ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 86


                                               

نبرد فانو

نبرد فانو یا نبرد فانوم فورتونا در ژانویهٔ سال ۲۷۱ میلادی بین ارتش امپراتوری روم به فرماندهی اورلیان و نیروهای آلامانی در نزدیکی فانو در ایتالیا روی داد.

                                               

پیروس اپیروسی

"Pyrrhus of Epirus". دریافت‌شده در ۱۳ مارس ۲۰۱۴. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. "Pyrrhus of Epirus". در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی ، بازبینی‌شده در ۱۳ مارس ۲۰۱۴.

                                               

۲۷۲ (میلادی)

سوریه بر اثر دو فقره جنگی که برای تسخیر دوباره آناتولی به فرمان اورلیان روی داد. ملکه زنوبیا شکست خورد و نیروهای روم شهر پالمیر را تسخیر و زنوبیا را دستگیر و زندانی کردند. شهر تارنئوم که سرآمد شهرهای یونانی جنوب روم ایتالیای بعدی به حساب می‌آمد س ...

                                               

نبرد امسا

نبرد اِمِسا جنگی بود که در سال ۲۷۲ میلادی بین نیروهای رومی و پالمیرایی روی داد. فرماندهی رومیان را اورلیان، امپراتور وقت روم برعهده داشت و سپاهیان پالمیرا را ملکه زنوبیا و فرمانده‌اش زابداس رهبری می‌کردند.

                                               

کلودیوس کائکوس

آپیوس کلودیوس کایکوس ،) سیاست‌مدار و کارمند کشوری جمهوری روم بود که در ۳۱۲ شهربان شد. بعدها چنان‌که از نامش برمی‌آید نابینا گشت و پس از ۲۸۰ که کاملاً پیر بود درگذشت. او در دوران سِمَت شهربانی‌اش که چهار سال دوام یافت ۳۱۲ تا ۳۰۸، آب‌راهه و جادهٴ آ ...

                                               

۲۷۶ (میلادی)

بهرام دوم ساسانی جانشین بهرام یکم شد. مارکوس اورلیوس پروبوس Marcus Aurelius Probus در سال ۲۷۶ از رقیب خود فلوریان Florian پیشی گرفت و به تنهایی امپراتور روم گشت، وی سرزمین گل را از قید فرانک‌ها و آلامانی‌ها رهایی بخشید.

                                               

نبرد هراکلیا

نبرد هراکلیا در ۲۸۰ قبل از میلاد میان رومی‌های تحت فرماندهی کنسول پوبلیوس والِریوس لاوینوس و نیروهای یونانیِ اپیروس، تارنتیوم، توریا، متاپونتیوم و هراکلیا که تحت فرماندهی پیروس ــ پادشاه اپیروســ بودند رخ داد.

                                               

هروفیلوس

هروفیلوس کالبدشناس یونانی ثلث آخر سدهٴ چهارم ق م است که در خالکیدون زاده شد و در عصر بطلیموس اول در اسکندریه برآمد. او بنیان‌گذار کالبدشناسی به صورت یک نظام علمی است، و بزرگ‌ترین کالبدشناس عهد قدیم، و پس از بقراط و جالینوس، بزرگ‌ترین پزشک باستانی ...

                                               

دیکایارخوس

دیکایارخوس جغرافی‌دان و مورخ یونانی نیمه دوم سده چهارم قبل از میلاد بود که در مسینا واقع در سیسیل برآمد.وی شاگرد ارسطو و معاصر آریستوگزنوس بود. دیکایارخوس نویسنده‌ای بسیار بامعلومات و پراثر بود، که رساله‌هایی در جغرافیا، احتمالاً همراه با یک نقشه ...

                                               

نبرد مارگوس

نبرد مارگوس در ژوئیهٔ سال ۲۸۵ میلادی بین سپاهیان دو امپراتور روم، کارینوس و دیوکلتیان، در درهٔ رود مارگوس در موئسیا روی داد. کارینوس در این نبرد از سپاه بزرگتری برخوردار بود اما وفاداری سربازانش به او مورد سؤال است. چنین گفته‌شده که کارینوس با کا ...

                                               

اوتولوکوس پیتانی

اوتولوکوس پیتانی منجم و ریاضی‌دان یونانی بود که در حدود ۳۱۰ ق م برآمد. وی از معاصران اقلیدس‌، ولی اندکی از اقلیدس سالمندتر بود. او دو رساله دربارهٴ نجوم ریاضی نوشت: دربارهٴ فلک محرّک و دربارهٴ طلوع و غروب، که هر دو بعداً در نجوم کوچک گردآوری شده ...

