Back

ⓘ علوم - علم, قرآنی, در جهان اسلام, شناختی, اجتماعی, طبیعی, آکادمی علوم روسیه, حاشیه‌ای, انسانی, دانشگاه علوم پزشکی تهران, وزارت علوم، تحقیقات و فناوری, اختراع ..




                                               

علم

علم به معنی اقدام قاعده‌مند برای توسعه و سازماندهی هدفمندِ اطلاعات ارزشمندِ جهان است که در قالب تفسیرهای قابل آزمایش و پیش‌بینی‌هایی دربارهٔ جهان، صورت می‌گیرد. یک معنای قدیمی‌تر و نزدیک که امروزه هنوز هم، به کار می‌رود، متعلق به ارسطو است و دانش علمی را مجموعه‌ای از آگاهی‌های قابل اتکا می‌داند که از لحاظ منطقی و عقلانی، قابل توضیح باشند. همچنین گاه به مجموعه گزاره‌هایی اطلاق می‌شود که دانشمندان در کاوش‌های علمی حول یک موضوع یا برای تأمین یک هدف در علوم کاربردی یا علوم بدون موضوع مانند علم کلام گردآورده‌اند و بین آنان بر اساس زبان علوم مورد گفتگو قرار می‌گیرد.

                                               

علوم قرآنی

علوم قرآنی به مجموعه‌ای از دانش‌های مرتبط با قرآن گفته می‌شود که گستره بزرگی از دانش‌هایی همچون تفسیر، تجوید، دانش قرائات قرآنی، شان نزول آیات قرآن، دانش بلاغت آیات قرآن، تاریخ‌گذاری قرآن تا هرمونتیک را دربر می‌گیرد. علوم قرآنی اصطلاحی است دربارهٔ مسائلی مرتبط با شناخت قرآن و شئون مختلف آن و هدف آن شناخت همه شئون مربوط به قرآن اعم از تاریخ و تفسیر و صورت و محتوا و نهایتاً استفاده بهتر بردن از قرآن در حوزه علوم شرعی و معارف دینی است. دسته‌ای از این دانش‌ها در سنت اسلامی سابقه دراز دارند، ولی برخی از آن‌ها همچون هرمونتیک مباحث تازه راه یافته به علوم قرآن هستند. همچنین به برخی از این مباحث هم ...

                                               

علوم در جهان اسلام

علوم در جهان اسلام قرون وسطی به دانش‌هایی گفته می‌شود که موضوع و مسائل آن‌ها، دانش‌هایی است که مسلمان‌ها در آن زمان بدان پرداخته و آثاری را منتشر ساخته‌اند، مانند علم تجوید، علم تفسیر قرآن، علم حدیث، علم کلام نقلی، علم فقه، علم اخلاق نقلی، علم عرفان عملی و نظری،.

                                               

علوم شناختی

علوم شناختی اصطلاحی برای "علوم ذهن‌شناسی" است که توسط اولریک نیسر انتخاب شده و به‌ طور ساده به صورت "پژوهش علمی دربارهٔ ذهن و مغز" تعریف می‌شود و امروزه علوم شناختی یکی از شاخه‌های علوم تجربی محسوب می گردد. این رشته دانشگاهی شاخه‌ای میان‌رشته‌ای می باشد که از ادغام و هم افزایی رشته‌های مختلفی مانند روان‌شناسی، فلسفه ذهن، عصب‌شناسی، زبان‌شناسی، انسان‌شناسی، علوم رایانه و هوش مصنوعی تشکیل شده‌است. این علم به بررسی ماهیت فعالیت‌های ذهنی مانند تفکر، طبقه‌بندی و فرایندهایی که انجام این فعالیت‌ها را ممکن می‌کند می‌پردازد. به صورت مشخص‌تر از جمله اهداف اصلی این رشته پژوهش در زمینه ادراک و بازشناس ...

