Back

ⓘ هواپیمای شفق. جنگنده شفق هواپیمایی آموزشی از نوع رادار گریز و سبک حمله به زمین بود که توسط دانشگاه مالک اشتر طراحی شد و ادعا گردید در آن از مواد جاذب رادار استف ..




هواپیمای شفق
                                     

ⓘ هواپیمای شفق

جنگنده شفق هواپیمایی آموزشی از نوع رادار گریز و سبک حمله به زمین بود که توسط دانشگاه مالک اشتر طراحی شد و ادعا گردید در آن از مواد جاذب رادار استفاده شده‌است. در سال ۱۳۸۱ اعلام شد که اولین پرواز آزمایشی این هواپیما در سال ۱۳۸۳ انجام خواهد شد. اما در سال ۱۳۸۴ پرواز آزمایشی هواپیما به سال ۱۳۸۷ معوق شد. پس از این تاریخ نیز به دلیل تحریم‌ها و بازگشت مهندسان ایرانی اجرای پروژه متوقف شد.

این هواپیما از نظر ظاهری مشابه یک جنگنده سبک و آموزشی است که در اواخر جنگ سرد شورای طراحی میکویان آن را طراحی کرده بود.

                                     

1. تاریخچه

اولین معرفی شفق در سال ۲۰۰۲ و در نمایشگاه صنایع هوایی ایران اتفاق افتاد. در آن نمایشگاه یک نمونه از این هواپیما در ابعاد واقعی به نمایش گذاشته شد. در سال ۲۰۰۴ تلویزیون جمهوری اسلامی ایران فیلمی از یک نمونه در اندازه واقعی از این هواپیما نشان داد. در این فیلم شفیقه بفارین به عنوان سرمهندس تیم طراحی هواپیما معرفی شد.

همچنین گفته شده شفق ممکن است بخشی از برنامه جنگنده تاکتیکی مرغ عاشورا انگلیسی:Morghue Ashura Tactical Fighter؛ مخفف شده:M-ATF تحت نام‌های دیگر میگ-آی-۲۰۰۰ یا ویتیاژ ۲۰۰۰ باشد که در اصل پروژه‌ای بین روسیه و ایران برای تولید هواپیمای جنگنده نسل چهارم برای کشورهای در حال توسعه بوده؛ برنامه ای که سرانجام توسط روسیه و ایران کنار گذاشته شد، اما برخی شواهد حاکی از آن است این پروژه در ایران تحت برنامه شفق احیا شده یا از آن برای پیشبرد برنامه شفق استفاده شده است.

                                     

1.1. تاریخچه برنامه جنگنده تاکتیکی مرغ عاشورا

برنامه جنگنده تاکتیکی مرغ عاشورا انگلیسی:Morghue Ashura Tactical Fighter؛ مخفف شده: M-ATF در اصل پروژه‌ای بین روسیه و ایران برای تولید هواپیمای جنگنده نسل چهارم بود برای کشورهای در حال توسعه. این برنامه سرانجام توسط روسیه و ایران کنار گذاشته شد، اگرچه اکنون برخی از شواهد موجود است که ایران یا برنامه را احیا کرده یا از آن برای پیشبرد برنامه شفق استفاده کرده است. از جمله این شواهد اشاره کانال تلگرمی با نام "پایگاه شکاری جنگنده ها" در 23 شهریور 1399 به وجود 25 فروند تحت خدمت از این نوع جنگنده است. ریشه های این برنامه به برنامه لغو شده LFI میکویان انگلیسی:Light Frontline Fighter‌؛جنگنده سبک خط مقدم روسیه برمی‌گردد. این هواپیما همچنین با نام‌های میگ-آی-۲۰۰۰ یا ویتیاژ ۲۰۰۰ شناخته می شود.

                                     

2. طراحی و گسترش

شفق در اصل به عنوان یک جت آموزشی سبک طراحی شد و بعدها تصمیم به ساخت نوع جنگنده آن گرفته شد.

پروژه طراحی شفق یک پروژه ترکیبی از فناوری روسی-ایرانی است که در ابتدا با کمک یک شرکت هواپیماسازی روسیه و به نام اینتگرال Integral آغاز شد ولی بعدها روسیه به علت فشار آمریکا از آن کناره‌گیری کرد. در زمان همکاری ایران و روسیه، ۲۰ کارشناس طراحی از کارخانجات سوخو و میکویان به ایران عزیمت کرده‌بودند و با تیم ایرانی مشارکت داشتند. پروژه شفق توسّط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سرمایه‌گذاری شده و به‌وسیله مجتمع دانشگاهی هوایی به انگلیسی: Aviation University Complex که زیرمجموعه‌ای از دانشگاه مالک اشتر است، طراحی شده‌است.