                                               

مگاستنس

مگاستنس مورخ و جغرافی‌دان یونانی بود که در حوالی ۳۰۰ ق م برآمد.او در حدود ۳۰۲ ق م سفیر سلوکوس نیکاتور در دربار چاندراگوپتا در پاتالی پوترا واقع در هند بود. کتاب گم‌شدهٴ او دربارهٴ هند، در دنیای باستان مرجع مهم مربوط به این کشور بود. قطعاتی که به ...

                                               

نبرد حران (۲۹۶)

نبرد حران در سال ۲۹۶ یا ۲۹۷ بین شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری روم درگرفت و با پیروزی ساسانیان به پایان رسید. این نبرد پس از اینکه شاه نرسه به میان‌رودان و ارمنستان حمله کرد، آغاز شد. دو سال بعد گالریوس موفق شد تا ساسانیان را در نبرد ساتالا شکست دهد.

                                               

بیتینی

بیتینی نام منطقه‌ای باستانی در شمال باختری آناتولی و در همسایگی دریای مرمره، تنگه بسفر تراکیه و دریای سیاه بوده‌است. بیتینی در آغاز پادشاهی‌ای مستقل داشت و سپس یکی از استان‌های امپراتوری روم گردید. از شهرهای باستانی سرشناس بیتینی می‌توان از خالکی ...

                                               

نبرد ساتالا (۲۹۸)

نبرد ساتالا ، نبردی است میان نرسه، شاهنشاه ساسانی با گالریوس، فرمانده امپراتوری روم در ارمنستان بزرگ که در سال ۲۹۸ رخ داد که با پیروزی رومی‌ها همراه بود. در سال ۲۹۵ یا ۲۹۶، نرسه با رم اعلام جنگ کرد. به نظر می‌رسد که او ابتدا به غرب ارمنستان بزرگ ...

                                               

۳ (میلادی)

پنج قبیلهٔ آلمانی تحت فرمان ماربد شاه مارکومان‌ها متحد شدند. این اتحاد تهدیدی مستقیم در مناطق سیلزی و زاکسن برای روم بود. یوری پادشاه گوگوریو پایتخت خود را از قلعهٔ جولبون به شهر گونگنائه منتقل کرد. حکومت امپراتور آگوستوس برای یک دورهٔ ده‌ساله تم ...

                                               

آخرین جنگ جمهوری روم

آخرین جنگ جمهوری روم ، که با عناوینی همچون چنگ داخلی آنتونی یا جنگ میان آنتونی و اکتاویان شناخته می‌شود، آخرین جنگ داخلی جمهوری روم است که میان مارک آنتونی و اوکتاویان رخ داد که با پیروزی اکتاویان همراه بود. پس از این جنگ جمهوری روم جای خود را ام ...

                                               

امپراتوری بطلمیوسی

حکومت بطلمیوسی دوره‌ای از تاریخ مصر باستان هستند که یک حکومت هلنیستی در آن هنگام قدرت را در دست داشته. در این دوره دودمان بطلمیوسی که با سلطنت بطلمیوس یکم سوتر، یکی از سرداران و جانشینان اسکندر، در سال ۳۲۳ پیش از میلاد به وجود آمد و با مرگ کلئوپا ...

                                               

نبرد ایپسوس

نبرد ایپسوس در ۳۰۱ قبل از میلاد در فریگیه میان جانشینان اسکندر مقدونی روی داد. آنتیگون اول و پسرش دمتریوس اول در مقابل سه تن از سرداران اسکندر صف آرایی کردند ؛ کاساندر، فرمانروای مقدونیه، لیسیماخوس، فرمانروای تراکیه و سلوکوس اول، شاه بابل و ایران ...

                                               

آزار بزرگ

آزار بزرگ یا آزار دیوکلسینی آخرین و خشونت‌بارترین دورهٔ آزار مسیحیان در امپراتوری روم بود. در ۳۰۳ میلادی امپراتورهای روم دیوکلسین، ماکسیمیان، گالریوس و کنستانتیوس کلوروس مجموعه‌ای از فرمان‌ها را صادر کردند که حقوق مسیحیان را لغو می‌کرد و مسیحیان ...