                                               

علوم اجتماعی

علوم اجتماعی ، دسته‌ای از تخصص‌های آکادمیک است، که مرتبط است با اجتماع و روابط بین افراد آن در جامعه. علوم اجتماعی به عنوان یک کل، شاخه‌های متعددی دارد. علوم اجتماعی شاخه‌ای از مطالعات انسانی است که موجودات انسانی را از جنبه‌های مختلف مورد مطالعه قرار می‌دهد. علوم اجتماعی شامل این موارد شده ولی به آن‌ها محدود نمی‌شود: انسان‌شناسی، باستان‌شناسی، مطالعات ارتباطات، اقتصاد، تاریخ، مطالعات اجتماعی، موسیقی‌شناسی، جغرافیای انسانی، حقوق، زبان‌شناسی، علوم سیاسی، روان‌شناسی، سلامت عمومی و جامعه‌شناسی. جامعه‌شناسی به عنوان علم عمومی جامعه تعریف شده‌است. همچنین، برخی اوقات هنگامی که صحبت در مورد جامعه ...

                                               

علوم طبیعی

علوم طبیعی ، شاخه‌ای از علوم است که با توصیف، پیش‌بینی و درک پدیده‌های طبیعیِ مبتنی بر شواهد تجربی ناشی از مشاهده و آزمایش، سر و کار دارد و در آن، سازوکارهایی مانند داوری همتا و تکرارپذیری یافته‌ها برای اطمینان از اعتبار اکتشافات‌های علمی استفاده می‌شوند. این علوم، دربردارنده علوم فیزیکی فیزیک نظری و فیزیک تجربی)، شیمی، اخترشناسی نظری و رصدی، زمین‌شناسی به همراه علوم زیستیپزشکی و زیست‌شناسی هستند. فیزیک تجربی در دانش فیزیک، فیزیک آزمایشگاهی یا فیزیک تجربی، مجموعه‌ای از رشته‌ها و زمینه‌هاست که موضوع آن‌ها مشاهده پدیده‌های فیزیکی برای جمع‌آوری داده در مورد جهان است. روش‌ها از زمینه‌ای به زمی ...

                                               

آکادمی علوم روسیه

آکادمی علوم روسیه شامل آکادمی ملی روسیه و شبکه‌ای از مؤسسه‌های پژوهش علمی در سراسر فدراسیون روسیه و همچنین واحدهای علمی و اجتماعی دیگری چون کتابخانه‌ها، واحدهای انتشاراتی و بیمارستان هاست. فرهنگستان که مقرش در مسکو قرار دارد، سازمانی مدنی، خودگردان، غیرتجاری اعلام شده‌است که دولت روسیه امتیاز آن را در اختیار دارد. این نهاد اعضای آکادمی و دانشمندان در استخدام مؤسسات را در بر می‌گیرد. فرهنگستان در حال حاضر حدوداً ۱۰۰۰ نهاد و ۵۰ هزار پژوهشگر علمی دارد.

                                               

علوم حاشیه‌ای

علوم حاشیه‌ای به شاخه‌ای از دانش گفته می‌شود که نه جزو علوم دقیقه و نه از علوم غریبه هستند. برخی این علوم را به‌نوعی تلاش علم برای نزدیکی به حوزهٔ متافیزیک به مفهوم غیرافلاطونی می‌دانند. هم‌چنین برخی این علوم را روش‌هایی فکری و فرهنگی می‌دانند که توسط سیستم‌های علمی غالب در حاشیه قرار گرفته‌اند. گاهی واژهٔ "علوم حاشیه‌ای" به جای شبه علم به کار برده می‌شود.

                                               

علوم انسانی

علوم انسانی ، رشته‌های آکادمیکی هستند که جنبه‌های مرتبط با ویژگی‌های تمدن انسانی را مطالعه کرده و آموزش می‌دهند. در قرون وسطی، این اصطلاح در تقابل با الوهیت قرارداشت و به طبقه‌ای از آموزش و تحصیل اشاره داشت که در دوران حاضر به عنوان محدوده اصلی مطالعات و آموزش‌های دانشگاهی است و جنبه سکولار غیر دینی دارند. امروزه، علوم انسانی، بیشتر به دانش‌هایی گفته می‌شود که در مقابل علوم طبیعی همانند آموزش‌های فنی حرفه ای قرار دارد؛ برای نمونه، علوم اجتماعی از آن نوع است. دانشمندان علوم انسانی از روش‌هایی استفاده می‌برند که در درجه اول تحلیلی و نقادانه یا نظریه پردازانه هستند و مجهز به اجزا و ابزار مهمی ...

