سرخرگ بازویی‌سری

سرخرگ بازویی-سری یا شریان براکیوسفالیک که تنه بازویی-سری یا سرخرگ بی نام نیز نامیده می‌شود، قطورترین شاخه قوس آئورت بوده که طولش چهار الی پنج سانتیمتر است. در پشت مفصل جناغی-ترقوه‌ای راست، سرخرگ‌های کاروتید مشترک راست و زیرترقوه ای راست از سرخرگ ...

                                               

سرخرگ بالاشکمی پایینی

سرخرگ بالاشکمی پایینی یا شریان اپی‌گاستریک تحتانی سرخرگی است که خاستگاه آن سرخرگ تهیگاهی بیرونی و پراکندگی و اختتام آن در دیواره شکم است. شاخه‌های آن شاخه شرمگاهی pubic، سرخرگ کرماستریک، و سرخرگ رباط گرد رحم است. سرخرگ بالاشکمی پایینی یکی از شاخه ...

                                               

سرخرگ پسین چرخشی بازو

سرخرگ پسین چرخشی بازو یا شریان سیرکومفلکس هومرال خلفی از سرخرگ پیشین چرخشی بازو درشت‌تر است و از سطح خارجی بخش سوم سرخرگ زیربغلی در برابر کنار تحتانی عضله ساب اسکاپولاریس و خلف شریان سیرکومفلکس هومرال قدامی منشأ گرفته و همراه عصب اگزیلاری از فضای ...

                                               

سرخرگ پیشین چرخشی بازو

سرخرگ پیشین چرخشی بازو یا شریان سیرکومفلکس هومرال قدامی شاخه خیلی کوچکی است و به عنوان یک شاخه مشترک از قسمت خارجی بخش سوم سرخرگ زیربغلی در کنار تحتانی عضله ساب‌اسکاپولاریس منشأ می‌گیرد. شریان سیرکومفلکس هومرال قدامی به صورت عرضی و عمقی به جلو و ...

                                               

سرخرگ تهیگاهی درونی

سرخرگ تهیگاهی درونی یا شریان ایلیاک داخلی سرخرگ بزرگی است که در هر طرف از تقسیم سرخرگ تهیگاهی مشترک به دو سرخرگ تهیگاهی بیرونی و درونی تشکیل می‌شود. به سرخرگ تهیگاهی درونی، سرخرگ زیرشکمی هم گفته‌اند.