                                               

۳۰۴ (میلادی)

خیزش بزرگ وو هو بربرها در چین، هون لیو یوآن پادشاهی هان را در چین مستقر ساخته و با این کار دوران شانزده دودمان آغاز شد. دیوکلتیان، امپراتور روم، به بیماری‌ای مهلک مبتلا شد. فینکورماکوس پادشاه اسکاتلند شد. سیچوآن از چین جدا و مستقل شد.

                                               

۳۰۵ (میلادی)

۱ مه - دیوکلتیان و ماکسیمیان از مقام امپراتوری روم کناره‌گیری می‌کنند. گالریوس و کنستانتیوس کلوروس با عنوان آگوستوس به امپراتوری روم می‌رسند و فلاویوس والریوس سوروس و ماکسیمینوس دایا به‌عنوان سزارهای آنها انتخاب می‌شوند.

                                               

۳۰۶ (پیش از میلاد)

آنتیگون یکم خود را شاه آسیای کوچک و شمال سوریه خواند. آشتی میان سیراکوز و کارتاژ ایستادگی بطلمیوس یکم در برابر لشکر بزرگ آنتیگون که قصد چیرگی بر مصر باستان را داشتند. ضرب سکهٔ چهار درهمی با چهرهٔ اسکندر مقدونی از سوی لوسیماخوس آنتیگون یکم، بطلمیو ...

                                               

۳۰۶ (میلادی)

۲۵ ژوئیه - کنستانتیوس کلوروس تنها یک ماه پس از رسیدن به امپراتوری می‌میرد و فلاویوس والریوس سوروس جانشین او می‌شود. ۲۸ اکتبر - ماکسنتیوس، پسر امپراتور مستعفی ماکسیمیان، در رم شورش کرده و خود را امپراتور می‌نامد.

                                               

۳۰۷ (میلادی)

سوروس به فرمان ماکسنتیوس اعدام می‌شود. به دنبال شورش ماکسنتیوس در ۳۰۶ در رم و ادعای امپراتوری، فلاویوس والریوس سوروس از سوی گالریوس برای سرکوب او فرستاده می‌شود. اما سپاهیانش پس از رسیدن به رم به ماکسنتیوس و پدرش ماکسیمیان می‌پیوندند و سوروس دستگ ...

                                               

نبرد آکتیوم

نبرد آکتیوم صحنهٔ تقابل سرنوشت‌ساز آخرین جنگ جمهوری روم مابین نیروهای اوکتاویان از یک سو و نیروهای مختلط مارک آنتونی و کلئوپاترای هفتم از سویی دیگر بود. این نبرد دریایی در ۲ دسامبر سال ۳۱ پیش از میلاد در دریای یونان و در نزدیکی شهر آکتیوم، واقع د ...

                                               

۳۱۲ (پیش از میلاد)

سیراکوز در برابر آگاتوکلس خودکامه از کارتاژ یاری خواست. نخستین کاریز در روم به شهر آکوا آپیا کشیده‌شد. بنیادگذاری دولت سلوکی به دست سلوکوس یکم در بابل.

                                               

فهرست شاهان سلوکی

سلوکیان یا سلوکی‌ها یک دولت مقدونی-یونانی بودند که میان سال‌های ۳۱۲ تا ۶۴ پیش از میلاد و به مدت بر آسیای غربی فرمان راندند. پس از مرگ اسکندر مقدونی سرزمین‌های او میان سردارانش تقسیم‌شد. سلوکیان جانشینان سلوکوس یکم بودند که در سال ۳۰۶ پ.م. به قدرت ...

                                               

۳۱۲ (میلادی)

کار ساخت طاق کنستانتین در رم آغاز می‌شود. ۲۷ یا ۲۸ اکتبر - نبرد پل میلویان: کنستانتین یکم ماکسنتیوس را شکست داده و خود به‌تنهایی امپراتور روم باختری می‌شود. ماکسنتیوس به هنگام عقب‌نشینی در رودخانهٔ تیبر غرق می‌شود.

                                               

نبرد پل میلویو

نبرد پل میلویو در ۲۸ اکتبر ۳۱۲ میان کنستانتین یکم و ماکسنتیوس امپراتوران روم رخ داد. نام این نبرد از پل میلویو گرفته شده‌است که مسیری مهم روی رود تیبر است. کنستانتین برندهٔ نبرد شد و روند خاتمه دادن به دوران حکومت چهارنفره را آغاز کرد و تنها حاکم ...