                                               

دانشگاه علوم پزشکی تهران

در آبان ۱۳۸۹ با حکم وزیر بهداشت، واحدهای آموزشی، پژوهشی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی ایران به دانشگاه علوم پزشکی تهران و واحدهای بهداشتی و درمانی این دانشگاه به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منتقل شد. وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی این ابلاغ را در راستای اجرای تصمیمات دولت مبنی بر خروج دستگاه‌های اجرایی از استان تهران و در جهت تأمین یکپارچگی در ارائه خدمات آموزشی و بهداشتی، درمانی استان تهران و کاهش تصدی گری امور موازی اعلام و به ابلاغ مصوبه شماره ۶۷۷/۱۱۰ معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس‌جمهوری اشاره کرد. پس از ادغام دو دانشگاه موج اعتراضات زیادی از سوی اعضای هیئت علمی و دانشجویا ...

                                               

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یکی از ۱۹ وزارتخانهٔ دولت ایران و مسئول انسجام بخشیدن به امور اجرایی، سیاستگذاری نظام علمی، تحقیقاتی و فناوری ایران است. منصور غلامی، در دولت ریاست جمهوری روحانی مسئولیت این وزارتخانه را بر عهده دارد.

                                               

اسلامی‌سازی علوم انسانی در ایران

بومی‌سازی علوم انسانی در ایران به معنای منطبق کردن آنچه از سوی حامیان این طرح، علوم انسانی وارداتی از غرب خوانده می‌شود با بوم، زبان، فرهنگ، تمدن و آیین جامعهٔ ایران است. این فرایند پس از انقلاب اسلامی در ایران آغاز شد و با تشکیل شورای انقلاب فرهنگی سعی شد تا گامهایی در این رابطه برداشته شود که تاکنون به نتایج ملموسی نرسیده است.

                                               

اختراع

اختراع نتیجه فکر فرد یا افراد است که برای اولین بار فرایند یا فراورده‌ای خاص را ارائه می‌کند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آن‌ها را حل می‌نماید، در هرصورت چیز جدیدی را ارائه می دهد.

                                               

پدیده

پَدیده واژه‌ای‌ست فلسفی که به هر رویداد قابل مشاهده اطلاق می‌گردد. برخی پدیده‌ها پدیده‌های روزمره‌اند و برخی تنها از راه بررسی دقیق با دستگاه‌های ویژه قابل مشاهده‌اند. کانت تحت تأثیر لایبنیتس، موجودیت بیرونی را نومن می‌نامد و تصویری که از آن در ذهن منعکس می‌شود را فنومن پدیده بنابراین هستندهٔ بیرونی در تضایف با ذهنیتی که ناظر از آن دارد می‌باشد. پدیده‌ها، به عنوان نمود یا بازنمایی یا جلوهٔ ذات بیرونی که در ذهن ناظر منعکس می‌شوند تلقی شده و ماهیت آن‌ها بسته به دریافت ناظر دارد و می‌تواند توسط هر ناظر به شکلی خاص و منحصر به فرد درک گردد؛ بنابراین پدیده را می‌توان ادراک در مورد چیزی پیش از دا ...

                                               

چارچوب‌های کووالانسی آلی

چارچوب های آلی کووالانسی مواد جامد آلی دو یا سه بعدی با ساختارهای گسترده هستند که در آن بلوک ها توسط پیوندهای کووالانسی قوی به هم متصل اند. COF ها متخلخل و کریستالی اند و سراسر از عناصر سبک ساخته شده اند. این عناصر به‌واسطه ایجاد پیوندهای کووالانسی قوی در مواد مفید و پرکاربردی مانند الماس ، گرافیت ، و نیترید بور شناخته می شوند. ساخت مواد COF از بلوک های سازنده ی مولکولی ، چارچوب های کووالانسی را فراهم می کند که به دلیل وزن کم کاربرد‌های متنوعی دارد.

                                               

درگاه: دانش

                                               

رادیودارو

یکی از روش های تشخیصی و درمانی ارزشمند در طب، پزشکی هسته ای می باشد. که تبلور آن از ابتدا تا کنون تلفیقی از کشفیات مهم تاریخی بوده است. اولین جرقه در سال ۱۸۹۵ با کشف اشعه X و در ۱۹۳۴ با کشف مواد رادیواکتیو زده شد. اولین استفاده کلینیکی مواد رادیواکتیو، در سال ۱۹۳۷ جهت درمان لوسمی در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی بود. بعــــــد از آن در ۱۹۴۶ با استــــــفاده از این مواد توانستند در یک بیمار مبتلا به سرطان تیروئـید از پیشرفت این بیماری جلوگیری کنند.طی سال های بعد از آن متخصصین و فیزیک دانان به این واقعیت پی بردند، که می توان از تجمع رادیو داروها در ارگان هدف تصاویری از آن تهیه نمود و یا به درما ...