                                               

آتن باستان

آتن باستان، یا آتن در عصر کلاسیک، یک دولت - شهر مهم در منطقه آتیکا، یونان، بود که برای سامان دادن به نظام دموکراسی و همچنین رهبری اتحادیه دلوس بر ضد ایران و اسپارت در جنگ‌های ایران و یونان و جنگ پلوپونز، معروف است. این دوره را کلئیستنس با ایجاد ن ...

                                               

۳۲۳ (پیش از میلاد)

سرزمین‌های گرفته‌شده به دست اسکندر مقدونی به دست سردارانش پاره‌پاره شد. با مرگ اسکندر آتنیان دموستنس را از تبعید بازگرداندند. پادشاهی فیلیپ سوم مقدونی. نیرومندی پردیکاس در آسیا. ارسطو با واکنش ضد مقدونی آتنی‌ها روبه‌رو شد که وی را متهم به ناپرهیز ...

                                               

نبرد آدریانوپل (۳۲۴ میلادی)

نبرد آدریانوپل در ۳ ژوئیه ۳۲۴ میلادی بین نیروهای امپراتوری روم غربی به رهبری کنستانتین یکم و امپراتوری بیزانس تحت فرماندهی لیسینیوس رخ داد. این نبرد در نزدیکی شهر ادرنه ترکیه امروزی روی داد که سرانجام به شکست سنگین بیزانس و پیروزی کنستانتین یکم ا ...

                                               

شورای نخست نیقیه

شورای نیقیه نخستین شورایِ کلیساییِ جهانی بود که در سال ۳۲۵ میلادی در پاسخ به نظر آریوس تشکیل شد. آریوس روحانیِ اهل اسکندریه بود. او نیز چون اوریجن بر این باور بود که پدر از پسر برتر است و پسر نیز بزرگ‌تر از روح‌القدس. اما بر خلاف اوریجن، سلسله مر ...

                                               

نبرد هوداسپس

نبرد هوداسپس نبردی بود که بین اسکندر کبیر و شاه پور در سال ۳۲۶ ق م و در سواحل رود هوداسپس واقع در پنجاب درگرفت. نتیجهٔ نبرد پیروزی قاطع مقدونیان و ضمیمه شدن پنجاب به امپراتوری اسکندر بود. پنجاب در فراسوی مرزهای امپراتوری هخامنشیان قرار داشت. تاکت ...

                                               

اسکندریه قفقاز

اسکندریه قفقاز یکی از مستعمرات یونانی معروف به اسکندریه‌ها بود که توسط اسکندر در جنوب کوه‌های هندوکش در پاروپامیز بنیان نهاده شد. این شهر از آن جهت اسکندریه قفقاز خوانده می‌شود که در متون قدیمی کوه‌های هندوکش با نام قفقاز هم شناخته می‌شدند.

                                               

تریوم‌ویرات دوم

تریوم ویرات دوم یا حکومت سه نفره دوم، یک اتحاد سیاسی است که بین سه تن از شخصیت‌های قدرتمند جمهوری روم: اوکتاویان – مارک آنتونی و مارکوس امیلیوس لپیدوس در ۴۳ پ. م شکل گرفت؛ و برای دو دوره پنج ساله تا ۳۳ پ. م ادامه داشت. برخلاف تریوم ویرات اول که ب ...

                                               

کلئانتس

کلئانتس ؛ ۳۳۰-۲۳۰ پیش از میلاد) اسوسی یک فیلسوف رواقی یونانی بود و به عنوان دومین مدیر مدرسه رواقی در آتن، جانشین زنون رواقی شد. او در ابتدا یک بوکسور بود که به آتن آمد و به یادگیری فلسفه پرداخت و به درس‌های زنون گوش داد. او با کار کردن به عنوان ...

                                               

آرامگاه هلنا

آرامگاه هلنا ساختمان باستانی در شهر رم، ایتالیا واقع شده است. این بنا توسط امپراتور روم کنستانتین یکم بین سالهای ۳۲۶ و ۳۳۰ ساخته شده است و در ابتدا به عنوان یک مقبره برای خودش بود، اما بعد به مادر او هلن، که در ۳۲۸ درگذشت اختصاص داده شد.

                                               

۳۳۱ (میلادی)

۳۳۱ میلادی سیصد و سی و یکمین سال تقویم میلادی است. ژولیان امپراطور رومی نیز،در این سال به دنیا آمد.یولیانوس مرتد یا ژولین یا ژولیان امپراتور روم از ۳۶۱ تا زمان مرگش بود. او که در کنستانتینوپول زاده‌شده بود، پسر یولیوس کنستانتیوس نابرادری امپراتور ...