                                               

شبه‌علم

شِبهِ‌علم به ادّعاها، باورها، یا کارهایی گفته می‌شود که به‌غلط با عنوان علم ارائه می‌شوند، ولی بر پایهٔ روش علمی نیستند. خلقت گرایی و طراحی هوشمند، پیدایش بشقاب‌پرندهها، طالع‌بینی، کف‌بینی، فال قهوه، ستاره‌بینی، و انرژی‌درمانی نمونه‌هایی از شبه‌علم هستند. شبه‌علم، خوراک نوشتاری بسیاری از مطبوعات عامه‌پسند موسوم به مجلات زرد را می‌سازد. مطالب و باورهای که شبه‌علم نام‌می‌گیرند عموماً با استفاده از شکل استدلال، بحث و واژگان مشابه با مباحث تخصصی علمی، به عنوان مطالعات علمی و ثابت‌شده ارائه می‌شوند اما در عمل، روش‌شناسی علمی ندارند و به انتخاب گزینشی نتایج، بیان اغراق‌آمیز یا دروغپردازی متکی هس ...

                                               

علم پایه

علم پایه یا علم بنیادی مجموعه علومی که با هدف روش علمی برای بهبود نظریه‌های علمی برای درک بهتر یا پیش‌بینی طبیعی یا سایر پدیده‌ها است. این علوم به بررسی بنیادین پدیده‌ها یا بررسی ماهیت، قوانین و روابط حاکم بین آنها می‌پردازد. از بارزترین این علوم می‌توان به ریاضیات، فیزیک، شیمی، فلسفه، منطق، زیست‌شناسی، زبان‌شناسی ، زمین‌شناسی اشاره نمود. علوم پایه، زیربنای اصلی سایر دانش‌ها محسوب می‌شود و به همین دلیل در مواقعی به کل علم به انگلیسی: Science تعمیم داده می‌شوند.

                                               

علوم سخت

                                               

علوم صوری

علوم صوری شاخه‌ای از دانش هستند که با سیستمهای رسمی همچون منطق، ریاضی، نظریه سیستم‌ها، علوم رایانه، نظریه اطلاعات، نظریه تصمیم، آمار و بعضی جنبه‌های زبان‌شناسی درگیر است. برخلاف سایر علوم صوری درگیر اثبات نظریه‌ها بر اساس مشاهدات دنیای واقعی نیستند بلکه با خصوصیات سیستمهای رسمی بر اساس تعریف و قوانین درگیرند. البته روشهای علوم صوری در ساختن و آزمون مدلهای علمی درگیر با وقایع قابل مشاهده به کاربرده می‌شوند.

                                               

علوم کاربردی

منظور از علوم کاربردی به کاربردن آگاهی‌های علمی در یک محیط فیزیکی است. رشته‌های مهندسی نزدیک‌ترین رابطه را با علوم کاربردی دارند. علوم کاربردی در پیشرفت فناوری نقش مهمی دارد. کاربرد آن در محیط‌های صنعتی معمولاً تحقیق و توسعه R&D خوانده می‌شود. علوم کاربردی با علوم بنیادی تفاوت دارند از این جهت که این علوم به توصیف پایه‌ای‌ترین اشیاء و نیروها می‌پردازند و تأکید اندکی بر کاربرد عملی دارند.

                                               

علوم نرم

علوم نرم یا دانش نرم ، به زمینه‌هایی از دانش اطلاق می‌شود که برعکس علوم سخت، به ریاضی‌شدن، به صورتی دقیق، بیان شدن، قابل تکرار یکسان در تجارب و آزمایش‌ها بودن، یا عینی و آفاقی بودن، تن نمی‌دهند.

                                               

علوم وب

علوم وب به آن دسته از تلاش‌ها و مطالعات علمی اطلاق می‌شود که به منظور صوری‌سازی و یکپارچه‌نمایی ابعاد گوناگون اجتماعی و مهندسی کاربردهای مبتنی بر همکاری تحت شبکه‌های بزرگ‌مقیاس محاسباتی همچون وب جهان‌شمول صورت می‌گیرد.

                                               

فروغ علوم

فروغ علوم عبارت از شاخه‌های علوم پایه است که به زمینه‌های مختلفی بسط دارد و معمولاً به ۳ گروه عمده تقسیم می‌شود که عبارت هستند از علوم صوری، علوم طبیعی و علوم اجتماعی

                                               

کاوشکده

کاوشکده یا مرکز علمی نوعی موزه علم است که در آن بازدیدکنندگان به کار با ابزارها و دستگاه‌های به نمایش گذارده شده می‌پردازند. بر خلاف موزه‌های علم که اغلب برای نمایش دستاوردهای علمی فنی گذشته ترتیب یافته‌اند و اشیا و دستگاه‌ها بخاطر اهمیت تاریخی خود از دسترس بازدیدکنندگان دور نگه‌داشته می‌شوند، در کاوشکده‌ها ابزارهائی با دوام در دسترس بازدیدکننده گذارده می‌شود تا خود به کار و آزمایش با آن بپردازند.

                                               

گیرنده بویایی

پروتئین گیرنده ایست که در غشای سلول عصبی بویایی قرار دارد. فعال شدن این گیرنده، چرخه تولید سیگنالی را درون سلول بویایی به راه می‌اندازد و پتانسیل عمل حاصل از این چرخه اطلاعات را به سمت مغز هدایت می‌کند. این گیرنده عضو خانواده پروتئین‌های جی بوده و شامل ۸۰۰ ژن در انسان و ۱۴۰۰ ژن در موش می‌باشند. گیرنده‌های بویایی مهره داران در سیناپس سلولهای بویایی قرار دارند که در سیلیای حاضر در اپیتلیم هستند و گیرنده‌های بویایی حشرات در شاخک و دیگر ارگان‌هایش قرار دارد. این گیرنده‌ها در کموتاکسی اسپرم کمک می‌کنند تا اسپرم تخمک را به نوعی بو کند و بیابد.

                                               

مؤسسه اطلاعات علمی

مؤسسهٔ اطلاعات علمی یا ISI مؤسسه‌ای با تمرکز بر علم‌سنجی و انتشارات علمی است که در سال ۱۹۶۰ توسط یوجین گارفیلد تأسیس شد. این مؤسسه توسط مؤسسهٔ علمی تامسون در سال ۱۹۹۲ خریداری و به‌عنوان Thomson ISI شناخته شد و اکنون نیز با نام Thomson Scientific شناخته می‌شود. مؤسسه اطلاعات علمی بخشی از شرکت Thomson Reuters است. مؤسسهٔ ISI خدمات مربوط به پایگاه‌های دادهٔ فهرست کتاب‌ها و مقالات را ارائه می‌دهد. به‌طور اختصاصی این خدمات نمایه‌سازی، نقل‌قول‌ها و تحلیل آن‌ها است که توسط خود گارفیلد پایه‌گذاری شده‌است. این خدمات شامل نگهداری داده‌های ارجاع citationهای مقالات هزاران نشریهٔ دانشگاهی است. این خدما ...

                                               

مرکز جرم

مرکز جِرم یک دستگاه از ذرات، در فیزیک، نقطهٔ مشخصی است که در بسیاری از مسائل سیستم طوری رفتار می‌کند که گویی همه جرم آن در آن نقطه متمرکز است. مرکز جرم فقط تابعی از جای و جرم ذراتی است که سامانه صلب را تشکیل می‌دهند. در صورتی که ذرات سیستم تا حدودی آزادانه در کنار هم باشند، مانند مجموعه ساچمه‌هایی که از تفنگ ساچمه‌ای شلیک شده، مرکز جرم نقطه‌ای در فضا و بین گلوله‌ها است که ممکن است روی هیچ‌کدام از آن گلوله‌ها واقع نباشد. مرکز جرم یک جسم همیشه روی مرکز هندسی آن نیست؛ و نقطهٔ دیگری می‌تواند مرکز جرم جسم باشد.

                                               

همکاری علمی

همکاری علمی یا همکاری پژوهشی شامل فعالیت‌های پژوهشی می‌شود که توسط چند پژوهشگر با استفاده از یک روش کارآمد و هماهنگ برای رسیدن به اهداف پژوهشی انجام می‌شود.