                                               

محاصره صور

محاصرهٔ صور بخشی از کشورگشایی‌های اسکندر بزرگ در آسیا بود که در سال ۳۳۲ پیش از میلاد به وقوع پیوست. صور پایگاه ساحلی مهم و استراتژیکی در دریای مدیترانه محسوب می‌شد. ارتش مقدونیه نمی‌توانست شهر را به روش‌های معمول مسخر کند زیرا که شهر در جزیره‌ای ...

                                               

محاصره غزه

باتیس، فرمانده دژ غزه، درصدد آن بود که تا هنگامی که شاهنشاه هخامنشی ارتشی دیگر فراهم آورد مصر را در انقیاد خود نگه دارد و پس از آن از شهر غزه به مقابله با اسکندر برخیزد. غزه روی تپه‌ای مرتفع و در حاشیهٔ صحرا قرار داشت و از آنجا می‌شد به‌راحتی بر ...

                                               

آرسیتس

آرسیتس یکی از سرداران اردشیر سوم و داریوش سوم هخامنشیان و ساتراپ فریگیه هلسپونت است. او اولی بین برابرها در میان فرماندهان ایرانی در نبرد گرانیک بود. آرسیتس در ۳۴۰ ق. م در زمان اردشیر سوم جلوی حملهٔ فیلیپ را به ایران گرفته بود. پس از آن نیز دیگر ...

                                               

محاصره ملط

محاصرهٔ ملط اولین رویارویی دریایی اسکندر مقدونی با شاهنشاهی هخامنشی بود. این محاصره بر ضد ساکنان شهر ملط واقع در جنوب ایونیا در کاریه صورت گرفت. شهر ملط امروزه در استان آیدین ترکیه قرار دارد. ملط را یکی از سرداران اسکندر به نام نیکانور، پسر پارمن ...

                                               

محاصره هالیکارناس

محاصرهٔ هالیکارناس نبردی بین اسکندر مقدونی و شاهنشاهی هخامنشی بود که در سال ۳۳۴ پیش از میلاد رخ داد. ارتش اسکندر که فاقد نیروی دریایی بود، پیوسته از جانب نیروی دریایی هخامنشیان احساس خطر می‌کرد. نیروی دریایی هخامنشیان یکسره در پی برانگیختن اسکندر ...

                                               

نبرد گرانیک

نبرد گرانیکوس یا گرانیک نخستین نبرد و رویارویی اسکندر مقدونی با شاهنشاهی هخامنشی بود که در حوالی آسیا صغیر و کنار رود گرانیک رخ داد. اسکندر با گذشتن از تنگه داردانل وارد آسیای صغیر شد. جنگ گرانیک سبب کشته شدن بسیاری از سرداران بزرگ ایران شد و جنگ ...

                                               

یرواند یکم

یرواند یکم یا اَروَند در پارسی باستان پادشاه ارمنستان از دودمان اروندی که بین سال‌های ۴۰۱ – ۳۴۴ سلطنت کرد. پس از نبرد کوناکسا، اروند یکم که اصالت باختری بلخی داشت از سوی هخامنشیان ساتراپ سوفن و میتانی شد و با دختر اردشیر سوم هخامنشی، روزگونه ازدو ...

                                               

چاناکیا

چاناکیا مشاور و راهنمای چاندراگوپتا مائوریا بنیادگزار شاهنشاهی مائوریا بود. کوتیلیه ، چاناکیا و ویشنوگوپتا همگی اسامی یکی از اندیشمندان هند باستان می‌باشد. او نویسنده کتاب ارته‌شاستره Arthashastra می‌باشد؛ که در نوع خود یکی از منحصر بفردترین کتب ...

                                               

طاق کنستانتین

طاق کنستانتین در شهر رم و در کشور ایتالیا بین کولوسئوم و تپه‌های پالاتینه واقع شده است. مجلس سنای روم آن را به مناسبت پیروزی کنستانتین یکم بر ماکسنتیوس در نبرد میلویان بین سال‌های ۳۱۲ تا ۳۱۵ بعد از میلاد ساخت. این طاق نصرت با ۲۱ مترارتفاع، ۲۵٫۹ م ...

                                               

نئوپتولموس یکم اپیروس

نئوپتولموس یکم اپیروس پادشاه اپیروس، پسر آلکتاس یکم، و پدر تروآس، الکساندر یکم و ملکه المپیاس بود. او پدربزرگ مادری اسکندر بزرگ بود. او مدعی بود که از نوادگان آشیل و لوکومدس است.